§2.10.1cum hostes adessent, pro se quisque in urbem ex agris demigrant, urbem ipsam saepiunt praesidiis.
적들이 들이닥치자, 누구나 자신을 지키기 위해 들판에서 도시 안으로 피난하였으며, 도시 자체를 수비대로 둘러쌌다.
alia muris, alia Tiberi obiecto videbantur tuta;
어떤 부분은 성벽 덕분에, 다른 부분은 테베레강이 가로막고 있어 안전해 보였다.
§2.10.2pons sublicius iter paene hostibus dedit, ni unus vir fuisset, Horatius Cocles;
만일 단 한 사람, 호라티우스 코클레스가 없었더라면 스브리키우스 다리가 적들에게 길을 거의 내어줄 뻔했다.
id munimentum illo die fortuna urbis Romanae habuit.
로마시의 운명은 그날 이 사내라는 방벽을 가졌던 것이다.
§2.10.3qui positus forte in statione pontis, cum captum repentino impetu Ianiculum atque inde citatos decurrere hostes vidisset trepidamque turbam suorum arma ordinesque relinquere, reprehensans singulos, §2.10.4obsistens obtestansque deum et hominum fidem testabatur nequiquam deserto praesidio eos fugere;
그는 마침 다리 경비병 초소에 배치되어 있었는데, 갑작스러운 습격으로 야니쿨룸 언덕이 점령당하고 그곳에서 적들이 기세를 올리며 내리달리는 것과, 아군의 겁에 질린 군중이 무기와 진형을 버리고 달아나는 것을 보았을 때, 사람들을 하나씩 붙잡아 세우며, 그들 앞에 버티고 서서 신들과 인간의 신의에 호소하며 초소를 버리고 도망치는 것은 아무런 소용이 없다고 엄숙히 선언했다.
si transitum pontem a tergo reliquissent, iam plus hostium in Palatio Capitolioque quam in Ianiculo fore.
만일 건너온 다리를 등 뒤에 남겨둔다면, 곧 야니쿨룸 언덕에서보다 팔라티움과 카피톨리움 언덕에 더 많은 적이 들끓게 될 것이라고 했다.
itaque monere, praedicere, ut pontem ferro, igni, quacumque vi possint, interrumpant;
그리하여 그는 칼과 불, 혹은 그들이 동원할 수 있는 어떤 힘으로든 다리를 끊어놓으라고 경고하고 당부했다.
se impetum hostium, quantum corpore uno posset obsisti, excepturum.
자신은 한 몸으로 막아낼 수 있는 한 적의 공격을 온몸으로 받아내겠다고 했다.
§2.10.5Vadit inde in primum aditum pontis, insignisque inter conspecta cedentium pugnae terga obversis comminus ad ineundum proelium armis ipso miraculo audaciae obstupefecit hostis.
그리고 그는 다리의 맨 앞 진입로로 나아갔다. 전투에서 퇴각하는 자들의 보이는 등판 사이에서 유독 눈에 띄며 백병전을 벌이기 위해 무기를 마주 세운 채, 그 대담함의 경이로움 자체로 적들을 어안이 벙벙하게 만들었다.
§2.10.6duos tamen cum eo pudor tenuit, Sp. Larcium ac T. Herminium, ambos claros genere factisque.
그러나 수치심이 두 사람, 즉 가문과 공적으로 명성이 자자했던 스푸리우스 라르키우스와 티투스 헤르미니우스로 하여금 그와 함께 버티게 만들었다.
§2.10.7cum his primam periculi procellam et quod tumultuosissimum pugnae erat parumper sustinuit;
이들과 함께 위험의 첫 폭풍과 전투의 가장 격렬한 순간을 잠시 동안 버텨냈다.
deinde eos quoque ipsos exigua parte pontis relicta, revocantibus qui rescindebant, cedere in tutum coegit.
이후 다리의 아주 미미한 부분만이 남았을 때, 다리를 끊어내고 있던 자들이 돌아오라고 외치자, 그는 이 두 사람마저도 안전한 곳으로 퇴각하도록 강제했다.
§2.10.8circumferens inde truces minaciter oculos ad proceres Etruscorum nunc singulos provocare, nunc increpare omnes: servitia regum superborum, suae libertatis inmemores alienam oppugnatum venire.
이어서 에트루리아의 귀족들에게 성난 눈빛을 위협적으로 쏘아보내며, 한편으로는 한 사람 한 사람에게 싸움을 걸고, 다른 한편으로는 모두를 꾸짖었다. 오만한 왕들의 노예 놈들아, 자신들의 자유는 잊은 채 남의 자유를 짓밟으러 왔느냐고 했다.
§2.10.9cunctati aliquamdiu sunt, dum alius alium, ut proelium incipiant, circumspectant.
그들은 누가 먼저 전투를 시작할지 서로 눈치를 보며 한동안 머뭇거렸다.
pudor deinde commovit aciem, et clamore sublato undique in unum hostem tela coniciunt.
마침내 수치심이 그들의 군세를 움직였고, 함성을 지르며 사방에서 단 한 명의 적을 향해 창들을 던졌다.
§2.10.10quae cum in obiecto cuncta scuto haesissent, neque ille minus obstinatus ingenti pontem obtineret gradu, iam impetu conabantur detrudere virum, cum simul fragor rupti pontis, simul clamor Romanorum alacritate perfecti operis sublatus, pavore subito impetum sustinuit.
창들이 모두 그의 방패에 날아와 박히고, 그가 이에 굴하지 않고 굳건한 발걸음으로 다리를 계속 사수하자, 그들은 이제 힘으로 그 사내를 밀어내려 하고 있었다. 바로 그때, 무너진 다리의 파열음과 동시에 임무를 완수하여 기뻐 날뛰는 로마인들의 함성이 울려 퍼졌고, 갑작스러운 공포로 적들의 기세를 꺾어놓았다.
§2.10.11tumCocles “Tiberine pater” inquit, “te sancte precor, haec arma et hunc militem propitio flumine accipias.
그때 코클레스는 "아버지이신 테베리스시여," 하며 말했다.
” ita sicut erat armatus in Tiberim desiluit multisque superincidentibus telis incolumis ad suos tranavit rem ausus plus famae habituram ad posteros quam fidei.
"경건히 기도하옵나니, 이 무구와 이 군사를 당신의 자비로운 강물로 받아주소서." 그리하여 그는 무장한 채 그대로 테베레강으로 뛰어들었고, 위에서 수많은 창이 쏟아져 내리는 와중에도 다치지 않고 아군이 있는 곳으로 헤엄쳐 건너갔으니, 후세에 신빙성보다는 명성을 더 많이 얻을 위업을 대담하게 해낸 것이었다.
grata erga tantam virtutem civitas fuit:
이토록 위대한 용기에 대해 국가는 감사히 여겼다.
§2.10.12statua in comitio posita; agri quantum uno die circumaravit datum.
민회 광장에 그의 동상이 세워졌고, 하루 동안 쟁기질할 수 있는 만큼의 토지가 주어졌다.
privata quoque inter publicos honores studia eminebant;
국가가 내린 영예 속에서 사적인 경의의 표시 또한 두드러졌다.
§2.10.13nam in magna inopia pro domesticis copiis unusquisque aliquid fraudans se ipse victu suo contulit.
크나큰 궁핍 속에서도 가내 자력에 맞추어 누구나 자신의 양식을 조금씩 쪼개어 그에게 자발적으로 보탰기 때문이다.