§10.18.1dum ea in Samnio, cuiuscumque ductu auspicioque, gererentur, Romanis in Etruria interim bellum ingens multis ex gentibus concitur, cuius auctor Gellius Egnatius ex Samnitibus erat.
サムニウムでこれらのことが、誰の指揮と鳥占いの下であれ、行われている間に、その間ローマ人に対してエトルリアでは、多くの民族からなる巨大な戦争が引き起こされており、その首謀者はサムニウム人のゲッリウス・エグナティウスであった。
§10.18.2Tusci fere omnes consciverant bellum; traxerat contagio proximos Umbriae populos, et Gallica auxilia mercede sollicitabantur;
エトルリア人のほぼ全員が戦争を企てており、その伝染は隣接するウンブリアの諸民族を引きずり込み、ガリア人の補助兵が報酬によって募られていた。
omnis ea multitudo ad castra Samnitium conveniebat.
この大群のすべてがサムニウム人の陣営に集まりつつあった。
§10.18.3qui tumultus repens postquam est Romam perlatus, cum iam L. Volumnius consul cum legione secunda ac tertia sociorumque milibus quindecim profectus in Samnium esset, Ap. Claudium primo quoque tempore in Etruriam ire placuit.
この突然の騒乱がローマに伝えられたとき、すでに執政官ルキウス・ウォルムニウスが第二・第三軍団および一万五千の同盟軍とともにサムニウムへ出発していたため、アッピウス・クラウディウスができるだけ早くエトルリアへ赴くことが決定された。
§10.18.4duae Romanae legiones secutae, prima et quarta, et sociorum duodecim milia; castra haud procul ab hoste posita.
二つのローマ軍団(第一および第四)と同盟軍の一万二千が彼に従い、陣営は敵から遠くない場所に設営された。
§10.18.5ceterum magis eo profectum est, quod mature ventum erat, ut quosdam spectantes iam arma Etruriae populos metus Romani nominis conprimeret, quam quod ductu consulis quicquam ibi satis scite aut fortunate gestum sit.
しかし、そこへの進出が効果を上げたのは、早く到着したことによって、すでに武器を手にしようとしていたエトルリアの一部の諸民族をローマの名への恐怖が抑え込んだという点においてであり、執政官の指揮の下でそこで何かが十分に巧みに、あるいは幸運に遂行されたからではなかった。
§10.18.6multa proelia locis et temporibus iniquis commissa, spesque in dies graviorem hostem faciebat, et iam prope erat, ut nec duci milites nec militibus dux satis fideret.
多くの戦闘が不利な場所やタイミングで交えられ、日を追うごとに希望が敵をより手ごわくさせており、兵士たちが将軍を、将軍が兵士たちを十分に信頼しないという状況が今や近づいていた。
§10.18.7litteras ad collegam accersendum ex Samnio missas in trinis annalibus invenio;
同僚をサムニウムから呼び寄せるための書簡が送られたということを、私は三つの年代記に見出す。
piget tamen id certum ponere, cum ea ipsa inter consules populi Romani, iam iterum eodem honore fungentis, disceptatio fuerit, Appio abnuente missas, Volumnio adfirmante Appi se litteris accitum.
しかし、それを確実な事実として置くことは躊躇われる。 今や二度目に同じ栄誉に就いているローマ人民の執政官たちの間で、まさにそのこと自体が論争となっており、アッピウスは書簡が送られたことを否定し、ウォルムニウスはアッピウスの書簡によって自分が呼び出されたのだと言い張っていたからである。
§10.18.8iam Volumnius in Samnio tria castella ceperat, in quibus ad tria milia hostium caesa erant, dimidium fere eius captum, et Lucanorum seditiones a plebeis et egentibus ducibus ortas summa optumatium voluntate per Q. Fabium, pro consule missum eo cum vetere exercitu, conpresserat.
すでにウォルムニウスはサムニウムで三つの城砦を奪っており、そこでは約三千の敵が殺害され、その約半分が捕らえられていた。 また、平民や貧しい指導者たちから起こったルカニア人たちの反乱を、貴族たちの最大の賛同の下、旧軍を率いて前執政官としてそこへ送られたクィントゥス・ファビウスを通じて鎮圧していた。
§10.18.9Decio populandos hostium agros relinquit, ipse cum suis copiis in Etruriam ad collegam pergit.
彼はデキウスに、敵の領土を略奪することを委ね、自らは自軍とともにエトルリアの同僚のもとへ急いだ。
quem advenientem laeti omnes accepere.
彼の到着を全員が喜んで迎えた。
Appium ex conscientia sua credo animum habuisse,
アッピウスは自らの良心から、次のような心境であったと私は信じる。
§10.18.10haud inmerito iratum, si nihil scripserat, inliberali et ingrato animo, si eguerat ope, dissimulantem.
すなわち、もし自分が何も書いていなかったなら当然のことながら怒っており、もし助力を必要としていたなら下劣で恩知らずな心でそれを隠そうとしている、という心境である。
§10.18.11vix enim salute mutua reddita cum obviam egressus esset, “satin salvae” inquit “L. Volumni? ut sese in Samnio res habent?
というのも、出迎えに出て、互いの挨拶もそこそこに、彼はこう言った。 「ルキウス・ウォルムニウス、万事順調かね? サムニウムでの情勢はいかがかね?
§10.18.12quae te causa, ut provincia tua excederes, induxit?” Volumnius in Samnio res prosperas esse ait, litteris eius accitum venisse;
どのような理由が、君を自分の属州から離れるように促したのか」。 ウォルムニウスは、サムニウムでは物事は順調であると言い、彼の書簡によって呼び出されて来たと述べた。
quae si falsae fuerint nec usus sui sit in Etruria, extemplo conversis signis abiturum.
そして、もしそれが偽りであり、エトルリアで自分が必要とされていないなら、直ちに軍旗を返して立ち去るつもりだ、と言った。
§10.18.13“tu vero abeas” inquit, “neque te quisquam moratur;
「それなら立ち去るがよい」と彼は言った。 「誰も君を引き留めはしない。
etenim minime consentaneum est, cum bello tuo forsitan vix sufficias, huc te ad opem ferendam aliis gloriari venisse. ”
というのも、自分自身の戦争にさえおそらく辛うじてしか対処できないというのに、他者に援助を差し伸べるためにここへ来たと自慢することは、極めて不釣り合いだからだ」。
§10.18.14bene Hercules verteret, dicere Volumnius: malle frustra operam insumptam, quam quicquam incidisse, cur non satis esset Etruriae unus consularis exercitus.
ヘルクレスが好転させてくださるように、とウォルムニウスは言った。 エトルリアに一人の執政官級の軍勢では不十分であるような事態が起こってしまうよりは、自分の労力が無駄に費やされたことのほうを好ましく思う、と。