Humanitext Reader

贺拉斯 · 书信诗 §1.18.57-1.18.112

谨慎的交友处世与萨宾庄园的宁静

第 20 段,共 29 段 · 拉丁语

内容简介

贺拉斯劝诫罗利乌斯在与权贵交往时要保持分寸,谨慎引荐他人,并防范流言蜚语与嫉妒。最后,他以自己在萨宾庄园的隐逸生活为例,说明真正的内心宁静非神明所赐,而须由自己塑造。

§1.18.57nunc et, si quid abest. Italis adiudicat armis.
如今,若还有什么未尽之处,他也将其归于意大利的武力。
§1.18.58Ac ne te retrahas et inexcusabilis absis, §1.18.59quamvis nil extra numerum fecisse modumque §1.18.60curas, interdum nugaris rure paterno: §1.18.61partitur lintres exercitus, Actia pugna §1.18.62te duce per pueros hostili more refertur; §1.18.63adversarius est frater, lacus Hadria, donec §1.18.64alterutrum velox Victoria fronde coronet,
为了不让你退缩、不让你编造无可推诿的缺席借口,尽管你凡事小心,不使言行逾矩失度,你有时也会在父祖的庄园里嬉戏消遣:队伍分好了小舟,阿克提乌姆的海战由你指挥,在孩子们手中以敌对之势重演;你的对手是亲兄弟,池塘化作亚得里亚海,直到捷足的胜利女神用绿叶为你们中的一员加冕。
§1.18.65consentire suis studiis qui crediderit te, §1.18.66fautor utroque tuum laudabit pollice ludum.
那个相信你赞同他爱好的人,也会作为支持者举起双手拇指赞赏你的游戏。
§1.18.67Protinus ut moneam (si quid monitoris eges tu) §1.18.68quid de quoque viro et cui dicas, saepe videto,
此外,容我给你一个忠告(若你还需要什么劝告者的话):务必常常留意:你对谁谈论谁,又谈论些什么。
§1.18.69percontatorem fugito: nam garrulus idem est, §1.18.70nec retinent patulae commissa fideliter aures, §1.18.71et semel emissum volat irrevocabile verbum,
避开爱打听的人:因为多问者必多嘴;大开的耳朵无法忠实地守住托付的秘密,一言既出,便如飞矢般无法收回。
§1.18.72non ancilla tuum iecur ulceret ulla puerve §1.18.73intra marmoreum venerandi limen amici, §1.18.74ne dominus pueri pulchri caraeve puellae §1.18.75munere te parvo beet aut incommodus angat.
绝不要让任何女仆或男童灼伤你的心肝,在你那令人敬重的富友的大理石门槛之内,免得那俊美男童或可爱女仆的主人用一件微不足道的恩惠来打发你,或者故意刁难让你痛苦万分。
§1.18.76qualem commendes, etiam atque etiam aspice, ne mox §1.18.77incutiant aliena tibi peccata pudorem,
你要引荐什么样的人,必须一而再地审视,免得不久旁人的过错会给你招来羞辱。
§1.18.78fallimur et quondam non dignum tradimus: ergo §1.18.79quem sua culpa premet, deceptus omitte tueri, §1.18.80ut penitus notum, si temptent crimina, serves §1.18.81tuterisque tuo fidentem praesidio: qui §1.18.82dente Theonino cum circumroditur, ecquid §1.18.83ad te post paulo ventura pericula sentis?
我们常被蒙蔽,有时会引荐不配之人:所以,凡因自身罪责而遭难的人,哪怕你曾受骗引荐了他,也当放弃庇护,如此你才能保护那些你深知其底细的人,当其面临诬告时,并捍卫那信任你庇护的人;而此人被泰奥尼斯式的利齿(恶毒谗言)撕咬时,难道你感觉不到那稍后也会降临到你头上的危险吗?
§1.18.84nam tua res agitur, paries cum proximus ardet, §1.18.85et neglecta solent incendia sumere vires.
因为邻墙起火,关乎你自身的切身利益,而被忽视的火灾往往会蓄积起更大的威力。
§1.18.86Dulcis inexpertis cultura potentis amici: §1.18.87expertus metuit.
亲近有权势的朋友,对无经验者而言是甜蜜的;经验丰富者却心怀畏惧。
tu, dum tua navis in alto est, §1.18.88hoc age, ne mutata retrorsum te ferat aura.
你啊,趁着你的船还在深海之中,务必全神贯注,免得风向逆转将你吹回原地。
§1.18.89oderunt hilarem tristes tristemque iocosi, §1.18.90sedatum celeres, agilem navumque remissi; §1.18.91potores §1.18.92porrecta negantem pocula, quamvis §1.18.93nocturnos iures te formidare tepores.
忧郁之人厌恶开朗之辈,诙谐之徒反感忧愁之人;急躁者不喜沉静之人,懈怠者排斥敏捷勤勉之辈;饮酒之徒厌恶拒绝接杯的人,纵然你赌咒发誓说自己害怕夜间酒后的燥热。
§1.18.94deme supercilio nubem: plerumque modestus §1.18.95occupat obscuri speciem, taciturnus acerbi.
拨开你眉头上的愁云:往往谦逊之人会落得阴沉的面貌,而沉默不言者会被视作刻薄。
§1.18.96Inter cuncta leges et percontabere doctos, §1.18.97qua ratione queas traducere leniter aevum, §1.18.98num te semper inops agitet vexetque cupido, §1.18.99num pavor et rerum mediocriter utilium spes, §1.18.100virtutem doctrina paret Naturane donet, §1.18.101quid minuat curas, quid te tibi reddat amicum, §1.18.102quid pure tranquillet, honos an dulce lucellum, §1.18.103an secretum iter et fallentis semita vitae.
在凡事中,你当研读经书并请教贤士:用何种方法可以使你安稳地度过一生;是那无法满足的欲望在无休止地袭扰和折磨你,还是对平庸无益之物的恐惧和期冀在作祟;美德是靠后天教化培养,还是天性所赐;什么能减轻忧虑,什么能使你与自己和解(使你成为你自己的朋友);什么能带给你纯粹的安宁:是荣誉,还是诱人的微薄私利,抑或是隐秘的行途和那避人耳目的生活小径。
§1.18.104Me quotiens reficit gelidus Digentia rivus, §1.18.105quem Mandela bibit, rugosus frigore pagus, §1.18.106quid sentire putas? quid credis, amice, precari?
每当冰凉的迪根提亚溪流使我重获新生,那被寒冷冻得满面褶皱的曼德拉村赖以饮水的源泉,朋友,你认为我心中所感为何? 你相信我在祈求什么?
§1.18.107sit mihi quod nunc est, etiam minus, et mihi vivam §1.18.108quod superest aevi, si quid superesse volunt di; §1.18.109sit bona librorum et provisae frugis in annum §1.18.110copia, neu fluitem dubiae spe pendulus horae.
“愿我保有如今所拥有的,甚至更少,且让我为自己而活,活过余下的岁月,如果神明还愿意留给我余生;愿我有充足的藏书,以及预备好足敷一年的食粮,免得我在对那祸福难料之辰的期盼中悬而不决、随波逐流。
§1.18.111Sed satis est orare Iovem, qui ponit et aufert, §1.18.112det vitam, det opes; aequum mi animum ipse parabo.
” 然而,向那主掌赐予和夺取的朱庇特祈求这些便已足够:愿他赐予生命,赐予财富;而一颗宁静淡泊的心,我将由自己来筹备。

