Humanitext Reader

贺拉斯 · 讽刺诗集 §1.4.73-1.4.143

讽刺诗的自我辩解与父亲的道德训诫

第 8 段,共 30 段 · 拉丁语

内容简介

诗人为自己的讽刺作法辩护,否认怀有恶意,并回忆起父亲当年如何通过指出他人的具体恶习作为反面教材来悉心教育他。

§1.4.73nec recito cuiquam nisi amicis idque coactus, §1.4.74non ubivis coramve quibuslibet.
我也不向任何人朗诵,除非是在朋友们的强求之下,且不在随处或任意什么人面前。
in medio qui §1.4.75scripta foro recitent, sunt multi quique lavantes: §1.4.76suave locus voci resonat conclusus.
有许多人会在广场中央朗诵自己的作品,也有人在沐浴时如此:封闭的空间对声音的回响十分悦耳。
inanis §1.4.77hoc iuvat, haud illud quaerentis, num sine sensu, §1.4.78tempore num faciant alieno.
空虚的人们乐于此道,却根本不问这一点:这是否毫无意义,是否在不合时宜的时间进行。
‘laedere gaudes’ §1.4.79inquit ‘et hoc studio pravus facis.
“你乐于伤人,” 他说,“并且出于恶意故意这样做。
’ unde petitum §1.4.80hoc in me iacis? est auctor quis denique eorum, §1.4.81vixi cum quibus? absentem qui rodit, amicum §1.4.82qui non defendit alio culpante, solutos §1.4.83qui captat risus hominum famamque dicacis, §1.4.84fingere qui non visa potest, conmissa tacere §1.4.85qui nequit: hic niger est, hunc tu, Romane, caveto.
”你从何处寻得指责并朝我投来? 在我与之共同生活的人当中,究竟谁是这指责的始作俑者? 那个在背后中伤不在场朋友的人,那个在他人指责时不去维护朋友的人,那个一味迎合人们放肆的笑声、追求刻薄名声的人,那个能够捏造未见之事、无法对托付之秘密保持沉默的人:此人才是心地阴暗的,罗马人啊,你当提防他。
§1.4.86saepe tribus lectis videas cenare quaternos, §1.4.87e quibus unus amet quavis aspergere cunctos §1.4.88praeter eum qui praebet aquam; post hunc quoque potus, §1.4.89condita cum verax aperit praecordia Liber: §1.4.90hic tibi comis et urbanus liberque videtur
你常能看到十二个人在三张榻上共餐,其中一人乐于用各种方式去诋毁所有人,唯独避开那提供水的主人;随后甚至连主人也诋毁,当他喝醉、且吐露真言的巴克科斯敞开其内心深处秘密之时:此人在你看来是和蔼、文雅且率直的,而你却对阴暗之人满怀敌意。
§1.4.91infesto nigris: ego si risi, quod ineptus §1.4.92pastillos Rufillus olet, Gorgonius hircum, §1.4.93lividus et mordax videor tibi? mentio siquae
如果我笑那愚蠢的鲁菲尔鲁斯身上散发香丸味,戈尔戈尼乌斯身上散发山羊般的恶臭,在你看来,我难道就是嫉妒且刻薄的人吗?
§1.4.94de Capitolini furtis iniecta Petilli §1.4.95te coram fuerit, defendas, ut tuus est mos: §1.4.96‘me Capitolinus convictore usus amicoque §1.4.97a puero est causaque mea permulta rogatus §1.4.98fecit et incolumis laetor quod vivit in Urbe; §1.4.99sed tamen admiror, quo pacto iudicium illud §1.4.100fugerit’: hic nigrae sucus lolliginis, haec est §1.4.101aerugo mera; quod vitium procul afore chartis, §1.4.102atque animo prius, ut siquid promittere de me §1.4.103possum aliud vere, promitto.
如果有任何关于佩蒂里乌斯·卡皮托里努斯盗窃之事的提及在你面前发生,你必会像往常习惯一样为他辩护: “卡皮托里努斯自幼便把我当成密友和同伴对待,因我的请求他也做了极其多的事情,我很高兴他能平安无事地生活在城邦中;但无论如何,我很惊奇他究竟是以何种方式逃脱了那场审判的”:这便是黑色乌贼的墨汁,这便是纯粹的心之锈;我承诺,这种污点将彻底远离我的书板,并且首先远离我的心灵,只要我能真切地对自己做出任何其他承诺。
liberius si §1.4.104dixero quid, si forte iocosius, hoc mihi iuris §1.4.105cum venia dabis: insuevit pater optimus hoc me, §1.4.106ut fugerem exemplis vitiorum quaeque notando.
如果我说话过于放肆,或偶尔过于戏谑,这小小的权利你会带着宽容赐予我:我那极好的父亲培养了我这个习惯,让我通过实例指出每种欠缺来避开它们。
§1.4.107cum me hortaretur, parce frugaliter atque §1.4.108viverem uti contentus eo quod mi ipse parasset: §1.4.109‘nonne vides, Albi ut male vivat filius utque §1.4.110Barrus inops? magnum documentum, ne patriam rem §1.4.111perdere quis velit.
当他勉励我,要节约、质素地生活,并满足于他亲自为我准备的财产时: “你难道没看见,阿尔比乌斯的儿子生活得多么悲惨,巴鲁斯又是多么贫困吗? 这是极大的警示,免得有人想要败坏祖传的家产。
