Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §1.7.1-1.7.15

雷穆斯之死、罗马建城与赫拉克勒斯祭仪

第 8 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

罗穆卢斯与雷穆斯因鸟卜发生争执并导致雷穆斯身亡,罗穆卢斯成为唯一统治者。他建立城市,并基于赫拉克勒斯击败卡库斯的传说,引入了祭祀赫拉克勒斯的希腊仪式及最大祭坛的起源。

§1.7.1priori Remo augurium venisse fertur, sex vultures, iamque nuntiato augurio cum duplex numerus Romulo se ostendisset, utrumque regem sua multitudo consalutaverat: tempore illi praecepto, at hi numero avium regnum trahebant.
据说首先是雷穆斯得到了预兆,那是六只秃鹫;而在该预兆已被宣布之后,罗穆卢斯面前显现出两倍的数量,于是各自的群众都拥戴他们为国王:前者以时间领先,后者以鸟的数量来主张王位。
§1.7.2inde cum altercatione congressi certamine irarum ad caedem vertuntur; ibi in turba ictus Remus cecidit.
此后,他们在一场争吵中发生冲突,因愤怒的争斗而转向杀戮;雷穆斯在混乱中被击中身亡。
vulgatior fama est ludibrio fratris Remum novos transiluisse muros; inde ab irato Romulo, cum verbis quoque increpitans adiecisset “sic deinde, quicumque alius transiliet moenia mea,” interfectum.
更广为流传的传说是,雷穆斯为了嘲弄兄弟而跳过了新城墙,因此被愤怒的罗穆卢斯所杀,罗穆卢斯在动手时还用言语训斥道:“今后任何跳过我城墙的人,都将落得如此下场。
§1.7.3ita solus potitus imperio Romulus; condita urbs conditoris nomine appellata.
” 这样,罗穆卢斯独自赢得了统治权;建成的城市以其建立者的名字命名。
Palatium primum, in quo ipse erat educatus, muniit.
他首先加固了自己曾被抚养的巴拉蒂乌斯山。
sacra diis aliis Albano ritu, Graeco Herculi, ut ab Euandro instituta erant, facit.
他按照阿尔巴的仪式祭祀其他神明,而对希腊的赫拉克勒斯,则按照埃万德罗斯所制定的希腊仪式进行祭祀。
§1.7.4Herculem in ea loca Geryone interempto boves mira specie abegisse memorant ac prope Tiberim fluvium, qua prae se armentum agens nando traiecerat, loco herbido, ut quiete et pabulo laeto reficeret boves, et ipsum fessum via procubuisse.
据记载,赫拉克勒斯在杀死革律翁后,将一群美丽非凡的牛赶到了这些地方,并在靠近蒂伯河、他驱赶着牛群游水渡河的地方,在一处草木茂盛之地歇息,以便让牛群通过休息和丰美的牧草恢复体力,而他自己也因旅途劳顿而躺下。
§1.7.5ibi cum eum cibo vinoque gravatum sopor oppressisset, pastor accola eius loci, nomine Cacus, ferox viribus, captus pulchritudine boum cum avertere eam praedam vellet, quia, si agendo armentum in speluncam compulisset, ipsa vestigia quaerentem dominum eo deductura erant, aversos boves, eximium quemque pulchritudine, caudis in speluncam traxit.
在那里,当他饱食饮酒后沉沉睡去时,当地的一个邻近牧人,名叫卡库斯,力大无穷且生性凶残,被牛群的美丽所吸引,想要夺走这批猎物。 因为如果他驱赶着牛群赶进洞穴,牛群自身的足迹就会把寻找它们的物主引向那里,于是他倒着把牛群中那些最美丽的牛,抓着尾巴拉进了洞穴。
§1.7.6Hercules ad primam auroram somno excitus cum gregem perlustrasset oculis et partem abesse numero sensisset, pergit ad proximam speluncam, si forte eo vestigia ferrent.
赫拉克勒斯在黎明醒来,用目光巡视牛群,发现数量少了一部分,便走向最近的洞穴,看足迹是否指向那里。
quae ubi omnia foras versa vidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco infesto agere porro armentum occepit.
当他看到所有的足迹都朝向外,且没有指向其他任何方向时,他感到困惑和心存疑虑,便开始将牛群从这个危险的地方往更远的地方赶去。
§1.7.7inde cum actae boves quaedam ad desiderium, ut fit, relictarum mugissent, reddita inclusarum ex spelunca boum vox Herculem convertit.
随后,当被赶走的牛群中,有几只因为思念留下的牛而像往常一样鸣叫时,洞穴中被关着的牛也发出了回应的声音,这让赫拉克勒斯转过身来。
quem cum vadentem ad speluncam Cacus vi prohibere conatus esset, ictus clava fidem pastorum nequiquam invocans morte occubuit.
当卡库斯试图用武力阻止他走向洞穴时,卡库斯被俱乐部(木棒)击中,徒劳地呼喊着牧人们的援助而倒地身亡。
§1.7.8Euander tum ea profugus ex Peloponneso auctoritate magis quam imperio regebat loca, venerabilis vir miraculo litterarum, rei novae inter rudes artium homines, venerabilior divinitate credita Carmentae matris, quam fatiloquam ante Sibyllae in Italiam adventum miratae eae gentes fuerant.
当时,从伯罗奔尼撒流亡而来的埃万德罗斯主要依靠威望而非强权统治着这些地方。 他因文字的奇妙而深受尊敬——这在对艺术一无所知的人群中是一件新鲜事;他也因人们相信其母亲卡门塔具有神性而更加受到尊敬,在西比拉来到意大利之前,这些部落曾仰慕其母亲为预言家。
§1.7.9is tum Euander concursu pastorum trepidantium circa advenam manifestae reum caedis excitus postquam facinus facinorisque causam audivit, habitum formamque viri aliquantum ampliorem augustioremque humana intuens rogitat, qui vir esset.
当时,埃万德罗斯被那些在涉嫌明显杀人罪的异乡人周围战战兢兢的牧人们的骚动所唤醒,在听闻了罪行及起因之后,他注视着那人远比凡人高大庄严的身姿与形貌,询问他是何人。
§1.7.10ubi nomen patremque ac patriam accepit, “Iove nate, Hercules, salve” inquit; “te mihi mater, veridica interpres deum, aucturum caelestium numerum cecinit tibique aram hic dicatum iri, quam opulentissima olim in terris gens maximam vocet tuoque ritu colat.
当他得知了名字、父亲和祖国后,说道:“朱庇特之子赫拉克勒斯,愿你平安;我的母亲——神明真实意旨的解释者,曾向我预言你将增加天神的人数,并且这里将为你奉献一座祭坛,有朝一日地上最富强的民族将称其为‘最大祭坛’并按你的仪式祭祀。
§1.7.11dextra Hercules data accipere se omen impleturumque fata ara condita ac dicata ait.
” 赫拉克勒斯伸出右手,表示他接受这一预兆,并将通过建立和奉献祭坛来完成命运。
§1.7.12ibi tum primum bove eximia capta de grege sacrum Herculi adhibitis ad ministerium dapemque Potitiis ac Pinariis, quae tum familiae maxime inclitae ea loca incolebant, factum.
于是,当时首次从牛群中挑选了一头优良的母牛,由当时居住在这些地方的最显赫的家族——波提提乌斯家族和皮纳里乌斯家族协助侍奉和宴会,向赫拉克勒斯献祭。
forte ita evenit, §1.7.13ut Potitii ad tempus praesto essent iisque exta apponerentur, Pinarii extis adesis ad ceteram venirent dapem.
事情恰好如此发生:波提提乌斯家族按时到场,内脏被呈献给他们;而皮纳里乌斯家族在内脏被吃光后才来参加其余的宴会。
inde institutum mansit, donec Pinarium genus fuit, ne extis sollemnium vescerentur.
从此便留下了规矩,只要皮纳里乌斯家族的后代存在,他们就不吃祭礼中的内脏。
§1.7.14Potitii ab Euandro edocti antistites sacri eius per multas aetates fuerunt, donec tradito servis publicis sollemni familiae ministerio genus omne Potitiorum interiit.
受埃万德罗斯指导的波提提乌斯家族在许多世代里担任该祭祀的主祭,直到这一家族代代相传的祭祀职责被移交给公有奴隶后,波提提乌斯家族的整个血统便灭绝了。
§1.7.15haec tum sacra Romulus una ex omnibus peregrina suscepit, iam tum inmortalitatis virtute partae, ad quam eum sua fata ducebant, fautor.
在所有外国祭仪中,罗穆卢斯当时仅采纳了这一种,因为他当时已经是对凭借美德而获得的永生的拥护者,而他自己的命运正引领着他走向永生。

