Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §10.13.1-10.13.14

法比乌斯与德基乌斯当选执政官

第 497 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

面对伊特鲁里亚人和萨姆奈特人准备大规模军事行动的消息,罗马人极力推举昆图斯·法比乌斯·马克西穆斯出任执政官。尽管法比乌斯以年迈和禁止连任的法律为由予以拒绝,但他最终在同意推选普布利乌斯·德基乌斯为同僚的条件下接受了任命。

§10.13.1eodem anno Carseolos colonia in agrum Aequiculorum deducta.
同年,卡尔塞奥利殖民地被建立于埃奎库利人的领土上。
Fulvius consul de Samnitibus triumphavit.
执政官富尔维乌斯因战胜萨姆奈特人而举行了凯旋式。
§10.13.2cum comitia consularia instarent, fama exorta Etruscos Samnitesque ingentes conscribere exercitus: §10.13.3palam omnibus conciliis vexari principes Etruscorum, quod non Gallos quacumque condicione traxerint ad bellum; increpari magistratus Samnitium, quod exercitum adversus Lucanum hostem conparatum obiecerint Romanis; §10.13.4itaque suis sociorumque viribus consurgere hostes ad bellum, et haudquaquam pari defungendum esse certamine.
当执政官选举临近时,有传言称伊特鲁里亚人和萨姆奈特人正在征集庞大的军队:在所有公开会议上,伊特鲁里亚人的领袖们都公开受到责难,因为他们没有无论以何种条件将高卢人拖入战争;而萨姆奈特人的长官们也受到斥责,因为他们将本为对付卢卡尼亚敌人而准备的军队推向了罗马人;因此,敌人正凭着自身和盟友的力量奋起投入战争,而罗马人将不得不进行一场绝非均等的较量。
hic terror, §10.13.5cum inlustres viri consulatum peterent, omnes in Q. Fabium Maximum primo non petentem, deinde, ut inclinata studia vidit, etiam recusantem convertit: §10.13.6quid se iam senem ac perfunctum laboribus laborumque praemiis sollicitarent? nec corporis nec animi vigorem remanere eundem, et fortunam ipsam vereri, ne cui deorum nimia iam in se et constantior, quam velint humanae res, videatur.
这种恐惧,当显赫的人物们都在谋求执政官职位时,使所有人都转向了昆图斯·法比乌斯·马克西穆斯,他起初并未谋求,随后,当看到人们的热情倾斜时,甚至予以拒绝:他们为何要打扰他这个已经衰老、且已完成了劳苦并获得其回报的人? 他的肉体与精神的活力都不复当年,且他害怕命运本身,以免在某位神明看来,命运对他已经过于优厚,且比人类事务之所愿更为持久。
§10.13.7et se gloriae seniorum subcrevisse et ad suam gloriam consurgentes alios laetum aspicere; nec honores magnos fortissimis viris Romae nec honoribus deesse fortes viros.
他是在前辈的荣耀下成长起来的,并且乐于看到其他人奋起追求他自己的荣耀;在罗马,既不缺少赋予最勇敢之人的崇高荣誉,也不缺少配得上这些荣誉的勇敢之人。
§10.13.8acuebat hac moderatione tam iusta studia; quae verecundia legum restinguenda ratus, legem recitari iussit, qua intra decem annos eundem consulem refici non liceret.
他以这种谦逊的态度激起了人们如此正当的热情;他认为这种热情应当通过对法律的敬畏来予以平息,于是下令宣读法律,根据该法律,在十年之内不得再次选举同一人担任执政官。
§10.13.9vix prae strepitu audita lex est, tribunique plebis nihil id inpedimenti futurum aiebant: §10.13.10se ad populum laturos, uti legibus solveretur.
法律因嘈杂声而几乎听不见,平民护民官们表示这不会成为任何阻碍:他们将向人民提出议案,使他免受法律的约束。
et ille quidem in recusando perstabat, quid ergo attineret leges ferri rogitans, quibus per eosdem, qui tulissent, fraus fieret.
而他确实坚持拒绝,反复询问:如果法律会被制定法律的同一批人所欺瞒,那么制定法律又有什么意义呢?
iam regi leges, non — regere.
如今法律是被统治的,而不是在统治。
§10.13.11populus nihilo minus suffragia inibat et, ut quaeque intro vocata erat centuria, consulem haud dubie Fabium dicebat.
尽管如此,人民仍开始投票,每当一个百人队被召入时,都毫无疑问地提名法比乌斯为执政官。
§10.13.12tum demum consensu civitatis victus “dei adprobent” inquit, “quod agitis acturique estis, Quirites. ceterum, quoniam in me, quod vos vultis, facturi estis, in collega sit meae apud vos gratiae locus:
直到那时,他最终屈服于城邦的共识,说道:“愿神明庇佑你们正在做和将要做的事,奎里特斯。
§10.13.13P. Decium, expertum mihi concordi collegio virum, dignum vobis, dignum parente suo, quaeso mecum consulem faciatis.
不过,既然你们将要对我做你们所愿的事,那么请在选择同僚时,为我向你们提出的请求留出空间:我恳求你们,让普布利乌斯·德基乌斯——一个在我与他和谐共事中得到印证、配得上你们、也配得上他父亲的人,与我一同担任执政官。
” iusta suffragatio visa. omnes, quae supererant, centuriae Q. Fabium, P. Decium consules dixere.
”这一请求被认为是正当的。 所有剩下的百人队都提名昆图斯·法比乌斯和普布利乌斯·德基乌斯为执政官。
§10.13.14eo anno plerisque dies dicta ab aedilibus, quia plus quam quod lege finitum erat agri possiderent; nec quisquam ferme est purgatus, vinculumque ingens immodicae cupiditati iniectum est.
那一年,许多人被市政官起诉,因为他们占有的土地超过了法律规定的限额;几乎没有人被宣告无罪,过度贪婪受到了巨大的约束。

词汇与语法注释

  1. 10.13.2fama exorta Etruscos Samnitesque ingentes conscribere exercitus — fama exorta 之后省略了系动词 est,并由此引导宾格加不定式结构(间接引语),该间接引语一直持续到 10.13.4 中的 certamine。
  2. 10.13.6quid se iam senem ac perfunctum laboribus — 间接引语中的修辞性疑问句。直接引语中的第一人称代词 me 在此处变为指代主句主语(法比乌斯)的反身代词 se,动词则因呼应过去时主句动词而采用虚拟式未完成过去时 sollicitarent。
  3. 10.13.6ne cui deorum nimia iam in se et constantior, quam velint humanae res, videatur — 由表示担忧的连词 ne(唯恐、害怕)引导的名词性从句,作 vereri 的宾语。cui deorum 为与格(“对神明中的任何人”),而 nimia ... et constantior 的主语在语境中是 fortuna。velint 是表示假设/潜在意义的虚拟式(“比人类事务之所愿/所能容许的”)。
  4. 10.13.8quae verecundia legum restinguenda ratus — 关系代词 quae 是连接性关系代词,指代前文的 studia(中性复数宾格),作不定式 restinguenda [esse] 的主语。ratus 是异态动词 reri 的完成分词,与主语(法比乌斯)一致,起“认为……”的作用。
  5. 10.13.12in collega sit meae apud vos gratiae locus — 虚拟式现在时 sit 表示愿望:“愿在[选择]同僚时,我于你们之中的情分(影响力)能有容纳的空间。”这是指法比乌斯请求人民将对他的好意转化为选举德基乌斯为其同僚。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §10.13.1-10.13.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.13.1-10.13.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。