’ a turpi meretricis amore §1.4.112cum deterreret: ‘Sectani dissimilis sis.
”当他劝阻我不要陷入对娼妓的卑劣之爱时: “你不要像塞克塔努斯那样。
§1.4.113ne sequerer moechas, concessa cum Venere uti §1.4.114possem: ‘deprensi non bella est fama Treboni’ §1.4.115aiebat.
” 免得我追求有夫之妇,而在我可以享受合法的爱时: “被当场抓获的特雷博尼乌斯名声可不好看,” 他常说。
‘sapiens, vitatu quidque petitu §1.4.116sit melius, causas reddet tibi; mi satis est, si §1.4.117traditum ab antiquis morem servare tuamque, §1.4.118dum custodis eges, vitam famamque tueri §1.4.119incolumem possum; simul ac duraverit aetas §1.4.120membra animumque tuum, nabis sine cortice.
“贤人会向你阐明,何者当避、何者当求才是更好,并给出理由;对我而言,只要能坚守祖先流传下来的习俗,并在你还需要监护人的时候,保护好你的生命与名誉不受损害就足够了;一旦岁月使你的肢体与心灵坚强起来,你就能脱开软木自行游泳了。
’ sic me §1.4.121formabat puerum dictis et, sive iubebat
”他便是这样用言语塑造少年时代的我。
§1.4.122ut facerem quid, ‘habes auctorem, quo facias hoc’ §1.4.123unum ex iudicibus selectis obiciebat, §1.4.124sive vetabat, ‘an hoc inhonestum et inutile factu §1.4.125necne sit, addubites, flagret rumore malo cum §1.4.126hic atque ille?’ avidos vicinum funus ut aegros §1.4.127exanimat mortisque metu sibi parcere cogit, §1.4.128sic teneros animos aliena opprobria saepe §1.4.129absterrent vitiis.
并且,如果他命令我去做某事,便会说:“你有可以效法的榜样,据此去做这件事,” 并指出一位入选的裁判官作为手本;如果他禁止我做某事,便会说:“难道这件行径是否不体面且无益,你还在怀疑吗? 既然此人和那人正因恶名而备受非议? ” 就像邻居的丧事会令贪婪的病患者惊恐万分,并因对死亡的恐惧强迫他们节制自己一样,旁人的污名也常常使年轻脆弱的心灵警醒而远离恶习。
ex hoc ego sanus ab illis §1.4.130perniciem quaecumque ferunt, mediocribus et quis §1.4.131ignoscas vitiis teneor.
由于这些,我免于患上那些带来毁灭的严重恶癖,而仅保留了温和的、能够被原谅的缺点。
fortassis et istinc §1.4.132largiter abstulerit longa aetas, liber amicus, §1.4.133consilium proprium; neque enim, cum lectulus aut me §1.4.134porticus excepit, desum mihi. ‘rectius hoc est; §1.4.135hoc faciens vivam melius; sic dulcis amicis §1.4.136occurram; hoc quidam non belle: numquid ego illi §1.4.137inprudens olim faciam simile?’ haec ego mecum §1.4.138conpressis agito labris;
也许甚至连这些缺点,漫长的岁月、坦诚的朋友以及我自身的反省也会大大予以消除;因为无论是在卧榻上还是在回廊里,我都不曾放弃自我反思:“这样做更正确;如此行事我会生活得更好;这样我便能愉快地与朋友相聚;那人这事做得不体面:难道我将来会无意中做出与他相似的事吗?
ubi quid datur oti, §1.4.139inludo chartis.
”我与自己紧闭双唇默默探讨着这些;一旦得到些许闲暇,我便在纸上戏笔作诗。
hoc est mediocribus illis §1.4.140ex vitiis unum; cui si concedere nolis, §1.4.141multa poetarum veniat manus, auxilio quae §1.4.142sit mihi — nam multo plures sumus —, ac veluti te §1.4.143Iudaei cogemus in hanc concedere turbam.
这便是那些温和的缺点中的一个;如果你不愿对此妥协,那么将会有一大群诗人走上前来,作为我的后盾——因为我们人数要多得多——并且就像犹太人一样,我们会强迫你加入到我们这群人中来。

词汇与语法注释

  1. §1.4.80vixi cum quibus — 修饰前一行先行词 `eorum` 的关系从句,其中带有介词 `cum` 的关系代词 `quibus` 倒装置于动词 `vixi` 之后。
  2. §1.4.86tribus lectis — 表示场所的夺格(省略了介词 `in`)。与分配数词 `quaternos`(各四人)连用,描述了餐厅的三张榻上各卧着四人(通常共九人,此处为十二人的拥挤状态)的宴会场景。
  3. §1.4.104hoc mihi iuris — 部分属格用法。属格 `iuris`(权利)修饰中性指示代名词 `hoc`,直译为“这部分的权利”,即“这一权利”。`mihi` 为与格(利益与格或所有与格)。

引用这一段

贺拉斯, 讽刺诗集 §1.4.73-1.4.143. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi004.humanitext-lat2:1.4.73-1.4.143

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。