§1.30.1Roma interim crescit Albae ruinis.
한편 로마는 알바의 폐허 위에서 성장했다.
duplicatur civium numerus;
시민의 수는 배로 늘어났다.
Caelius additur urbi mons, et, quo frequentius habitaretur, eam sedem Tullus regiae capit ibique deinde habitavit.
카일리우스 언덕이 도시에 추가되었고, 그곳에 더 많은 이들이 거주할 수 있도록 툴루스는 그 자리를 왕궁의 터로 삼고 이후 그곳에서 살았다.
§1.30.2principes Albanorum in patres, ut ea quoque pars rei publicae cresceret, legit: Iulios, Servilios, Quinctios, Geganios, Curiatios, Cloelios;
그는 국가의 그 부분 또한 증대되도록 알바인의 유력자들을 원로원 의원으로 선출했다. 즉, 율리우스 씨족, 세르빌리우스 씨족, 퀸크티우스 씨족, 게가니우스 씨족, 쿠리아티우스 씨족, 클로엘리우스 씨족이었다.
templumque ordini ab se aucto curiam fecit, quae Hostilia usque ad patrum nostrorum aetatem appellata est.
그리고 자신이 증원한 신분을 위해 봉헌된 장소를 의사당으로 삼았는데, 그것은 우리 선대 시대까지 호스티리아 의사당이라 불렸다.
§1.30.3et ut omnium ordinum viribus aliquid ex novo populo adiceretur, equitum decem turmas ex Albanis legit, legiones et veteres eodem supplemento explevit et novas scripsit.
또한 모든 신분의 전력에 새로운 백성으로부터 무언가가 더해지도록, 그는 알바인들 중에서 열 대의 기병을 선출하고, 동일한 보충병으로 기존의 군단들을 채우는 한편 새로운 군단들을 모집했다.
hac fiducia virium Tullus Sabinis bellum indicit,
이 전력에 대한 신뢰를 바탕으로 툴루스는 사비니인들에게 전쟁을 선포한다.
§1.30.4genti ea tempestate secundum Etruscos opulentissimae viris armisque.
그들은 당대에 에트루리아인 다음으로 인력과 무기 면에서 가장 부유한 부족이었다.
§1.30.5utrimque iniuriae factae ac res nequiquam erant repetitae: Tullus ad Feroniae fanum mercatu frequenti negotiatores Romanos conprehensos querebatur, Sabini suos priua in lucum confugisse ac Romae retentos.
양측에서 불법 행위가 행해졌고 반환 청구는 허사로 돌아갔다. 툴루스는 페로니아 신전의 붐비는 시장에서 로마 상인들이 붙잡혔다고 불만을 제기했고, 사비니인들은 자신들의 사유물(노예)이 성스러운 숲으로 도망쳤으나 로마에 억류되어 있다고 주장했다.
§1.30.6hae causae belli ferebantur.
이것들이 전쟁의 원인으로 떠돌았다.
Sabini, haud parum memores et suarum virium partem Romae ab Tatio locatam et Romanam rem nuper etiam adiectione populi Albani auctam, circumspicere et ipsi externa auxilia.
사비니인들 역시 자신들의 전력의 일부가 과거 타티우스에 의해 로마에 배치되었다는 점과, 로마의 세력이 최근 알바 백성의 추가로 역시 증대되었다는 점을 아주 잘 기억하고 있었기에, 자신들도 외부의 원조를 찾아보았다.
§1.30.7Etruria erat vicina, proximi Etruscorum Veientes.
에트루리아가 이웃해 있었으며, 에트루리아인 중 가장 가까운 이들은 베이이인들이었다.
inde ob residuas bellorum iras maxime sollicitatis ad defectionem animis voluntarios traxere, et apud vagos quosdam ex inopi plebe etiam merces valuit;
그곳으로부터 그들은 지난 전쟁들로 인한 앙금 때문에 이탈로 가장 많이 선동된 이들의 마음을 움직여 지원병을 끌어들였고, 가난한 평민 중 일부 방랑자들 사이에서는 돈도 효과가 있었다.
publico auxilio nullo adiuti sunt, valuitque apud Veientes — nam de ceteris minus mirum est — pacta cum Romulo indutiarum fides.
공적인 원조는 전혀 받지 못했으며, 베이이인들 사이에서는 — 다른 이들에 대해서는 덜 놀라운 일이지만 — 로물루스와 맺은 휴전의 약속에 대한 신의가 효력을 발휘했다.
§1.30.8cum bellum utrimque summa ope pararent vertique in eo res videretur, utri prius arma inferrent, occupat Tullus in agrum Sabinum transire.
양측이 온 힘을 다해 전쟁을 준비하고, 어느 쪽이 먼저 무력을 가할 것인가에 사태가 달려 있는 것처럼 보였을 때, 툴루스가 선수를 쳐서 사비니 영토로 건너갔다.
§1.30.9pugna atrox ad silvam Malitiosam fuit, ubi et peditum quidem robore, ceterum equitatu aucto nuper plurimum Romana acies valuit.
마리티오사 숲 근처에서 치열한 전투가 벌어졌는데, 그곳에서 로마 군진은 보병의 정예함은 물론이고, 특히 최근에 증강된 기병에 의해 가장 큰 위력을 발휘했다.
§1.30.10ab equitibus repente invectis turbati ordines sunt Sabinorum;
갑자기 돌격한 기병들에 의해 사비니인의 대열이 무너졌다.
nec pugna deinde illis constare nec fuga explicari sine magna caede potuit.
그 후 그들은 전투를 유지할 수도, 큰 학살 없이는 도망쳐 나올 수도 없었다.