Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §10.39.1-10.39.17

两位执政官的进军与帕皮里乌斯的演说

第 523 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

两位执政官从罗马出发,卡尔维利乌斯攻占了阿米特尔努姆,帕皮里乌斯攻占了杜罗尼亚,随后他们分别在科米尼乌姆和阿奎洛尼亚与萨姆尼乌姆军队对峙。帕皮里乌斯为即将到来的决战与同僚进行协调,并在士兵面前发表了慷慨激昂的演说,痛斥敌军华丽装备的虚无及其不义。

§10.39.1consules profecti ab urbe, prior Sp. Carvilius, cui veteres legiones, quas M. Atilius, superioris anni consul, in agro Interamnati reliquerat, decretae erant.
执政官们从罗马出发,首先是斯普里乌斯·卡尔维利乌斯,他被分配了前一年执政官马尔库斯·阿蒂利乌斯留在因特拉姆纳领土上的旧军团。
§10.39.2cum eis in Samnium profectus, dum hostes operati superstitionibus concilia secreta agunt, Amiternum oppidum de Samnitibus vi cepit.
他率领这些军团出发前往萨姆尼乌姆,在敌人沉溺于迷信仪式、举行秘密会议之际,他凭借武力夺取了萨姆尼乌姆人的阿米特尔努姆镇。
§10.39.3caesa ibi milia hominum duo ferme atque octingenti, capta quattuor milia ducenti septuaginta.
那里大约有二千八百人被杀,四千二百七十人被俘。
§10.39.4Papirius novo exercitu — ita enim decretum erat — scripto Duroniam urbem expugnavit.
帕皮里乌斯用一支新征募的军队——因为这也是如此决定的——攻占了杜罗尼亚城。
minus quam collega cepit hominum, plus aliquanto occidit; praeda opulenta utrobique est parta.
他俘获的人数少于他的同僚,但杀死的敌人却多出不少;双方都获得了丰厚的战利品。
inde pervagati Samnium consules, §10.39.5maxime depopulato Atinate agro, Carvilius ad Cominium, Papirius ad Aquiloniam, ubi summa rei Samnitium erat, pervenit.
此后,执政官们在萨姆尼乌姆境内横扫,特别是彻底摧毁了阿蒂纳的领土后,卡尔维利乌斯抵达了科米尼乌姆,帕皮里乌斯则抵达了阿奎洛尼亚,那里是萨姆尼乌姆人的主力集结地。
§10.39.6ibi aliquamdiu nec cessatum ab armis est neque naviter pugnatum; lacessendo quietos, resistentibus cedendo comminandoque magis quam inferendo pugnam dies absumebatur.
在那里有一段时间,既没有停战,也没有进行积极的战斗;通过挑衅安分守己的敌人、对抵抗者退让、以及以威胁而非实际交战的方式,日子一天天过去。
§10.39.7quodcumque inciperetur remittereturque, omnium rerum, etiam parvarum, eventus perferebatur in dies.
无论开始什么,或放弃什么,所有事情——甚至是微不足道的事情——的结果每天都会被传达。
altera Romana castra, quae viginti milium spatio aberant, et absentis collegae consilia omnibus gerendis intererant rebus, intentiorque Carvilius, quo maiore discrimine res vertebatur, in Aquiloniam quam ad Cominium, quod obsidebat, erat.
隔着二十英里之遥的另一个罗马军营以及不在场的同僚的计划,参与了所有事务的运作;随着局势向更大的危机转变,卡尔维利乌斯对阿奎洛尼亚的关注程度,甚至超过了他所包围的科米尼乌姆。
L. Papirius, §10.39.8iam per omnia ad dimicandum satis paratus, nuntium ad collegam mittit sibi in animo esse postero die, si per auspicia liceret, confligere cum hoste; §10.39.9opus esse et illum, quanta maxuma vi posset, Cominium oppugnare, ne quid laxamenti sit Samnitibus ad subsidia Aquiloniam mittenda.
卢基乌斯·帕皮里乌斯,此时在各方面都已为决战做好充分准备,便派使者去告诉同僚:如果在占卜上得到允许,他打算在第二天与敌人交战;同僚也必须以尽可能最大的力量进攻科米尼乌姆,免得萨姆尼乌姆人有任何喘息的机会向阿奎洛尼亚派遣增援。
§10.39.10diem ad proficiscendum nuntius habuit; nocte rediit, adprobare collegam consulta referens.
使者用了一整天赶路;在夜间返回,报告说同僚赞同这些计划。
Papirius nuntio misso extemplo contionem habuit; §10.39.11multa de universo genere belli, multa de praesenti hostium apparatu, vana magis specie quam efficaci ad eventum, disseruit: §10.39.12non enim cristas vulnera facere, et per picta atque aurata scuta transire Romanum pilum, et candore tunicarum fulgentem aciem, ubi res ferro geratur, cruentari.
帕皮里乌斯派走使者后,立即召开了士兵大会;就战争的全局以及敌人目前的装备发表了长篇大论,指出敌人的装备华而不实,对战争结果并无实际效果:因为羽饰并不能造成伤口,罗马的投枪能够穿透那些涂漆和镀金的盾牌,而当用铁剑决战时,因白色衣衫而闪耀的战列也将被鲜血染红。
§10.39.13auream olim atque argentean Samnitium aciem a parente suo occidione occisam spoliaque ea honestiora victori hosti quam ipsis arma fuisse.
昔日,萨姆尼乌姆人那支金银辉煌的战列就曾被他的父亲彻底歼灭,那些战利品对战胜他们的敌人而言是荣耀,相比之下,这些武器对他们自己来说却毫无用处。
§10.39.14datum hoc forsan nomini familiaeque suae, ut adversus maximos conatus Samnitium opponerentur duces spoliaque ea referrent, quae insignia publicis etiam locis decorandis essent.
也许他的名字和家族注定要被推出来对抗萨姆尼乌姆人的最大尝试,并带回那些甚至连公共场所也能装饰得流光溢彩的战利品。
§10.39.15deos inmortales cumiratos adesse propter totiens petita foedera, totiens rupta, tur, si qua coniectura mentis divinae sit, nulli umquam exercitui fuisse infestiores, §10.39.16quam qui nefando sacro mixta hominum pecudumque caede respersus, ancipiti deum irae devotus, hinc foederum cum Romanis ictorum testes deos, §10.39.17hinc iuris iurandi adversus foedera suscepti execrationes horrens, invitus iuraverit, oderit sacramentum, uno tempore deos, cives, hostes metuat.
不朽的神明因条约屡次被求和又屡次被撕毁而满怀愤怒地临在,如果能对神明的心意进行任何推测的话,他们对任何军队的敌意都从未像现在这般深重,这支军队因参与了混杂着人畜屠杀的亵渎仪式而沾满鲜血,注定要承受神明双重的愤怒:一方面,他们畏惧作为与罗马人所立条约见证者的神明,另一方面,他们因害怕违背条约而立下的誓言带来的诅咒而违心地宣誓,痛恨这份军政誓言,同时对神明、公民和敌人充满恐惧。

