§10.26.1Fabius, ut Romam rediit, et in senatu et productus ad populum mediam orationem habuit, ut nec augere nec minuere videretur belli famam magisque in altero adsumendo duce aliorum indulgere timori quam suo aut rei publicae periculo consulere.
ファビウスはローマに戻ると、元老院においても、また民衆の前に引き出されたときにも、中道な演説を行い、戦争の噂を誇張することも縮小することもないように、また、もう一人の将軍を採用することにおいては、自らの恐怖や国家の危険に配慮するというよりは、むしろ他人の恐怖に譲歩しているかのように見せた。
§10.26.2ceterum si sibi adiutorem belli sociumque imperii darent, quonam modo se oblivisci P. Deci consulis per tot collegia experti posse?
だが、もし自分に戦争の協力者であり、指揮権の同僚を与えるというのであれば、これほど多くの共同執政官期を通じて実力を経験してきた執政官プブリウス・デキウスのことを、どうして自分が忘れることができようか。
§10.26.3neminem omnium secum coniungi malle;
全ての人の中で、彼が自分と結びつけられることを最も望む。
et copiarum satis sibi cum P. Decio et numquam nimium hostium fore;
そして、プブリウス・デキウスと共にあれば自分には兵力は十分であり、敵が多すぎるということは決してないだろう。
sin collega quid aliud mallet, at sibi L. Volumnium darent adiutorem. omnium rerum arbitrium
だが、もし同僚が何か別のことを望むなら、せめてルキウス・ウォルムニウスを協力者として自分に与えてほしい(と彼は言った)。
§10.26.4et a populo et a senatu et ab ipso collega Fabio permissum est;
すべての事柄の決定権は、民衆からも元老院からも、そして同僚ファビウス自身からも(デキウスに)委ねられた。
et cum P. Decius se vel in Samnium vel in Etruriam proficisci paratum esse ostendisset, tanta laetitia ac gratulatio fuit, ut praeciperetur victoria animis triumphusque, non bellum decretum consulibus videretur.
そして、プブリウス・デキウスが自分はサムニウムへでもエトルリアへでも出発する用意があると表明すると、非常に大きな喜びと祝意が沸き起こり、人々の心の中では勝利が先取りされ、執政官たちに布告されたのは戦争ではなく、凱旋式であるかのように思われるほどであった。
§10.26.5Invenio apud quosdam extemplo consulatu inito profectos in Etruriam Fabium Deciumque sine ulla mentione sortis provinciarum certaminumque inter collegas, quae exposui.
私は一部の歴史家の中に、執政官職に入るとすぐに、任地の抽選や私が説明した同僚間の争いについての言及は一切なしに、ファビウスとデキウスがエトルリアへ出発したとする記述を見出している。
§10.26.6sunt, quibus ne haec quidem certamina exponere satis fuerit, adiecerint et Appi criminationes de Fabio absente ad populum et pertinaciam adversus praesentem consulem praetoris contentionemque aliam inter collegas, tendente Decio, ut suae quisque provinciae sortem tueretur.
これら(私の上記)の争いを説明することすら十分ではないとし、不在のファビウスに対するアッピウスの民衆に向けた非難、および、立ち戻った執政官に対する法務官の執拗な態度、さらには、各々が自分の任務地の抽選結果を守るべきだとデキウスが主張したことによる同僚間の別の争いをも付け加えた人々もいる。
§10.26.7constare res incipit ex eo tempore, quo profecti ambo consules ad bellum sunt.
事実が一致し始めるのは、両執政官が戦争に向けて出発したその時からである。
ceterum antequam consules in Etruriam pervenirent, Senones Galli multitudine ingenti ad Clusium venerunt, legionem Romanam castraque oppugnaturi.
しかし、執政官たちがエトルリアに到着する前に、セノネス族のガリア人が大群を率いて、ローマの軍団と陣営を攻撃するためにクルシウムにやって来た。
Scipio, §10.26.8qui castris praeerat, loco adiuvandam paucitatem suorum militum ratus, in collem, qui inter urbem et castra erat, aciem erexit.
