§10.26.1Fabius, ut Romam rediit, et in senatu et productus ad populum mediam orationem habuit, ut nec augere nec minuere videretur belli famam magisque in altero adsumendo duce aliorum indulgere timori quam suo aut rei publicae periculo consulere.
法比乌斯回到罗马后,在元老院以及被带到民众面前时,都发表了温和的演说,使他显得既不夸大也不缩小战争的传闻,而且在接纳另一位将领这件事上,显得更多是顺从他人的恐惧,而非顾及自我的担忧或国家的危险。
§10.26.2ceterum si sibi adiutorem belli sociumque imperii darent, quonam modo se oblivisci P. Deci consulis per tot collegia experti posse?
然而,如果他们给他在战争中派一个助手和指挥权的同僚,他怎能忘记在多次共同执政中历练过的执政官普布利乌斯·德基乌斯呢?
§10.26.3neminem omnium secum coniungi malle; et copiarum satis sibi cum P. Decio et numquam nimium hostium fore; sin collega quid aliud mallet, at sibi L. Volumnium darent adiutorem.
他说,在所有人中他最希望与德基乌斯联合;只要有普布利乌斯·德基乌斯在,他的兵力就足够了,敌人也决不会太多;但如果同僚另有所好,至少应将卢基乌斯·沃卢姆尼乌斯作为助手交给他。
omnium rerum arbitrium §10.26.4et a populo et a senatu et ab ipso collega Fabio permissum est; et cum P. Decius se vel in Samnium vel in Etruriam proficisci paratum esse ostendisset, tanta laetitia ac gratulatio fuit, ut praeciperetur victoria animis triumphusque, non bellum decretum consulibus videretur.
对所有事务的决定权,都被民众、元老院以及同僚法比乌斯本人交托给了德基乌斯;而当普布利乌斯·德基乌斯表明自己已准备好前往萨姆尼乌姆或埃特鲁里亚时,众人的喜悦与祝贺是如此巨大,以至于在人们的心中胜利已被提前预知,似乎向执政官们宣布的不是战争,而是凯旋式。
§10.26.5Invenio apud quosdam extemplo consulatu inito profectos in Etruriam Fabium Deciumque sine ulla mentione sortis provinciarum certaminumque inter collegas, quae exposui.
我发现在某些史家的记载中,法比乌斯和德基乌斯在执政官任期伊始就立即前往埃特鲁里亚,完全没有提及行省的抽签以及我刚才所叙述的同僚之间的争执。
§10.26.6sunt, quibus ne haec quidem certamina exponere satis fuerit, adiecerint et Appi criminationes de Fabio absente ad populum et pertinaciam adversus praesentem consulem praetoris contentionemque aliam inter collegas, tendente Decio, ut suae quisque provinciae sortem tueretur.
有些人甚至认为仅仅描述这些争论还不够,还加上了阿庇乌斯在民众面前对缺席的法比乌斯的指控、大法官对在场的执政官的执拗态度,以及同僚之间的另一场争斗——德基乌斯主张每个人都应该守住自己行省的抽签结果。
§10.26.7constare res incipit ex eo tempore, quo profecti ambo consules ad bellum sunt.
事实从两位执政官出发参战的那一刻起开始一致。
ceterum antequam consules in Etruriam pervenirent, Senones Galli multitudine ingenti ad Clusium venerunt, legionem Romanam castraque oppugnaturi.
然而,在执政官们抵达埃特鲁里亚之前,塞诺内斯部落的高卢人带着庞大的兵力来到克鲁西乌姆,企图攻打罗马的军团和营地。
Scipio, §10.26.8qui castris praeerat, loco adiuvandam paucitatem suorum militum ratus, in collem, qui inter urbem et castra erat, aciem erexit.
西庇阿,他当时负责指挥营地,认为应该利用地形来弥补己方士兵人数的不足,于是在城市和营地之间的一座山丘上部署了战线。
§10.26.9sed, ut in re subita, parum explorato itinere ad iugum perrexit, quod hostes ceperant parte alia adgressi.
但是,由于事发突然,在对路线缺乏充分侦察的情况下,他便向山脊行进,而敌军已从另一侧发起进攻并占领了那里。
ita caesa ab tergo legio atque in medio, cum hostis undique urgeret, circumventa.
因此,军团被从后方斩杀,并在敌人四面进逼之下被包围。
§10.26.10deletam quoque ibi legionem, ita ut nuntius non superesset, §10.26.11quidam auctores sunt, nec ante ad consules, qui iam haud procul a Clusio aberant, famam eius cladis perlatam, quam in conspectu fuere Gallorum equites, pectoribus equorum suspensa gestantes capita et lanceis infixa ovantesque moris sui carmine.
甚至那里的军团已被全歼,以至于没有一个报信者幸存,某些史家作了如此记载;而且,这一惨败的消息传到此时离克鲁西乌姆已经不远的执政官们那里,是在高卢骑兵出现在他们视线中之后的事。 那些骑兵把砍下的头颅挂在马胸前,插在矛尖上,并用他们惯常的歌声欢呼胜利。
§10.26.12sunt, qui Umbros fuisse, non Gallos tradant, nec tantum cladis acceptum et circumventis pabulatoribus cum L. Manlio Torquato legato Scipionem propraetorem subsidium e castris tulisse victoresque Umbros redintegrato proelio victos esse captivosque eis ac praedam ademptam.
也有人传言那是温布里亚人而非高卢人,且未遭受如此巨大的损失;而是当粮草兵与副将卢基乌斯·曼利乌斯·托尔夸图斯被围时,前任大法官西庇阿从营地带来了援军,重新开战后击败了已占上风的温布里亚人,并夺回了俘虏和战利品。
§10.26.13similius vero est a Gallo hoste quam Umbroeam cladem acceptam, quod cum saepe alias, tum eo anno Gallici tumultus praecipuus terror civitatem tenuit.
然而,更有可能的是,这场灾难是从高卢敌人而非温布里亚人那里遭受的,因为同往常许多时候一样,尤其是在那一年,对高卢暴动的特有恐惧笼罩着城邦。
§10.26.14itaque praeterquam quod ambo consules profecti ad bellum erant cum quattuor legionibus et magno equitatu Romano Campanisque mille equitibus delectis, ad id bellum missis, et sociorum nominisque Latini maiore exercitu quam Romano, §10.26.15alii duo exercitus haud procul urbe Etruriae oppositi, unus in Falisco, alter in Vaticano agro.
因此,除了两位执政官已带着四个军团、庞大的罗马骑兵、为该战事派遣的一千名精选坎帕尼亚骑兵,以及一支规模超过罗马军队的盟友及拉丁法权军队出发参战之外,另外两支军队在离城不远的地方部署以应对埃特鲁里亚,一支在法利斯基地区,另一支在梵蒂冈地区。
Cn. Fulvius et L. Postumius Megellus propraetores ambo stativa in eis locis habere iussi.
前任大法官格奈乌斯·富尔维乌斯和卢基乌斯·波斯图米乌斯·梅格鲁斯均被命令在这些地方设立常驻营地。