§1.30.1Roma interim crescit Albae ruinis.
一方、ローマはアルバの破壊によって成長する。
duplicatur civium numerus;
市民の数は倍増する。
Caelius additur urbi mons, et, quo frequentius habitaretur, eam sedem Tullus regiae capit ibique deinde habitavit.
カエリウスの丘が都市に加えられ、そこにより多くの人々が居住するように、トゥッルスはその地を王宮の場所と定め、その後そこに居住した。
§1.30.2principes Albanorum in patres, ut ea quoque pars rei publicae cresceret, legit: Iulios, Servilios, Quinctios, Geganios, Curiatios, Cloelios;
国家のその部分もまた増大するように、彼はアルバ人の有力者たちを元老院議員に選出した。 すなわち、ユリウス氏族、セルウィリウス氏族、クィンクティウス氏族、ゲガニウス氏族、クリアティウス氏族、クロエリウス氏族である。
templumque ordini ab se aucto curiam fecit, quae Hostilia usque ad patrum nostrorum aetatem appellata est.
そして彼によって増員された身分のために、奉献された場所を議事堂とし、それは我々の父祖の時代までホスティリアと呼ばれた。
§1.30.3et ut omnium ordinum viribus aliquid ex novo populo adiceretur, equitum decem turmas ex Albanis legit, legiones et veteres eodem supplemento explevit et novas scripsit.
また、すべての身分の戦力に新しい民から何かが加えられるように、彼はアルバ人から十隊の騎兵を選出し、この同じ補充によって既存の軍団を満たし、新しい軍団を召募した。
hac fiducia virium Tullus Sabinis bellum indicit,
この戦力への信頼から、トゥッルスはサビニ人に戦争を布告する。
§1.30.4genti ea tempestate secundum Etruscos opulentissimae viris armisque.
彼らは、当時エトルリア人に次いで、人手と武器において最も富裕な部族であった。
§1.30.5utrimque iniuriae factae ac res nequiquam erant repetitae: Tullus ad Feroniae fanum mercatu frequenti negotiatores Romanos conprehensos querebatur, Sabini suos priua in lucum confugisse ac Romae retentos.
双方から不法行為がなされ、返還請求は無駄に終わっていた。 トゥッルスは、フェロニアの神殿の賑やかな市場においてローマの商人が捕らえられたと不満を訴え、サビニ人は、彼らの私有物(奴隷)が聖林に逃げ込んだのにローマで拘留されたと訴えた。
§1.30.6hae causae belli ferebantur.
これらが戦争の原因として噂されていた。
Sabini, haud parum memores et suarum virium partem Romae ab Tatio locatam et Romanam rem nuper etiam adiectione populi Albani auctam, circumspicere et ipsi externa auxilia.
サビニ人も、自分たちの戦力の一部がかつてタティウスによってローマに置かれたこと、またローマの国力が最近アルバの民の追加によっても増大したことを十二分に覚えていたため、自ら外部の援助を求めた。
§1.30.7Etruria erat vicina, proximi Etruscorum Veientes.
エトルリアが隣国であり、エトルリア人の中で最も近いのはウェイイ人であった。
inde ob residuas bellorum iras maxime sollicitatis ad defectionem animis voluntarios traxere, et apud vagos quosdam ex inopi plebe etiam merces valuit;
そこから彼らは、過去の戦争による怨恨の残火によって離反へと最も強く扇動された人々の心を動かして志願兵を引き入れ、また貧しい平民の中の放浪者たちの間では金銭も効力を持った。
publico auxilio nullo adiuti sunt, valuitque apud Veientes — nam de ceteris minus mirum est — pacta cum Romulo indutiarum fides.
公的な援助は全く得られず、ウェイイ人の間では――他の者たちについては不思議ではないが――ロムルスと結んだ休戦の約束に対する誠実さが効力を保った。
§1.30.8cum bellum utrimque summa ope pararent vertique in eo res videretur, utri prius arma inferrent, occupat Tullus in agrum Sabinum transire.
双方が最大の努力で戦争を準備し、どちらが先に戦端を開くかという点に事態がかかっているように思われたとき、トゥッルスが先手を打ってサビニの領土へと侵攻した。
§1.30.9pugna atrox ad silvam Malitiosam fuit, ubi et peditum quidem robore, ceterum equitatu aucto nuper plurimum Romana acies valuit.
マリティオサの森の近くで激しい戦闘があり、そこでは歩兵の精強さはもちろんのこと、特に最近増強された騎兵によってローマの陣列が最大の威力を発揮した。
§1.30.10ab equitibus repente invectis turbati ordines sunt Sabinorum;
突如突撃した騎兵によってサビニ人の陣列は乱された。
nec pugna deinde illis constare nec fuga explicari sine magna caede potuit.
その後、彼らは戦列を維持することも、大虐殺なしに逃亡を果たすこともできなかった。