词汇与语法注释

  1. 1.18.58inexcusabilis — 主格形容词,在句中作主语(`absis` 的第二人称单数主语)的述语性修饰语,意为“(缺席得)无可推诿”。
  2. 1.18.65consentire suis studiis qui crediderit te — 由关系代词 `qui` 引导的从句(`qui... crediderit`)在下一行的主句中作动词 `laudabit` 的主语。`te` 是不定式结构(AcI)的宾格主语,指向 `consentire`。
  3. 1.18.67ut moneam — 表目的的虚拟语气从句,作为独立的前置修饰语,意为“为了(预先)警告你”。`monitoris` 是部分属格,修饰 `si quid` 中的 `quid`。
  4. 1.18.72non ancilla tuum iecur ulceret ulla puerve — 带有否定词 `non` 的命令(劝诫、禁止)虚拟语气(`ulceret`)。在拉丁诗歌中,`iecur`(肝脏)通常被视为激情和爱欲的所在。
  5. 1.18.81qui — 起连接作用的关系代词主格。先行词为前句的 `fidentem`(信任你的人),但在此处开始一个新句,在逻辑上引出并垫底第82-83行的修辞疑问句 `ecquid... sentis?`。
  6. 1.18.91potores — 此处的谓语动词同样共用第89行的 `oderunt`,即构成“饮酒之徒[厌恶]拒绝(接杯)之人”的句式结构。
  7. 1.18.107sit mihi quod nunc est — 表示愿望(或让步)的虚拟语气(`sit`)。`mihi vivam` 中的 `mihi` 为利益与格或伦理与格,强调“为我自己(不受拘束地)而活”的自主性。

引用这一段

贺拉斯, 书信诗 §1.18.57-1.18.112. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.18.57-1.18.112

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。