Humanitext Reader

贺拉斯 · 书信诗 §1.1.1-1.1.54

告别诗作与投身哲学的宣言

第 1 段,共 29 段 · 拉丁语

内容简介

诗人向其庇护人马凯纳斯宣告,他将从以往的诗歌创作中隐退,转而全身心投入到哲学——即探求真理、美德与智慧中,这是人生的首要事业。

§1.1.1Prima dicte mihi, summa dicende Camena, §1.1.2spectatum satis et donatum iam rude quaeris, §1.1.3Maecenas, iterum antiquo me includere ludo.
我最早的诗歌曾赞美过、最后的诗歌也必将赞美的人啊,在我已受够考验、且已被赐予木剑之后,你却企图马凯纳斯,让我再次投身于那古老的竞技之中。
§1.1.4non eadem est aetas, non mens.
我的岁数已不同,心境亦已变。
Veianius armis §1.1.5Herculis ad postem fixis latet abditus agro, §1.1.6ne populum extrema totiens exoret harena,
维亚尼乌斯已将武器固定在赫拉克勒斯的门柱上,隐居于乡野,免得他屡屡在沙场的边缘向民众乞求宽恕。
§1.1.7est mihi purgatam crebro qui personet aurem: §1.1.8“solve senescentem mature sanus equum, ne §1.1.9peccet ad extremum ridendus et ilia ducat.
在我那已被掏洗干净的耳畔,总有人频频低语: “趁着清醒,及时放走那匹衰老的骏马吧,免得他最终力竭失蹄沦为笑柄,肋腹剧烈抽搐。
§1.1.10Nunc itaque et versus et cetera ludicra pono; §1.1.11quid verum atque decens curo et rogo et omnis in hoc sum; §1.1.12condo et compono quae mox depromere possim.
” 因而如今,我搁置了诗歌以及其他一切消遣;我探求并寻问何为真理与合宜,且全身心致力于此;我储藏并整理那些我很快便能取用的东西。
§1.1.13ac ne forte roges, quo me duce, quo lare tuter: §1.1.14nullius addictus iurare in verba magistri, §1.1.15quo me cumque rapit tempestas, deferor hospes.
免得你或许要问,我是在哪位导师麾下,在哪个家神庇护下安身:我不曾受誓约束于任何一位大师的言辞,无论风暴将我卷向何方,我都作为宾客随波逐流。
§1.1.16nunc agilis fio et mersor civilibus undis, §1.1.17virtutis verae custos rigidusque satelles; §1.1.18nunc in Aristippi furtim praecepta relabor §1.1.19et mihi res, non me rebus, subiungere conor.
有时我变得积极,投身于世俗政治的波涛,成为真美德的严厉守护者与随从;有时我又悄悄滑回阿瑞斯提普斯的教条,企图让外物顺应我,而不是让我顺应外物。
§1.1.20Ut nox longa quibus mentitur amica, diesque §1.1.21longa videtur opus debentibus, ut piger annus §1.1.22pupillis, quos dura premit custodia matrum; §1.1.23sic mihi tarda fluunt ingrataque tempora, quae spem §1.1.24consiliumque morantur agendi naviter id quod §1.1.25aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque, §1.1.26aeque neglectum pueris senibusque nocebit,
犹如被情人欺骗的人觉得黑夜漫长,债台高筑的雇工觉得白天漫长,犹如那些受到母亲严厉监护的孤儿觉得时光迟滞;对对我而言,时间亦是如此缓慢而令人不快地流逝,它阻碍了我积极去践行那项事业的希望与计划,而这桩事业对穷人与富人同样有益,若被忽视,对青年和老人同样有害。
§1.1.27restat ut his ego me ipse regam solerque elementis,
如今我只能用这些初级原则来引导并慰藉我自己。
§1.1.28non possis oculo quantum contendere Lynceus, §1.1.29non tamen idcirco contemnas lippus inungui; §1.1.30nec quia desperes invicti membra Glyconis, §1.1.31nodosa corpus nolis prohibere cheragra.
