§1.18.1Si bene te novi, metues, liberrime Lolli, §1.18.2scurrantis speciem praebere, professus amicum
如果我足够了解你,最坦率的罗利乌斯,你定会害怕表现出谄媚者的面目,因为你已自许为朋友。
正如端庄的妇人与娼妇不同、装束有异一样,真正的朋友也绝不同于不忠的谄媚者。
§1.18.5est huic diversum vitio vitium prope maius, §1.18.6asperitas agrestis et inconcinna gravisque, §1.18.7quae se commendat tonsa cute, dentibus atris, §1.18.8dum volt libertas dici mera veraque virtus,
与这种恶习相反的,是另一种几乎更大的恶习,那便是粗野、不合时宜且令人难受的粗鲁,它通过剃光的皮肤和黑色的牙齿来标榜自己,却妄图被称为纯粹的自由和真正的美德。
§1.18.9virtus est medium vitiorum et utrimque reductum.
美德处于恶习的中庸,并与两端保持等距。
§1.18.10alter in obsequium plus aequo pronus et imi §1.18.11derisor lecti sic nutum divitis horret, §1.18.12sic iterat voces et verba cadentia tollit, §1.18.13ut puerum saevo credas dictata magistro §1.18.14reddere vel partis mimum tractare secundas.
前者过度倾向于顺从,成了最下等席位上的弄臣,对富人的点头示意如此畏惧,如此重复其言语,拾人牙慧,以至于你会以为那是一个孩子在对严厉的老师背诵功课,或者是一个滑稽戏演员在扮演配角。
§1.18.15alter rixatur de lana saepe caprina, §1.18.16propugnat nugis armatus: “scilicet, ut non §1.18.17sit mihi prima fides, et vere quod placet ut non
后者则经常为“山羊毛”的事情争吵不休,用无聊的琐事武装自己进行抗争:“难道说,我的信用不能排在第一位,我真心赞同的事情却不能大声吠叫出来吗?
§1.18.18acriter elatrem! pretium aetas altera sordet. ”
为此,即便再活一世也是廉价的!
§1.18.19ambigitur quid enim? Castor sciat an Dolichos plus;
” 他们争论的是什么呢?
§1.18.20Brundisium Minuci melius via ducat an Appi.
不过是卡斯托尔和多利科斯谁技艺更高,或者是米努基乌斯路与阿庇亚路哪一条更适合去往布林迪西。
§1.18.21Quem damnosa Venus, quem praeceps alea nudat, §1.18.22gloria quem supra vires et vestit et unguit, §1.18.23quem tenet argenti sitis importuna famesque, §1.18.24quem paupertatis pudor et fuga, dives amicus, §1.18.25saepe decem vitiis instructior, odit et horret, §1.18.26aut, si non odit, regit ac veluti pia mater §1.18.27plus quam se sapere et virtutibus esse priorem §1.18.28volt et ait prope vera: “meae (contendere noli) §1.18.29stultitiam patiuntur opes; tibi parvola res est.
凡是被败家的爱欲或毁灭性的骰子剥得精光的人,凡是虚荣心超出实力、穿金戴银的人,凡是被贪财的无度渴望与饥饿所掌控的人,凡是被贫穷的耻辱与逃避所缠绕的人,他们那富有的朋友即使自己身上往往有着十倍于此的恶习,也会对他们感到憎恶和畏惧;或者,若不憎恶,也会去管教他们,如同慈母一般,希望他们比自己更聪明、在美德上更胜一筹,并且说着近乎真实的话:“我的(切莫争辩)财富能容忍我的愚蠢;而你的家产却极其微薄。
” Eutrapelus, cuicumque nocere volebat, §1.18.32vestimenta dabat pretiosa: “beatus enim iam §1.18.33cum pulchris tunicis sumet nova consilia et spes, §1.18.34dormiet in lucem, scorto postponet honestum §1.18.35officium, nummos alienos pascet, ad imum §1.18.36Thraex erit aut holitoris aget mercede caballum. ”
”埃乌特拉佩鲁斯无论想要加害于谁,都会赠予其贵重的衣物:“因为一旦富有,伴随着华丽的衣袍,他就会产生新的打算和希望,他会睡到大天亮,为了娼妓而抛弃高贵的职责,吞食他人的钱财,到头来沦为角斗士,或者靠工钱为卖菜者驱赶马匹。
§1.18.37Arcanum neque tu scrutaberis illius umquam, §1.18.38commissumque teges et vino tortus et ira.
” 你决不可窥探他的秘密,且要保守托付给你的秘密,即便受到美酒或愤怒的折磨。
§1.18.39nec tua laudabis studia aut aliena reprendes, §1.18.40nec, cum venari volet ille, poemata panges.
不要赞美自己的爱好,也不要贬低他人的喜好,当他想要去狩猎时,你不要去撰写诗篇。
§1.18.41gratia sic fratrum geminorum, Amphionis atque §1.18.42Zethi, dissiluit, donec suspecta severo §1.18.43conticuit lyra.
昔日,双胞胎兄弟安菲翁与泽托斯之间的情谊也是这样破裂的,直到那被严厉的哥哥嫌弃的竖琴归于沉寂。
fraternis cessisse putatur §1.18.44moribus Amphion: tu cede potentis amici §1.18.45lenibus imperiis, quotiensque educet in agros §1.18.46Aetolis onerata plagis iumenta canesque, §1.18.47surge et inhumanae senium depone Camenae, §1.18.48cenes ut pariter pulmenta laboribus empta:
安菲翁被认为最终顺从了兄弟的习惯:你也要顺从你那有权势的朋友温和的命令,每当他带队走向原野,带着满载着埃托利亚猎网的牲口和猎犬时,你要起身,抛开不近人情的卡墨娜的孤傲,以便一同享用通过劳苦购得的野味。
§1.18.49Romanis sollemne viris opus, utile famae §1.18.50vitaeque et membris; praesertim cum valeas et §1.18.51vel cursu superare canem vel viribus aprum
这是罗马男儿惯常的劳作,对名声、生命和肢体皆有益处;尤其是当你身体强健,既能奔跑胜过猎犬,又能以力量压倒野猪。
§1.18.52possis, adde virilia quod speciosius arma §1.18.53non est qui tractet; scis, quo clamore coronae §1.18.54proelia sustineas campestria; denique saevam §1.18.55militiam puer et Cantabrica bella tulisti §1.18.56sub duce qui templis Parthorum signa refigit
再加上,没有人比你更优美地操练男儿的兵器;你深知自己在众人的欢呼声中如何在战神广场坚持模拟战斗;最后,你在少年时便已在那位正从帕提亚神殿中取回军旗的领袖麾下,历经了艰苦的军旅和坎塔布里亚战争。