§1.6.1Non quia, Maecenas, Lydorum quidquid Etruscos §1.6.2incoluit finis, nemo generosior est te, §1.6.3nec quod avus tibi maternus fuit atque paternus §1.6.4olim qui magnis legionibus imperitarent, §1.6.5ut plerique solent, naso suspendis adunco §1.6.6ignotos, ut me libertino patre natum.
梅塞纳斯啊,在定居于埃特鲁里亚疆土的所有吕底亚人中,虽说没有人比你的出身高贵,且你母方和父方的祖先昔日都曾统领过大军团,但你并不像大多数人通常做的那样,对那些无名之辈——比如我这释放奴隶之子——嗤之以鼻。
§1.6.7cum referre negas, quali sit quisque parente §1.6.8natus, dum ingenuus, persuades hoc tibi vere, §1.6.9ante potestatem Tulli atque ignobile regnum §1.6.10multos saepe viros nullis maioribus ortos §1.6.11et vixisse probos amplis et honoribus auctos; §1.6.12contra Laevinum, Valeri genus, unde Superbus §1.6.13Tarquinius regno pulsus fugit, unius assis §1.6.14non umquam pretio pluris licuisse, notante §1.6.15iudice quo nosti, populo, qui stultus honores §1.6.16saepe dat indignis et famae servit ineptus, §1.6.17qui stupet in titulis et imaginibus.
当你认为,只要是自由人出身,每个人生于何种父母并不重要时,你确实深信:在图留斯的权力和他不显赫的统治之前,许多没有显赫祖先的人也常常过着正直的生活,并获得了崇高的官职;相反,作为瓦莱里乌斯后裔的莱维努斯——即那个被逐出王国的傲慢的塔克文所逃离的那一族—— 却连一个阿斯的价值都不值,哪怕评价他的是你所深知的那个裁判官——民众,他们常常愚蠢地把官职授予不配之人,荒谬地屈从于名声,惊羡于铭文和祖先塑像。
quid oportet §1.6.18nos facere a volgo longe longeque remotos?
那么,我们这些远离尘嚣的人,又该如何行事呢?
§1.6.19namque esto: populus Laevino mallet honorem §1.6.20quam Decio mandare novo censorque moveret §1.6.21Appius, ingenuo si non essem patre natus: §1.6.22vel merito, quoniam in propria non pelle quiessem.
因为假定民众确实更愿意把官职授予莱维努斯而非新人德基乌斯,或者监察官阿庇乌斯会因为我并非生于自由人父亲而将我除名:这也是理所应当的,因为我没有安守在自己的皮囊之内。
然而,荣誉用她那闪耀的战车,同样束缚并拖拽着无名之辈和高贵之人。
quo tibi, Tulli, §1.6.25sumere depositum clavom fierique tribuno?
图留斯啊,你重新佩戴那曾放下的宽幅紫带并成为护民官,对你有什么好处?
§1.6.26invidia adcrevit, privato quae minor esset.
嫉妒随之增加,而如果你只是个平民,嫉妒本会少得多。
§1.6.27nam ut quisque insanus nigris medium impediit crus §1.6.28pellibus et latum demisit pectore clavom,
因为一旦有人疯狂地用黑色皮带束紧他的小腿,并从胸前垂下宽幅紫带,他就会立刻听到:“这人是谁?
§1.6.29audit continuo ‘quis homo hic est? quo patre natus?’
生于什么父亲?
§1.6.30ut siqui aegrotet quo morbo Barrus, haberi §1.6.31et cupiat formosus, eat quacumque, puellis §1.6.32iniciat curam quaerendi singula, quali §1.6.33sit facie, sura, quali pede, dente, capillo: §1.6.34sic qui promittit civis, urbem sibi curae, §1.6.35imperium fore et italiam, delubra Deorum, §1.6.36quo patre sit natus, num ignota matre inhonestus, §1.6.37omnis mortalis curare et quaerere cogit.
” 就像有人若是患了巴鲁斯所患的那种疾病,渴望被视为美男子,无论走到哪里,都会引起姑娘们一一打听的兴趣:他有着怎样的容貌、小腿、双足、牙齿和头发;同样,那个向公民们承诺将城市、帝国、意大利以及神明的神殿置于自己关照之下的人,也会强迫所有凡人去关注并询问:他生于什么父亲,是否因母亲身份不明而蒙受耻辱。
“你,叙路斯、达马或迪奥尼修斯之子,竟敢将公民从岩石上推下,或将他们交给卡德穆斯吗?
” “但是我的同事诺维乌斯坐的位置比我低一排;因为他正是我父亲曾经的样子。
’ ‘hoc tibi Paulus §1.6.42et Messalla videris? at hic, si plostra ducenta
”“因此你就觉得自己是保卢斯或梅萨拉了吗?
§1.6.43concurrantque foro tria funera, magna sonabit, §1.6.44cornua quod vincatque tubas: saltem tenet hoc nos. ’
但此人,如果是两百辆货车和三场葬礼在广场上相遇,他的声音会大到压倒角笛和喇叭:至少这能吸引我们。
§1.6.45nunc ad me redeo libertino patre natum, §1.6.46quem rodunt omnes libertino patre natum, §1.6.47nunc, quia, Maecenas, tibi sum convictor, at olim, §1.6.48quod mihi pareret legio Romana tribuno.
” 现在我回到我自己,这个释放奴隶之子,所有人都在背后非议的、释放奴隶之子,现在是因为,梅塞纳斯啊,我是你的座上宾,而昔日则是因为罗马军团服从我这个护民官。
§1.6.49dissimile hoc illi est, quia non, ut forsit honorem §1.6.50iure mihi invideat quivis, ita te quoque amicum, §1.6.51praesertim cautum dignos adsumere, prava §1.6.52ambitione procul.
这与那截然不同,因为虽然任何人也许会正当地嫉妒我的官职,但他们却不能同样嫉妒你是我的朋友,尤其是你在接纳贤能时如此谨慎,远离不正当的野心。
felicem dicere non hoc §1.6.53me possim, casu quod te sortitus amicum; §1.6.54nulla etenim mihi te fors obtulit: optimus olim §1.6.55Vergilius, post hunc Varius dixere, quid essem.
我不能说自己幸运,仿佛是因为偶然才获得了你这位朋友;因为绝非偶然将你带到了我身边:昔日,最优秀的维吉尔,以及在他之后的瓦里乌斯,曾告诉过你我是怎样的人。
§1.6.56ut veni coram, singultim pauca locutus — §1.6.57infans namque pudor prohibebat plura profari — §1.6.58non ego me claro natum patre, non ego circum §1.6.59me Satureiano vectari rura caballo, §1.6.60sed quod eram narro.
当我来到你面前时,我抽泣着说了几个词—— 因为笨拙的羞怯阻止了我多说—— 我没有吹嘘自己生于显赫的父亲,也没有宣称自己骑着萨图雷乌姆的马在领地上巡视,而是如实地陈述了我。
respondes, ut tuus est mos, §1.6.61pauca; abeo, et revocas nono post mense iubesque
你回答了,正如你的习惯,寥寥数语;我便离开了。
§1.6.62esse in amicorum numero.
而你在九个月后召回了我,并命令我列入你的友人之中。
magnum hoc ego duco, §1.6.63quod placui tibi, qui turpi secernis honestum §1.6.64non patre praeclaro, sed vita et pectore puro.
我把这视为极大的光荣:我取悦了你,因为你区分高尚与卑劣不是通过显赫的父亲,而是通过清白的生命和心灵。
§1.6.65atqui si vitiis mediocribus ac mea paucis
可是,如果我仅有一些平庸且少许的缺点……