纵然你的视力不能像林叩斯那样看得深远,你也不至于在眼部红肿时拒绝涂抹眼药;你也不会因为对获得无敌的格吕孔那般体魄感到绝望,就不愿保护自己的身体免受结节性痛风的侵害。
§1.1.32est quadam prodire tenus, si non datur ultra.
纵使不能更进一步,至少也可以达到一定的限度。
§1.1.33Fervet avaritia miseroque cupidine pectus:
你的内心是否因贪婪与可怜的渴望而焦灼?
§1.1.34sunt verba et voces, quibus hunc lenire dolorem §1.1.35possis et magnam morbi deponere partem.
有些言辞与教诲可以用来抚平这种痛苦,并摆脱大半的顽疾。
§1.1.36laudis amore tumes;
你是否因渴望赞美而膨胀?
sunt certa piacula, quae te §1.1.37ter pure lecto poterunt recreare libello.
有一些确凿的药石,只要你虔诚地将那卷小书读上三遍,便能令你恢复如初。
§1.1.38invidus, iracundus, iners, vinosus, amator, §1.1.39nemo adeo ferus est, ut non mitescere possit, §1.1.40si modo culturae patientem commodet aurem.
嫉妒、易怒、怠惰、好酒、多情,没有人会野蛮到无法变得温和的地步,只要他愿意俯首倾听,耐心地接受教化。
§1.1.41Virtus est vitium fugere et sapientia prima §1.1.42stultitia caruisse, vides, quae maxima credis
摆脱恶德即是美德,而摆脱愚蠢乃是首要的智慧。
§1.1.43esse mala, exiguum censum turpemque repulsam, §1.1.44quanto devites animi capitisque labore; §1.1.45impiger extremos curris mercator ad Indos, §1.1.46per mare pauperiem fugiens, per saxa, per ignis: §1.1.47ne cures-ea, quae stulte miraris et optas, §1.1.48discere et audire et meliori credere non vis?
你看到,为了避免你认为最严重的祸害——微薄的家产和羞辱的落选,你付出了多么巨大的心力和体力;作为一个不知疲倦的商人,你奔向最遥远的印度,穿过海洋、越过礁石、历经烈火以逃避贫困:为了不再在乎那些你愚蠢地羡慕和渴望的事物,你难道不愿去学习、去倾听,并信任一个更贤明的人吗?
§1.1.49quis circum pagos et circum compita pugnax §1.1.50magna coronari contemnat Olympia, cui spes,
哪个在乡村和十字路口打斗的拳击手,会轻视在伟大的奥林匹亚获得冠冕呢?
§1.1.51cui sit condicio dulcis sine pulvere palmae?
只要他有希望、有不用沾染尘土而获得甜美棕榈枝的条件?
§1.1.52Vilius argentum est auro, virtutibus aurum.
银比金贱,金比美德贱。
§1.1.53“o cives, cives, quaerenda pecunia primum est;
“市民们啊,市民们,必须先去寻找金钱;美德在钱财之后!
§1.1.54virtus post nummos!” haec Ianus summus ab imo
”这便是雅努斯神庙从上到下

词汇与语法注释

  1. 1.1.1prima ... Camena — prima 与 summa 为夺格阴性单数,修饰 Camena(卡墨奈,此处转喻为“诗歌”)。它们表示呼格 dicte 与 dicende(指代马凯纳斯)的手段,意为“被我最初的诗歌所歌颂、且必将被我最后的诗歌所歌颂的人啊”。
  2. 1.1.13ne ... roges — 带有虚拟语气现在时 roges 的目的从句(ne 从句),但省略了主句(如“我预先告诉你”),用于独立表达,以先发制人地防止读者产生疑问。
  3. 1.1.41sapientia prima — 形容词 prima 以表语方式修饰主语 sapientia(最初的智慧),而完成时不定式 caruisse(支配夺格 stultitia,意为“免于愚蠢”)作为主语补足语。
  4. 1.1.47ne cures — 由 ne 与虚拟语气现在时 cures 构成的目的从句。它修饰第48行主句中的疑问句 non vis(难道你不愿……吗),构成“为了不再在乎(你愚蠢地羡慕的事物),难道你不愿去学习吗”这一逻辑结构。

引用这一段

贺拉斯, 书信诗 §1.1.1-1.1.54. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.1.1-1.1.54

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。