§2.4.1‘Unde et quo, Catius?’ ‘non est mihi tempus, aventi
“你从何处来,又往何处去,卡蒂乌斯?
§2.4.2ponere signa novis praeceptis, qualia vincent §2.4.3Pythagoran Anytique reum doctumque Platona. ’
”“我没有时间,我正急着要把新教义记录下来,这些教义将战胜毕达哥拉斯、阿尼图斯的被告(苏格拉底)以及博学的柏拉图。
” “我承认我的过错,竟然在如此不合时宜的时候打扰你;但求你仁慈地予以宽恕,我祈求你。
§2.4.6quodsi interciderit tibi nunc aliquid, repetes mox, §2.4.7sive est naturae hoc sive artis, mirus utroque. ’
但是如果现在你遗忘了什么,你很快就会重新想起,无论这是天性还是记忆术,你在两方面都令人惊叹。
§2.4.8‘quin id erat curae, quo pacto cuncta tenerem §2.4.9utpote res tenuis, tenui sermone peractas. ’
” “我刚才确实在担心,如何能把这一切都记住,因为这些是微妙的事物,用微妙的语言阐述的。
§2.4.10‘ede hominis nomen, simul et, Romanus an hospes. ’
” “告诉我那人的名字,同时也告诉我,他是罗马人还是外邦来客。
§2.4.11‘ipsa memor praecepta canam, celabitur auctor.
” “我将凭记忆吟诵教义本身,但作者的名讳将予以保密。
§2.4.12longa quibus facies ovis erit, illa memento, §2.4.13ut suci melioris et ut magis alba rotundis, §2.4.14ponere: namque marem cohibent callosa vitellum.
记住,那些形状长圆的鸡蛋,因为它们比圆的更好吃、更白,大凡要呈献它们:因为坚实的外壳包裹着雄性的蛋黄。
在郊区干燥田地里长出来的卷心菜更甜:灌溉过度的菜园里出来的作物最是寡淡无味。
§2.4.17si vespertinus subito te oppresserit hospes, §2.4.18ne gallina malum responset dura palato, §2.4.19doctus eris vivam musto mersare Falerno: §2.4.20hoc teneram faciet.
如果晚上突然有客人造访,免得坚韧的母鸡让客人的胃口感觉不好,你应当学会把活鸡浸入法勒尔努斯的新酿葡萄酒中:这会让它变得鲜嫩。
pratensibus optima fungis §2.4.21natura est; aliis male creditur.
草地上的蘑菇性质最好,其余的不可轻信。
ille salubris §2.4.22aestates peraget, qui nigris prandia moris §2.4.23finiet, ante gravem quae legerit arbore solem.
那个能健康地度过夏天的人,会用黑桑葚来结束午餐,这些桑葚是他在烈日当空前从树上采摘的。
§2.4.24Aufidius forti miscebat mella Falerno: §2.4.25mendose, quoniam vacuis conmittere venis §2.4.26nil nisi lene decet: leni praecordia mulso §2.4.27prolueris melius.
奥菲狄乌斯曾把蜂蜜混入烈性法勒尔努斯葡萄酒中:这是错误的,因为向空虚的血管里注入除了温和之物外什么都不该有:用温和的蜜酒润胃会更好。
si dura morabitur alvus, §2.4.28mitulus et viles pellent obstantia conchae §2.4.29et lapathi brevis herba, sed albo non sine Coo.
如果大便干结,贻贝和廉价的贝类会清除阻碍,还有矮酸模草,但必须配上白色的科斯岛葡萄酒。
§2.4.30lubrica nascentes inplent conchylia lunae; §2.4.31sed non omne mare est generosae fertile testae: §2.4.32murice Baiano melior Lucrina peloris, §2.4.33ostrea Circaeis, Miseno oriuntur echini, §2.4.34pectinibus patulis iactat se molle Tarentum.
新月使肥美的贝类充盈;但并非所有的海都盛产名贵贝类:路克里努斯湖的大双壳贝胜过拜亚的紫螺,牡蛎产自奇尔切伊,海胆产自米塞努姆,而温和的塔兰托因其张开的扇贝而自豪。
§2.4.35nec sibi coenarum quivis temere arroget artem, §2.4.36non prius exacta tenui ratione saporum.
谁也别轻易自诩掌握了宴饮的艺术,除非他预先钻研透彻了味道的微妙理论。
§2.4.37nec satis est cara piscis averrere mensa §2.4.38ignarum, quibus est ius aptius et quibus assis §2.4.39languidus in cubitum iam se conviva reponet.
仅仅从昂贵鱼摊上扫走游鱼是不够的,如果不明白哪些更适合调味汁,哪些煎烤后已经疲惫的宾客会重新用肘撑起身体。
§2.4.40umber et iligna nutritus glande rotundas §2.4.41curvat aper lances carnem vitantis inertem; §2.4.42nam Laurens malus est, ulvis et harundine pinguis.
那产自翁布里亚、靠冬青橡子养肥的野猪,会压弯那些不喜松弛无味之肉者的圆形大盘;因为劳伦图姆产的不好,它是靠香蒲和芦苇肥育的。
§2.4.43vinea submittit capreas non semper edulis.
葡萄园提供的牝鹿并不总是美味口。
§2.4.44fecundae leporis sapiens sectabitur armos.
智者会追求多产野兔的前腿。
§2.4.45piscibus atque avibus quae natura et foret aetas, §2.4.46ante meum nulli patuit quaesita palatum.
鱼类和鸟类的本性以及合适的年龄是什么,在我探求的舌头之前,未曾对任何人显现。
§2.4.47sunt quorum ingenium nova tantum crustula promit.
