§1.6.66mendosa est natura, alioqui recta, velut si §1.6.67egregio inspersos reprendas corpore naevos, §1.6.68si neque avaritiam neque sordes nec mala lustra §1.6.69obiciet vere quisquam mihi, purus et insons, §1.6.70ut me collaudem, si et vivo carus amicis, §1.6.71causa fuit pater his; qui macro pauper agello §1.6.72noluit in Flavi ludum me mittere, magni §1.6.73quo pueri magnis e centurionibus orti §1.6.74laevo suspensi loculos tabulamque lacerto §1.6.75ibant octonos referentes Idibus aeris, §1.6.76sed puerum est ausus Romam portare docendum §1.6.77artis quas doceat quivis eques atque senator §1.6.78semet prognatos.
如果我的天性虽因一些平庸且少许的缺点而有瑕疵,但在其他方面是端正的,就像你在完美的身体上挑剔散落的斑点一样,如果没有人能正当地指责我贪婪、卑鄙或出入烟花之地,那么我是清白无辜的(请容我自我赞美一番),并且我也为朋友所爱戴,这一切的原因都在于我的父亲;他虽然贫穷,只有一片贫瘠的小农田,却不愿把我送进弗拉维乌斯的学校,那里有伟大的百人队长们所生的、伟大的儿子们,他们左臂挂着算盘和石板,并在每月十五日带着八个铜币的学费前去上学,而是敢于把我这个孩子带到罗马,去学习那些任何骑士和元老院议员都会教授他们自己子嗣的技艺。
vestem servosque sequentis, §1.6.79in magno ut populo, siqui vidisset, avita §1.6.80ex re praeberi sumptus mihi crederet illos.
如果有人在浩荡的人群中看到我的衣服和随行的奴隶,他一定会以为那些开销是由我祖传的家产所提供的。
父亲本人作为我最廉洁的监护人,时刻陪伴在所有教师身旁。
quid multa? pudicum, §1.6.83qui primus virtutis honos, servavit ab omni §1.6.84non solum facto, verum opprobrio quoque turpi
总之,他保持了我的纯洁,这是德行的首要荣誉,不仅免受一切羞耻行为的玷污,甚至免受不名誉的诽谤。
§1.6.85nec timuit, sibi ne vitio quis verteret, olim §1.6.86si praeco parvas aut, ut fuit ipse, coactor §1.6.87mercedes sequerer; neque ego essem questus.
他也并不担心将来会有谁把这归咎于他的过错,如果有一天,我只是作为一个卑微的传令官,或者像他自己过去那样作为一个收税员,去谋求微薄的薪水;而我也绝不会抱怨。
at hoc nunc §1.6.88laus illi debetur et a me gratia maior.
但正因如此,现在他理应获得赞美,以及我更深重的感激。
§1.6.89nil me paeniteat sanum patris huius, eoque §1.6.90non, ut magna dolo factum negat esse suo pars, §1.6.91quod non ingenuos habeat clarosque parentes,
只要我神志清醒,我就绝不会为有这样的父亲而感到后悔,因此我不会像很大一部分人那样,为自己辩护说——他们否认这是由于他们自己的过错才导致自己没有自由人且显赫的父母。
nam si natura iuberet §1.6.94a certis annis aevum remeare peractum §1.6.95atque alios legere, ad fastum quoscumque parentes §1.6.96optaret sibi quisque, meis contentus honestos §1.6.97fascibus et sellis nollem mihi sumere, demens §1.6.98iudicio volgi, sanus fortasse tuo, quod §1.6.99nollem onus haud umquam solitus portare molestum.
因为如果自然命令让我们从特定的岁数开始重新度过已经逝去的人生,并且让我们挑选其他父母,每个人都根据自己的虚荣来选择,那么我满足于自己的父母,绝不愿为自己选择那些拥有执政官束棒和象牙椅的显贵;在大众的评判中我或许是疯狂的,但在你看来也许是清醒的,因为我不愿承受那从未习惯承受的沉重负担。
§1.6.100nam mihi continuo maior quaerenda foret res §1.6.101atque salutandi plures, ducendus et unus §1.6.102et comes alter, uti ne solus rusve peregreve §1.6.103exirem, plures calones atque caballi §1.6.104pascendi, ducenda petorrita.
因为我立刻就得谋求更庞大的财产,得向更多的人问候致敬,得带上一个乃至另一个同伴,以至于不能独自去往乡间或异乡,得养活更多的马夫和马匹,还得驱使马车。
nunc mihi curto §1.6.105ire licet mulo vel si libet usque Tarentum, §1.6.106mantica cui lumbos onere ulceret atque eques armos.
而现在,我却可以骑着一头剪了尾巴的骡子,如果高兴的话,甚至可以一路走到塔伦图姆,骡子的腰部被行囊的重量磨破,骑者的双腿也磨痛它的肩膀。
§1.6.107obiciet nemo sordis mihi, quas tibi, Tulli, §1.6.108cum Tiburte via praetorem quinque secuntur §1.6.109te pueri, lasanum portantes oenophorumque.
没有人会指责我寒酸,而这种寒酸,图留斯啊,当你在去往蒂布尔的路上作为法务官时,却有五个仆人跟随着你,替你提着便器和酒壶。
在这一点上,我比你,显赫的元老院议员,以及其他成千上万的人生活得更惬意。
quacumque libido est, §1.6.112incedo solus, percontor quanti holus ac far, §1.6.113fallacem Circum vespertinumque pererro §1.6.114saepe forum, adsisto divinis, inde domum me §1.6.115ad porri et ciceris refero laganique catinum; §1.6.116cena ministratur pueris tribus et lapis albus §1.6.117pocula cum cyatho duo sustinet, adstat echinus §1.6.118vilis, cum patera guttus, Campana supellex.
只要一时兴起,我便独自漫步,打听蔬菜和面粉的价格,经常在黄昏时流连于充满骗子的竞技场和广场,站在占卜师身旁,然后回到盛有韭葱、鹰嘴豆和薄饼的盘子前;晚餐由三个仆役孩子伺候,白色的石质桌面上放着两只杯子和一只量瓢,一旁立着廉价的水罐,还有浅盘和油瓶,这些都是坎帕尼亚式的器皿。
§1.6.119deinde eo dormitum, non sollicitus, mihi quod cras §1.6.120surgendum sit mane, obeundus Marsya, qui se §1.6.121voltum ferre negat Noviorum posse minoris.
然后我去睡觉,不用担心明天必须早起去会见马尔舒亚斯,他的神像正摆出一副无法忍受年轻的诺维乌斯面容的表情。
§1.6.122ad quartam iaceo; post hanc vagor aut ego lecto §1.6.123aut scripto quod me tacitum iuvet unguor olivo, §1.6.124non quo fraudatis inmundus Natta lucernis.
我一直躺到第四个时辰;此后我要么散步,要么阅读或撰写一些能让我独自享受静谧的文字,然后涂抹橄榄油,而不像那个肮脏的纳塔,用偷空灯油的油来涂抹。
但是,当烈日催促疲倦的我前去沐浴时,我便避开广场和三角球戏。
适度地吃过午饭(分量刚好能支撑我度过一天而不至于空着肚子),我便在家里安闲度日。
haec est §1.6.129vita solutorum misera ambitione gravique;
这就是那些摆脱了悲惨而沉重的野心之人的生活。