§1.31.1devictis Sabinis cum in magna gloria magnisque opibus regnum Tulli ac tota res Romana esset, nuntiatum regi patribusque est in monte Albano lapidibus pluvisse.
在萨宾人被征服、图路斯的王权和整个罗马国家都处于极大的荣耀和巨大的财富之中时,有人向国王和元老院议员报告说,在阿尔巴山上降下了石子雨。
§1.31.2quod cum credi vix posset, missis ad id visendum prodigium, in conspectu haud aliter, quam cum grandinem venti glomeratam in terras agunt, crebri cecidere caelo lapides.
由于这几乎令人难以置信,于是派人去视察这一异象,在他们的眼前,正如风将密集的冰雹驱向大地一样,无数的石子从天而降。
§1.31.3visi etiam audire vocem ingentem ex summi cacuminis luco, ut patrio ritu sacra Albani facerent, quae velut diis quoque simul cum patria relictis oblivioni dederant, et aut Romana sacra susceperant aut fortunae, ut fit, obirati cultum reliquerant deum.
他们似乎还听到从山顶圣林中传来一个巨大的声音,命令阿尔巴人按照祖辈的仪式举行祭祀,而这些仪式他们此前已经遗忘,仿佛连同祖国一起也抛弃了神明,他们要么采纳了罗马的祭祀,要么就像通常发生的那样,因对命运感到愤怒而放弃了对神明的崇敬。
§1.31.4Romanis quoque ab eodem prodigio novendiale sacrum publice susceptum est, seu voce caelesti ex Albano monte missa — nam id quoque traditur — seu haruspicum monitu; mansit certe sollemne, ut, quandoque idem prodigium nuntiaretur, feriae per novem dies agerentur.
罗马人也因为同样的异象而公开举行了为期九天的祭祀,这或者是由于从阿尔巴山传来的天之声音——因为这一说法也被流传下来——或者是由于占卜师的劝告;无论如何,这一习俗确实保留了下来:每当报告有同样的异象时,就要举行九天的节日。
haud ita multo post pestilentia laboratum est.
此后不久,人们便遭受了疫病的折磨。
§1.31.5unde cum pigritia militandi oreretur, nulla tamen ab armis quies dabatur a bellicoso rege, salubriora etiam credente militiae quam domi iuvenum corpora esse, donec ipse quoque longinquo morbo est inplicitus.
由于这一情况,人们产生了逃避兵役的惰性,但这位好战的国王却没有给他们任何停息武器的机会,他甚至认为,年轻人的身体在军旅中比在家里更健康,直到他自己也缠上了长期的疾病。
§1.31.6tunc adeo fracti simul cum corpore sunt spiritus illi feroces, ut, qui nihil ante ratus esset minus regium quam sacris dedere animum, repente omnibus magnis parvisque superstitionibus obnoxius degeret religionibusque etiam populum inpleret.
那时,他那凶猛的气魄随同身体一起被彻底摧毁,以至于他——此前曾认为没有什么比把心思奉献给祭祀更不配做国王的了——突然间在大小所有的迷信面前屈服度日,甚至让民众也充满了宗教敬畏。
§1.31.7vulgo iam homines eum statum rerum, qui sub Numa rege fuerat, requirentes, unam opem aegris corporibus relictam, si pax veniaque ab diis inpetrata esset, credebant.
此时,一般民众都怀念起努马国王统治时期的那种事态,相信如果能从神明那里求得和平与宽恕,将是留给病痛身体的唯一救助。
§1.31.8ipsum regem tradunt volventem commentarios Numae, cum ibi quaedam occulta sollemnia sacrificia Iovi Elicio facta invenisset, operatum iis sacris se abdidisse; sed non rite initum aut curatum id sacrum esse, nec solum nullam ei oblatam caelestium speciem, sed ira Iovis sollicitati prava religione fulmine ictum cum domo conflagrasse.
据传,国王自己翻阅了努马的记录,当他在其中发现了对伊特鲁里亚的朱庇特举行的一些秘密而庄严的牺牲仪式时,便隐退并专心于这些祭祀;但是,由于该祭仪未按规程开始或履行,不仅天神没有向他显现,而且由于错误的宗教行为激怒了朱庇特,他被雷电击中,与他的宫殿一同化为灰烬。
Tullus magna gloria belli regnavit annos duos et triginta.
图路斯在战争的巨大荣耀中统治了三十二年。