スキピオは、陣営を指揮していたが、地形によって自軍の兵数の少なさを補うべきだと考え、町と陣営の間にある丘の上に戦列を展開した。
§10.26.9sed, ut in re subita, parum explorato itinere ad iugum perrexit, quod hostes ceperant parte alia adgressi.
だが、不意の事態であったため、進路を十分に偵察しないまま、彼は山頂へと進んだが、そこは敵が別の側から攻撃してすでに占拠していた。
ita caesa ab tergo legio atque in medio, cum hostis undique urgeret, circumventa.
こうして、軍団は背後から斬り倒され、また、敵が四方から迫る中で、包囲された。
§10.26.10deletam quoque ibi legionem, ita ut nuntius non superesset,
そこで軍団が壊滅し、報告者一人さえ生き残らなかったと、一部の歴史家たちは伝えている。
§10.26.11quidam auctores sunt, nec ante ad consules, qui iam haud procul a Clusio aberant, famam eius cladis perlatam, quam in conspectu fuere Gallorum equites, pectoribus equorum suspensa gestantes capita et lanceis infixa ovantesque moris sui carmine.
そして、すでにクルシウムから遠からぬところにいた執政官たちのもとに、この敗北の噂が届いたのは、ガリア人の騎兵たちが、馬の胸に切り落とした首をぶら下げて運び、また槍の先に突き刺して、自らの慣習に従った歌で勝ち誇りながら目の前に現れてからのことであった。
§10.26.12sunt, qui Umbros fuisse, non Gallos tradant, nec tantum cladis acceptum et circumventis pabulatoribus cum L. Manlio Torquato legato Scipionem propraetorem subsidium e castris tulisse victoresque Umbros redintegrato proelio victos esse captivosque eis ac praedam ademptam.
(敵は)ガリア人ではなくウンブリア人であったと伝える人々もいる。 また、それほど大きな打撃は受けず、飼料集めの兵たちと同僚使節ルキウス・マンリウス・トルクァトゥスが包囲されたとき、前法務官スキピオが陣営から救援を率いて行き、戦闘が再開されて、勝利していたウンブリア人が敗北し、彼らから捕虜と戦利品が奪い返されたとする者もいる。
§10.26.13similius vero est a Gallo hoste quam Umbroeam cladem acceptam, quod cum saepe alias, tum eo anno Gallici tumultus praecipuus terror civitatem tenuit.
しかし、より真実に近いのは、その敗北がウンブリア人からではなく、ガリア人の敵から被ったものであるということである。 なぜなら、他の多くの時もそうであったが、特にその年、ガリア人の暴動に対する並外れた恐怖が国家を支配していたからである。
§10.26.14itaque praeterquam quod ambo consules profecti ad bellum erant cum quattuor legionibus et magno equitatu Romano Campanisque mille equitibus delectis, ad id bellum missis, et sociorum nominisque Latini maiore exercitu quam Romano,
それゆえ、両執政官が四つの軍団とローマの強力な騎兵、および、この戦争のために派遣された一千の選り抜きのカンパニア騎兵、そして、ローマ軍よりも大規模な同盟市およびラティウム名の軍勢と共に出発していたことに加えて、ほかの二つの軍隊が、ローマから遠からぬエトルリアに向けて配置されていた。
§10.26.15alii duo exercitus haud procul urbe Etruriae oppositi, unus in Falisco, alter in Vaticano agro.
一つはファリシ人の土地に、もう一つはウァティカヌスの土地に。
Cn. Fulvius et L. Postumius Megellus propraetores ambo stativa in eis locis habere iussi.
前法務官のグナエウス・フルウィウスとルキウス・ポストゥミウス・メゲッルスは、両名ともこれらの場所に常駐陣営を構えるよう命じられた。