词汇与语法注释

  1. §1.7.1tempore illi praecepto, at hi numero avium regnum trahebant — tempore... praecepto 是动词 praecipio(先占、抢先)的过去分词构成的夺格独立结构(或方式夺格),意为“由于时间领先”(字面意为“时间被抢先”)。illi(前者,即雷穆斯的支持者)与 hi(后者,即罗穆卢斯的支持者)形成对比。trahebant 在此表示“将(王权)拉向自己一方”,即“主张、争夺”。
  2. §1.7.2vulgatior fama est ludibrio fratris Remum novos transiluisse muros; inde ab irato Romulo... interfectum — 受 vulgatior fama est(有更广的传说)引导,两个带对格的不定式结构(Remum ... transiluisse 和 [Remum] ... interfectum [esse])并列。ludibrio 是目的与格(“为了嘲弄”)。ab irato Romulo 表示被动不定式 interfectum [esse] 的施事者。
  3. §1.7.5si agendo armentum in speluncam compulisset, ipsa vestigia quaerentem dominum eo deductura erant — 条件从句采用过去完成时虚拟语气 compulisset,而主句则采用主动迂回式未完成过去时 deductura erant(主动将来分词 + erant),这是一种混合条件句。这种结构强调过去的一种客观必然性或注定的命运(“必然会导向”)。agendo 是动名词的夺格,表示方式或手段(“通过驱赶”)。
  4. §1.7.8venerabilior divinitate credita Carmentae matris, quam fatiloquam ante Sibyllae in Italiam adventum miratae eae gentes fuerant — venerabilior 是与前文 venerabilis 相对的比较级。divinitate 是原因或关系夺格(“因……而更受尊敬”)。关系代名词 quam 的先行词是 Carmentae matris,而 fatiloquam 是叙述性形容词,在关系从句中充当宾语补足语(“作为预言家”)。miratae... fuerant 等同于过去的过去完成时 miratae erant。
  5. §1.7.15iam tum inmortalitatis virtute partae, ad quam eum sua fata ducebant, fautor — fautor(拥护者、支持者)与主语 Romulus 同格。inmortalitatis(永生)是 fautor 所要求的宾格性属格。virtute partae(凭美德而获得的)是修饰 inmortalitatis 的分词短语。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §1.7.1-1.7.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.7.1-1.7.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。