§2.5.1‘Hoc quoque, Tiresia, praeter narrata petenti §2.5.2responde, quibus amissas reparare queam res §2.5.3artibus atque modis.
“提雷西亚斯啊,除了已经告诉我的,请再回答向你祈求的我的这个问题:我可以通过什么样的技术和方法来恢复我失去的财产。
quid rides?’ ‘iamne doloso
你为什么笑?
§2.5.4non satis est Ithacam revehi patriosque penatis
”“对于一个诡计多端的人来说,难道被送回伊萨卡并看到祖先的家神,还不够吗?
§2.5.5adspicere?’ ‘o nulli quicquam mentite, vides ut §2.5.6nudus inopsque domum redeam te vate, neque illic §2.5.7aut apotheca procis intacta est aut pecus: atqui
”“噢,从未对任何人说过谎的人啊,你看到我是如何按照你的预言,赤裸而一无所有地回到家中的;在那里,不论是我的仓库还是牲畜,都没有在求婚者的侵扰下完好无损。
§2.5.8et genus et virtus, nisi cum re, vilior alga est.
然而,家世和美德,如果没有财产相伴,比海藻还要廉价。
” “既然你不愿拐弯抹角,害怕贫穷,那就听听你如何能致富。
turdus §2.5.11sive aliud privum dabitur tibi, devolet illuc, §2.5.12res ubi magna nitet domino sene; dulcia poma §2.5.13et quoscumque feret cultus tibi fundus honores §2.5.14ante Larem gustet venerabilior Lare dives.
如果一只画眉或者其他特别的美味送给了你,就让它飞到那里去,那里有庞大的家产在年迈的主人手下闪烁;在祭祀家神拉尔之前,让那个比拉尔更值得崇敬的富翁,先品尝甘美的苹果,以及你耕作的农庄为你带来的所有初收之礼。
§2.5.15qui quamvis periurus erit, sine gente, cruentus §2.5.16sanguine fraterno, fugitivus, ne tamen illi §2.5.17tu comes exterior, si postulet, ire recuses. ’
那个人即使是个伪誓者,没有门第,沾满了手足之血,是个逃亡的奴隶,但只要他要求,你切不可拒绝作为外侧的同行者与他走在一起。
§2.5.18‘utne tegam spurco Damae latus? haud ita Troiae
” “难道要我为一个肮脏的达马斯护行?
§2.5.19me gessi, certans semper melioribus. ’ ‘ergo
在特洛伊我可不曾这样行事,我总是与比我更优秀的人竞争。
§2.5.20pauper eris.
”“那么你就会贫穷。
’ ‘fortem hoc animum tolerare iubebo; §2.5.21et quondam maiora tuli.
”“我将命令我坚强的心灵去忍受这事;过去我也曾忍受过更大的苦难。
tu protinus, unde §2.5.22divitias aerisque ruam, dic, augur, acervos. ’
预言家啊,请你立刻告诉我,从何处我可以掘出财富,以及成堆的钱财。
§2.5.23‘dixi equidem et dico: captes astutus ubique §2.5.24testamenta senum neu, si vafer unus et alter §2.5.25insidiatorem praeroso fugerit hamo, §2.5.26aut spem deponas aut artem inlusus omittas.
” “我确实说过,而且我现在还要说:你应当在各处精明地猎取老人们的遗嘱;如果一两个狡黠的家伙咬掉鱼饵、逃脱鱼钩,从而避开了设伏者,你切不可因此放弃希望,也不可因为受愚弄而放弃这门技术。
§2.5.27magna minorve foro si res certabitur olim, §2.5.28vivet uter locuples sine gnatis, inprobus, ultro §2.5.29qui meliorem audax vocet in ius, illius esto §2.5.30defensor; fama civem causaque priorem §2.5.31sperne, domi si gnatus erit fecundave coniux.
如果哪天在法庭上争执起或大或小的诉讼,只要当事人中,哪个是无子嗣、富有、无耻,且敢于主动将一个比自己更好的人告上法庭的人,你就要做他的辩护人;对于名声和诉讼理由都更胜一筹的公民,则要予以拒绝,如果他的家中有儿子或能生育的妻子。
§2.5.32“Quinte” puta aut “Publi” — gaudent praenomine molles §2.5.33auriculae — “tibi me virtus tua fecit amicum.
你可以称呼他,比如‘昆图斯’或‘普布利乌斯’——娇嫩的耳朵最喜欢听到第一名——‘您的美德使我成为了您的朋友。
§2.5.34ius anceps novi, causas defendere possum; §2.5.35eripiet quivis oculos citius mihi quam te §2.5.36contemptum cassa nuce pauperet; haec mea cura est, §2.5.37nequid tu perdas neu sis iocus.
我深知模棱两可的法律,我能为诉讼辩护;任何人夺去我的双眼,也比让你受到藐视、因失去一个空橡壳的价值而变穷要快;这是我的心愿:不让你有任何损失,也不让你成为笑柄。
” ire domum atque §2.5.38pelliculam curare iube; fi cognitor ipse, §2.5.39persta atque obdura: seu rubra canicula findet §2.5.40infantis statuas, seu pingui tentus omaso §2.5.41Furius hibernas cana nive conspuet Alpes.
’吩咐他回家去保养身体;你亲自做他的代理人,坚持下去,忍耐到底:哪怕赤红的犬星晒裂了无言的雕像,或者,脑满肠肥的富里乌斯用白雪玷污了冬日的阿尔卑斯山。
§2.5.42“nonne vides” aliquis cubito stantem prope tangens §2.5.43inquiet, “ut patiens, ut amicis aptus, ut acer?”
‘你没看见吗,’有人用肘部轻碰站在旁边的人说, ‘他是多么有耐心,对朋友多么体贴,多么热切?
§2.5.44plures adnabunt thynni et cetaria crescent.
’ 更多的金枪鱼会游过来,你的鱼塘也会扩大。
§2.5.45sicui praeterea validus male filius in re §2.5.46praeclara sublatus aletur, ne manifestum §2.5.47caelibis obsequium nudet te, leniter in spem §2.5.48adrepe officiosus, ut et scribare secundus §2.5.49heres et, siquis casus puerum egerit Orco, §2.5.50in vacuum venias: perraro haec alea fallit.
此外,如果有人在显赫的财产下,养育并抚养着一个极其病弱的儿子,为了不让对无嗣者的明显奉承暴露你,你要通过殷勤周到,悄悄地溜进希望之中,好让你也被写为第二继承人,并且,如果发生任何意外将那个男孩送往冥府,你便可以填补空缺:这个骰子极少会落空。