词汇与语法注释

  1. §10.39.2operati superstitionibus — 完成分词 operatus(源自 operari)在此处作现在分词使用,表示“沉溺于、从事于”的持续状态。名词 superstitionibus 是夺格(或与格),表示其从事的对象。
  2. §10.39.7quo maiore discrimine res vertebatur — 这里的 quo 是表示度量差别的夺格,与比较级 maiore 连用,表示比例关系(越……越……)。短语 res vertebatur 意为“事态向(某方向)转变”。
  3. §10.39.12non enim cristas vulnera facere — 这是由 §10.39.11 中的 disseruit 引导的间接引语(Oratio Obliqua)中宾格加不定式(A.C.I.)结构的开始。cristas 是不定式的宾格主语,vulnera 是宾格宾语,facere 是不定式。该间接引语结构一直持续到 §10.39.17 中的 metuat(虚拟语气)。
  4. §10.39.15fuisse infestiores, quam qui — 在比较级 infestiores(更具敌意)之后接有表示比较的 quam。由于关系代词 qui 的先行词(及其修饰的名词短语)被省略,实际构成了“比对任何……的[军队]更具敌意(infestiores [ei exercitui], quam [is exercitus] qui...)”的双重比较与关系结构。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §10.39.1-10.39.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.39.1-10.39.17

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。