Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §1.30.1-1.30.10

吸收阿尔巴人口与对萨宾人的胜利

第 31 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

随着阿尔巴的并入,罗马的人口和基础设施得以扩大,阿尔巴的贵族被纳入元老院和军队。图路斯国王在实力大增后,以互生摩擦为契机向萨宾人宣战,并在首战中通过新扩充的骑兵取得了决定性的胜利。

§1.30.1Roma interim crescit Albae ruinis.
与此同时,罗马在阿尔巴的废墟上成长起来。
duplicatur civium numerus; Caelius additur urbi mons, et, quo frequentius habitaretur, eam sedem Tullus regiae capit ibique deinde habitavit.
公民人数增加了一倍;凯利乌斯山被并入城市,为了使这里人口更加稠密,图路斯选择该地作为王宫,并随后居住在那里。
§1.30.2principes Albanorum in patres, ut ea quoque pars rei publicae cresceret, legit: Iulios, Servilios, Quinctios, Geganios, Curiatios, Cloelios; templumque ordini ab se aucto curiam fecit, quae Hostilia usque ad patrum nostrorum aetatem appellata est.
他将阿尔巴人的首领们选入元老院,以便国家的那一部分也得以壮大:即尤利乌斯氏族、塞尔维利乌斯氏族、昆克蒂乌斯氏族、格加尼乌斯氏族、库里亚提乌斯氏族、克罗埃里乌斯氏族;并为他所扩充的这一阶层将一处圣所改建为议事堂,它直到我们父辈的时代一直被称为霍斯提里亚议事堂。
§1.30.3et ut omnium ordinum viribus aliquid ex novo populo adiceretur, equitum decem turmas ex Albanis legit, legiones et veteres eodem supplemento explevit et novas scripsit.
为了从新人民中为所有阶层的力量有所增加,他从阿尔巴人中选募了十队骑兵,用同样的补充兵员填满了旧军团,并招募了新军团。
hac fiducia virium Tullus Sabinis bellum indicit, §1.30.4genti ea tempestate secundum Etruscos opulentissimae viris armisque.
凭着对这些力量的信心,图路斯向萨宾人宣战,萨宾人是当时除伊特鲁里亚人之外,在人口和武器上最富强的民族。
§1.30.5utrimque iniuriae factae ac res nequiquam erant repetitae: Tullus ad Feroniae fanum mercatu frequenti negotiatores Romanos conprehensos querebatur, Sabini suos priua in lucum confugisse ac Romae retentos.
双方都曾制造伤害,且索赔徒劳无功:图路斯抱怨罗马商人在费罗尼亚神庙喧闹的集市上被扣留,而萨宾人则抱怨他们的私有物(奴隶)逃入了圣林却被留置在罗马。
§1.30.6hae causae belli ferebantur.
这些被传为战争的原因。
Sabini, haud parum memores et suarum virium partem Romae ab Tatio locatam et Romanam rem nuper etiam adiectione populi Albani auctam, circumspicere et ipsi externa auxilia.
萨宾人绝没有忘记,他们自己的一部分力量曾由塔提乌斯安置在罗马,而且罗马的国力最近还因增加阿尔巴人民而得到增强,因此他们自己也开始寻找外部援助。
§1.30.7Etruria erat vicina, proximi Etruscorum Veientes.
伊特鲁里亚是邻国,伊特鲁里亚人中最近的是维伊人。
inde ob residuas bellorum iras maxime sollicitatis ad defectionem animis voluntarios traxere, et apud vagos quosdam ex inopi plebe etiam merces valuit; publico auxilio nullo adiuti sunt, valuitque apud Veientes — nam de ceteris minus mirum est — pacta cum Romulo indutiarum fides.
他们从那里,由于过去战争留下的怨恨而对叛离最感兴趣的人中争取到了志愿兵,而在贫苦平民中的某些流浪者中,佣金也起到了作用;他们没有得到任何官方的帮助,而且在维伊人中——因为对其他人来说这不那么令人惊奇——与罗穆路斯缔结的停战协定的信守起到了作用。
§1.30.8cum bellum utrimque summa ope pararent vertique in eo res videretur, utri prius arma inferrent, occupat Tullus in agrum Sabinum transire.
当双方都竭尽全力准备战争,且事态似乎取决于谁先挑起战端时,图路斯先发制人,越境进入萨宾领地。
§1.30.9pugna atrox ad silvam Malitiosam fuit, ubi et peditum quidem robore, ceterum equitatu aucto nuper plurimum Romana acies valuit.
在马里蒂奥萨森林附近发生了一场惨烈的战斗,在那里,罗马阵列依靠步兵的精锐,尤其是最近扩充的骑兵,发挥了极大的威力。
§1.30.10ab equitibus repente invectis turbati ordines sunt Sabinorum; nec pugna deinde illis constare nec fuga explicari sine magna caede potuit.
由于骑兵的突然袭击,萨宾人的阵列被冲乱了;此后,他们既无法维持战斗,也无法在没有遭受大屠杀的情况下逃脱。

词汇与语法注释

  1. 1.30.1quo frequentius habitaretur — 连词 `quo`(相当于 `ut eo`)引导伴随比较级副词 `frequentius` 的目的从句。动词 `habitaretur` 是虚拟式未完成过去时被动语态第三人称单数,在此作无人称使用,意为“以便该处人口更为稠密”。
  2. 1.30.2templumque ordini ab se aucto curiam fecit — 类似于双宾格的结构,其中 `templum`(奉献的圣所,在此指议事堂场所)是直接宾语,`curiam`(议事堂)是谓语宾格。`ordini ab se aucto` 是利益与格,指代“被他(图路斯)扩充的阶层(元老院)”。
  3. 1.30.5suos priua — 文本上的难点。形容词 `privus`(个人的、私有的)的中性复数宾格 `priva` 与代词性形容词 `suos` 连用,通常被解释为名词性,意为“他们的私人财产(如奴隶)”。亦有观点认为是 `privatos`(私人)的误写或缩写,在此译为“他们的私有物”。
  4. 1.30.6circumspicere — 历史不定式。它作为主语 `Sabini` 的主动词,等同于未完成过去时直陈语态,用以描绘事态的紧迫与生动。
  5. 1.30.8occupat ... transire — 动词 `occupare` 伴随不定式的惯用表达,意为“抢先做某事”或“先发制人”。这与希腊语中 φθάνω 伴随分词的结构相类似。
  6. 1.30.10nec pugna deinde illis constare nec fuga explicari ... potuit — 在具有助动词功能的 `potuit` 支配下,`pugna ... constare`(战斗得以维持)和 `fuga ... explicari`(逃跑得以展开/实现)两个带主语的不定式从句并列呈现。`illis` 是关系与格(对他们而言)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §1.30.1-1.30.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.30.1-1.30.10

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。