§10.18.1dum ea in Samnio, cuiuscumque ductu auspicioque, gererentur, Romanis in Etruria interim bellum ingens multis ex gentibus concitur, cuius auctor Gellius Egnatius ex Samnitibus erat.
当萨姆尼乌姆的这些事情在不论谁的指挥与占卜下进行时,与此同时,在埃特鲁里亚,一场由众多民族组成的针对罗马人的巨大战争被挑起,其发起者是萨姆奈特人中的革里乌斯·埃格纳提乌斯。
§10.18.2Tusci fere omnes consciverant bellum; traxerat contagio proximos Umbriae populos, et Gallica auxilia mercede sollicitabantur; omnis ea multitudo ad castra Samnitium conveniebat.
几乎所有的埃特鲁里亚人都已串通好要发动战争;这一传染病也拉拢了邻近的翁布里亚诸部落,而且高卢辅助军也正以雇佣金被招募;所有这些乌合之众都聚集到了萨姆奈特人的营地。
§10.18.3qui tumultus repens postquam est Romam perlatus, cum iam L. Volumnius consul cum legione secunda ac tertia sociorumque milibus quindecim profectus in Samnium esset, Ap. Claudium primo quoque tempore in Etruriam ire placuit.
当这一突然的骚乱被传到罗马时,由于执政官卢基乌斯·沃卢姆尼乌斯已经率领第二和第三军团以及一万五千名同盟军出发前往萨姆尼乌姆,因此决定让阿庇乌斯·克劳迪乌斯在最早的机会前往埃特鲁里亚。
§10.18.4duae Romanae legiones secutae, prima et quarta, et sociorum duodecim milia; castra haud procul ab hoste posita.
罗马的两个军团(第一和第四军团)以及一万二千名同盟军跟随其后;营地扎在离敌人不远的地方。
§10.18.5ceterum magis eo profectum est, quod mature ventum erat, ut quosdam spectantes iam arma Etruriae populos metus Romani nominis conprimeret, quam quod ductu consulis quicquam ibi satis scite aut fortunate gestum sit.
然而,这一进军之所以产生效果,更多是因为他们到达及时,使罗马之名的恐惧压制了埃特鲁里亚一些已经对武器蠢蠢欲动的民族,而不是因为在执政官的领导下,那里的任何行动进行得足够巧妙或幸运。
§10.18.6multa proelia locis et temporibus iniquis commissa, spesque in dies graviorem hostem faciebat, et iam prope erat, ut nec duci milites nec militibus dux satis fideret.
在不利的时间和地点进行了许多次交战,而希望一天比一天使敌人变得更加难以对付,情势现在已经几乎到了士兵不再足够信任统帅,统帅也不再足够信任士兵的地步。
§10.18.7litteras ad collegam accersendum ex Samnio missas in trinis annalibus invenio; piget tamen id certum ponere, cum ea ipsa inter consules populi Romani, iam iterum eodem honore fungentis, disceptatio fuerit, Appio abnuente missas, Volumnio adfirmante Appi se litteris accitum.
我在三部编年史中发现,曾有信件被派出,以便从萨姆尼乌姆召来同僚;然而我不太愿意将这作为定论写下,因为这本身就在罗马人民的两位执政官(他们现在正第二次担任同一要职)之间产生了争论:阿庇乌斯否认信件被派出,而沃卢姆尼乌斯则断言自己是被阿庇乌斯的信件召来的。
§10.18.8iam Volumnius in Samnio tria castella ceperat, in quibus ad tria milia hostium caesa erant, dimidium fere eius captum, et Lucanorum seditiones a plebeis et egentibus ducibus ortas summa optumatium voluntate per Q. Fabium, pro consule missum eo cum vetere exercitu, conpresserat.
当时沃卢姆尼乌斯已在萨姆尼乌姆攻占了三个堡垒,在其中杀死了约三千名敌人,并俘获了大约半数,而且在贵族们极大的拥护下,通过带着旧部作为前执政官被派往那里的昆图斯·法比乌斯,镇压了由平民和贫穷领袖挑起的卢卡尼亚人的叛乱。
§10.18.9Decio populandos hostium agros relinquit, ipse cum suis copiis in Etruriam ad collegam pergit.
他将蹂躏敌方田野的任务留给了德基乌斯,自己则率领军队前往埃特鲁里亚与同僚会合。
quem advenientem laeti omnes accepere.
所有人都在他到达时高高兴兴地迎接他。
Appium ex conscientia sua credo animum habuisse, §10.18.10haud inmerito iratum, si nihil scripserat, inliberali et ingrato animo, si eguerat ope, dissimulantem.
我相信阿庇乌斯由于自己的心虚,抱有这样的心情:如果他什么也没写,那他便是理所当然地感到愤怒;而如果他曾急需帮助,他便以卑劣且忘恩负义的心掩饰这一事实。
§10.18.11vix enim salute mutua reddita cum obviam egressus esset, “satin salvae” inquit “L. Volumni? ut sese in Samnio res habent?
因为,当他出来迎接时,双方甚至几乎还未互致问候,他便说道:“一切安好吗,卢基乌斯·沃卢姆尼乌斯? 萨姆尼乌姆的情况如何?
§10.18.12quae te causa, ut provincia tua excederes, induxit?” Volumnius in Samnio res prosperas esse ait, litteris eius accitum venisse; quae si falsae fuerint nec usus sui sit in Etruria, extemplo conversis signis abiturum.
是什么原因促使你离开自己的行省的? ”沃卢姆尼乌斯说萨姆尼乌姆情况顺利,他是被其信件召来的;如果那信件是假的,且在埃特鲁里亚不需要他,他将立即转旗离去。
§10.18.13“tu vero abeas” inquit, “neque te quisquam moratur; etenim minime consentaneum est, cum bello tuo forsitan vix sufficias, huc te ad opem ferendam aliis gloriari venisse.
“你确实该走,”他说道,“也没有人挽留你;因为,当你或许甚至勉强能够应对你自己的战争时,你却吹嘘说自己是来这里向他人提供援助的,这实在是最不相称的。
” §10.18.14bene Hercules verteret, dicere Volumnius: malle frustra operam insumptam, quam quicquam incidisse, cur non satis esset Etruriae unus consularis exercitus.
” 沃卢姆尼乌斯说,愿赫拉克勒斯使事情好转:他宁愿自己的劳动白白浪费,也不愿发生任何导致埃特鲁里亚仅靠一支执政官军队就不够应付的变故。