§1.16.1his inmortalibus editis operibus cum ad exercitum recensendum contionem in campo ad Caprae paludem haberet, subito coorta tempestatas cum magno fragore tonitribusque tam denso regem operuit nimbo, ut conspectum eius contioni abstulerit; nec deinde in terris Romulus fuit.
在完成了这些不朽的业绩后,当他在牝山羊沼泽附近的广场上召开大会以查阅军队时,突然暴风雨夹杂着巨大的轰鸣和雷声骤起,用如此浓密的云雾遮蔽了国王,以至于使大会的人们看不见他;此后罗慕路斯便不在人间了。
§1.16.2Romana pubes sedato tandem pavore, postquam ex tam turbido die serena et tranquilla lux rediit, ubi vacuam sedem regiam vidit, etsi satis credebat patribus, qui proxumi steterant, sublimem raptum procella, tamen velut orbitatis metu icta maestum aliquamdiu silentium obtinuit.
罗马的青年们在恐惧终于平息后,在如此阴沉的一天过后晴朗而平静的光芒重新回来时,当他们看到王座空无一人,虽然他们充分相信那些站在最近处的元老院议员所说“国王被暴风雨带到了高空”,但他们仍像受到失去亲人般的恐惧打击一样,保持了一段时间的悲伤沉默。
§1.16.3deinde a paucis initio facto deum deo natum, regem parentemque urbis Romanae salvere universi Romulum iubent; pacem precibus exposcunt, uti volens propitius suam semper sospitet progeniem.
随后,由少数人开始,全体人员齐声向罗慕路斯致敬,称他为神所生的神、罗马城的国王与父亲;他们用祈祷恳求和平,希望他能心甘情愿、仁慈地永远保佑自己的后代。
fuisse credo tum quoque aliquos, §1.16.4qui discerptum regem patrum manibus taciti arguerent; manavit enim haec quoque, sed perobscura fama; illam alteram admiratio viri et pavor praesens nobilitavit.
我相信当时也有一些人,暗中指责国王是被元老院议员们亲手撕碎的;因为这个传言也流传开来,但极为模糊;而另一个传言则因对该人的崇敬和眼前的恐惧而闻名。
§1.16.5et consilio etiam unius hominis addita rei dicitur fides.
而且据说,仅凭一个人的计策也为这件事增加了可信度。
namque Proculus Iulius, sollicita civitate desiderio regis et infensa patribus, gravis, ut traditur, quamvis magnae rei auctor, in contionem prodit.
因为,在城邦因思念国王而焦虑不安、并对元老院议员怀有敌意的时候,据传,普罗库鲁斯·尤利乌斯——无论多么重大的事情,他都是一个极有分量的见证人——走进了大会。
§1.16.6“Romulus” inquit, “Quirites, parens urbis huius, prima hodierna luce caelo repente delapsus se mihi obvium dedit.
他说:“市民们,这座城市的父亲罗慕路斯,在今天拂晓时突然从天而降,出现在我面前。
cum perfusus horrore venerabundus adstitissem, petens precibus, ut contra intueri fas esset, §1.16.7“abi, nuntia” inquit “Romanis caelestes ita velle; ut mea Roma caput orbis terrarum sit; proinde rem militarem colant sciantque et ita posteris tradant nullas opes humanas armis Romanis resistere posse.
当我充满敬畏地恭敬站立,祈祷祈求能被允许正面瞻仰他时,” “他说:‘去吧,告诉罗马人,天神们意图如此:让我的罗马成为世界的首都;因此,让他们致力于军事,并让他们知道并传给后代,没有任何人类的力量能够抵抗罗马的武力。
” §1.16.8“haec” inquit “locutus sublimis abiit.
’” 他说:“‘说完这些话,他就升天而去了。
” mirum, quantum illi viro nuntianti haec fidei fuerit quamque desiderium Romuli apud plebem exercitumque facta fide inmortalitatis lenitum sit.
’”令人惊奇的是,对宣告这些事情的那个人的信任有多么深,以及由于确立了不朽的信念,平民和军队中对罗慕路斯的思念之情被抚平了多少。