有些人的才智仅仅在于发明新式糕点。
§2.4.48nequaquam satis in re una consumere curam, §2.4.49ut siquis solum hoc, mala ne sint vina, laboret, §2.4.50quali perfundat piscis securus olivo.
仅仅在一个领域耗费心神是绝对不够的,就像有人只致力于不让葡萄酒变质,却不关心自己用什么样的橄榄油淋在鱼上。
§2.4.51Massica si caelo suppones vina sereno, §2.4.52nocturna siquid crassi est tenuabitur aura §2.4.53et decedet odor nervis inimicus; at illa §2.4.54integrum perdunt lino vitiata saporem.
如果你把马西库斯葡萄酒置于晴空之下,凡是浑浊之物,都会被夜风澄清,且那有害于神经的气气味也会消散;但是,如果用亚麻布过滤而被破坏,就会失去其纯正的风味。
§2.4.55Surrentina vafer qui miscet faece Falerna §2.4.56vina, columbino limum bene colligit ovo, §2.4.57quatenus ima petit volvens aliena vitellus.
那精明地将苏连托葡萄酒与法勒尔努斯酒渣混合的人,用鸽子蛋极好地收集沉淀物,因为蛋黄卷带着杂质沉入底部。
§2.4.58tostis marcentem squillis recreabis et Afra §2.4.59potorem coclea; nam lactuca innatat acri §2.4.60post vinum stomacho; perna magis et magis hillis §2.4.61flagitat inmorsus refici, quin omnia malit §2.4.62quaecumque inmundis fervent allata popinis.
你可以用烤虾和非洲蜗牛来让疲惫的饮酒者重振活力;因为生菜在饮酒后酸辣的胃里会漂浮不定;胃更渴望用火腿和香肠来刺激并恢复活力,甚至更渴望脏兮兮的廉价小馆里送上来的温热食物。
simplex e dulci constat olivo, §2.4.65quod pingui miscere mero muriaque decebit §2.4.66non alia quam qua Byzantia putuit orca.
单纯的调味汁由甘美的橄榄油构成,应将其与浓郁的纯净葡萄酒和鱼酱混合,那鱼酱非得是让拜占庭陶罐发臭的那种不可。
§2.4.67hoc ubi confusum sectis inferbuit herbis §2.4.68Corycioque croco sparsum stetit, insuper addes §2.4.69pressa Venafranae quod baca remisit olivae.
当这种混合液与切碎的草药一起煮沸,并撒上科律克奥斯藏红花静置后,你还要在上面加上维纳弗鲁姆橄榄经压榨后流出的油脂。
蒂布尔的苹果在汁水上逊于皮克努姆的苹果:因为它们在外表上胜出。
§2.4.72rectius Albanam fumo duraveris uvam.
维努库拉葡萄适合装罐保存;阿尔巴的葡萄你最好用烟熏干。
§2.4.73hanc ego cum malis, ego faecem primus et allec, §2.4.74primus et invenior piper album cum sale nigro §2.4.75incretum puris circumposuisse catillis.
我是第一个将这种葡萄与苹果同盘呈献的人,第一个将酒糟、鱼酱,以及将白胡椒和黑盐混合,筛好后装在干净的小碟里,摆放在盘子周围的人。
在肉市场上花费三千塞斯特斯,却把任性游荡的鱼紧压在狭窄的盘子里,这是个极大的过错。
§2.4.78magna movet stomacho fastidia, seu puer unctis §2.4.79tractavit calicem manibus, dum furta ligurrit, §2.4.80sive gravis veteri creterrae limus adhaesit.
它给胃口带来极大的恶心,不论是奴仆在偷嘴时用油腻的手碰了杯子,还是陈旧的混酒钵上粘着厚厚的污垢。
§2.4.81vilibus in scopis, in mappis, in scobe quantus
在廉价的扫帚、抹布、锯末上,能花得起多少费用?
§2.4.82consistit sumptus? neglectis flagitium ingens.
如果忽视了这些,那真是极大的丑闻。
§2.4.83ten’ lapides varios lutulenta radere palma §2.4.84et Tyrias dare circum inlota toralia vestis, §2.4.85oblitum, quanto curam sumptumque minorem §2.4.86haec habeant, tanto reprehendi iustius illis, §2.4.87quae nisi divitibus nequeunt contingere mensis?’
难道要让你用沾泥的棕榈帚去扫彩石路,把未洗的床单罩在提尔紫的华丽壁毯周围,却忘了:这些东西所需的心思和费用越少,就越比那些只有在富豪餐桌上才能见到的事物更理所当然地受到斥责?
§2.4.88‘docte Cati, per amicitiam Divosque rogatus §2.4.89ducere me auditum, perges quocumque, memento.
” “博学的卡蒂乌斯啊,凭我们的友谊和神明的名义恳求你,无论你去哪里,千万记住带我去听讲。
§2.4.90nam quamvis memori referas mihi pectore cuncta, §2.4.91non tamen interpres tantundem iuveris.
因为哪怕你凭着极好的记性向我复述一切,但作为传话者,你终究无法让我如此满足。
adde §2.4.92voltum habitumque hominis, quem tu vidisse beatus §2.4.93non magni pendis, quia contigit; at mihi cura §2.4.94non mediocris inest, fontis ut adire remotos §2.4.95atque haurire queam vitae praecepta beatae.
更何况,还有那人的容貌和举止,你因有幸见过他却不以为意,只因这已是寻常;但于我而言,却有着非同寻常的渴望,好让我能前往那遥远的源泉,汲取那幸福生活的真谛。
’
”