Humanitext Reader

贺拉斯 · 讽刺诗集 §1.3.71-1.3.142

宽恕朋友过失与驳斥斯多葛派罪过均等说

第 6 段,共 30 段 · 拉丁语

内容简介

贺拉斯指出人人皆有缺点,因此应当宽恕朋友的微小过失。他批判了斯多葛学派认为所有罪过一律平等的极端教条,并阐明立足于现实的灵活应对与相互宽容才是维系真正友谊的关键。

§1.3.71si modo plura mihi bona sunt, inclinet, amari §1.3.72si volet: hac lege in trutina ponetur eadem.
如果我的长处确实更多,就让他向这边倾斜,如果他想要被爱:在这条法律下,他将被置于同一天秤上。
§1.3.73qui, ne tuberibus propriis offendat amicum, §1.3.74postulat, ignoscet verrucis illius: aequum est §1.3.75peccatis veniam poscentem reddere rursus.
那些要求自己不因自己的瘤子而冒犯朋友的人,应当宽恕那人的疣子:这是公平的,要求宽恕罪过的人,也应当同样给予宽恕。
§1.3.76denique, quatenus excidi penitus vitium irae, §1.3.77cetera item nequeunt stultis haerentia, cur non §1.3.78ponderibus modulisque suis ratio utitur ac res §1.3.79ut quaeque est, ita suppliciis delicta coercet?
总之,既然愤怒这一缺点无法被彻底根除,粘附在愚人身上的其他缺点也是如此,为什么理性不使用它自己的权衡与标准,并根据事物的实际情况,用相应的惩罚来遏制罪过呢?
§1.3.80siquis eum servum, patinam qui tollere iussus §1.3.81semesos piscis tepidumque ligurrierit ius, §1.3.82in cruce suffigat, Labeone insanior inter §1.3.83sanos dicatur.
如果有人因为一个被命令去撤下大盘的奴隶舔食了吃剩的鱼和温热的酱汁,就把他钉死在十字架上,那他就会在清醒的人中被说成比拉贝奥还要疯狂。
quanto hoc furiosius atque §1.3.84maius peccatum est: paulum deliquit amicus, §1.3.85quod nisi concedas, habeare insuavis: acerbus §1.3.86odisti et fugis ut Drusonem debitor aeris, §1.3.87qui nisi, cum tristes misero venere Kalendae, §1.3.88mercedem aut nummos unde unde extricat, amaras §1.3.89porrecto iugulo historias captivus ut audit.
相比之下,这件过错是多么更加疯狂和严重:朋友犯了轻微的过错,除非你宽恕它,否则你就会被认为是不通情理;但你却刻毒地憎恨他,并躲避他,就像债务人躲避德鲁索一样,如果这个可怜的人,当忧郁的朔日到来时,无法从任何地方凑齐利息或本金,就必须伸长脖子像个俘虏一样听他那令人痛苦的历史故事。
§1.3.90conminxit lectum potus mensave catillum §1.3.91Evandri manibus tritum deiecit: ob hanc rem, §1.3.92aut positum ante mea quia pullum in parte catini §1.3.93sustulit esuriens, minus hoc iucundus amicus
他喝醉了尿湿了床,或者把一个因埃万德罗斯之手磨损的小盘子从桌上摔了下来:难道因为这件事,或者因为他肚子饿了,拿走了放在我这边盘子里的鸡肉,这个朋友对我就不再那么讨人喜欢了吗?
§1.3.94sit mihi? quid faciam, si furtum fecerit aut si §1.3.95prodiderit conmissa fide sponsumve negarit?
如果他犯了偷窃罪,或者如果他泄露了信托给他的秘密,或者否认了誓言,我该怎么办?
§1.3.96quis paria esse fere placuit peccata, laborant, §1.3.97cum ventum ad verum est: sensus moresque repugnant §1.3.98atque ipsa utilitas, iusti prope mater et aequi.
那些主张所有罪过几乎都是同等的人,当面对真实情况时就会陷入困境:常识和道德在反对他们,甚至实用性本身也在反对,它几乎就是正义和公平的母亲。
§1.3.99cum prorepserunt primis animalia terris, §1.3.100mutum et turpe pecus, glandem atque cubilia propter §1.3.101unguibus et pugnis, dein fustibus atque ita porro §1.3.102pugnabant armis, quae post fabricaverat usus, §1.3.103donec verba, quibus voces sensusque notarent, §1.3.104nominaque invenere; dehinc absistere bello, §1.3.105oppida coeperunt munire et ponere leges, §1.3.106ne quis fur esset neu latro neu quis adulter.
当动物从最初的土地上爬出来时,一群无言且丑陋的野兽,为了橡子和巢穴,用爪子和拳头,接着用棍棒,再往后用武器战斗,这些武器是后来经验所制造出来的,直到他们发明了词语和名称,以此来标记声音和想法;从此他们开始放弃战争,建造城镇作为防御,并制定法律,免得有人成为小偷、强盗或奸夫。
§1.3.107nam fuit ante Helenam cunnus taeterrima belli §1.3.108causa, sed ignotis perierunt mortibus illi, §1.3.109quos Venerem incertam rapientis more ferarum §1.3.110viribus editior caedebat ut in grege taurus.
因为在海伦之前,女人的阴部就是最可怕的战争起因,但那些人却死于不为人知的死亡,他们像野兽一样争夺不确定的爱情,力量更强者便将他们杀戮,如同牛群中的公牛。
§1.3.111iura inventa metu iniusti fateare necesse est, §1.3.112tempora si fastosque velis evolvere mundi.
你不得不承认,法律是由于对不公的恐惧而发明出来的,如果你愿意翻阅世界的历史和编年史的话。
§1.3.113nec Natura potest iusto secernere iniquum, §1.3.114dividit ut bona diversis, fugienda petendis, §1.3.115nec vincet ratio hoc, tantundem ut peccet idemque, §1.3.116qui teneros caules alieni fregerit horti §1.3.117et qui nocturnus sacra Divum legerit.
自然无法将不公与公正区分开来,就像她区分好坏、避嫌与追求一样,理性也无法证明这一点:犯下同等且相同罪过的人,那个折断他人花园里嫩白菜茎的人,和那个在夜里盗走神明圣物的人。
adsit §1.3.118regula, peccatis quae poenas inroget aequas, §1.3.119ne scutica dignum horribili sectere flagello.
应当有一个标准,对罪过施以公正的惩罚,免得你用可怕的皮鞭去抽打那些只配受轻鞭惩罚的人。
§1.3.120nam ut ferula caedas meritum maiora subire §1.3.121verbera, non vereor, cum dicas esse paris res §1.3.122furta latrociniis et magnis parva mineris §1.3.123falce recisurum simili te, si tibi regnum §1.3.124permittant homines.
因为,你用细芦苇去鞭打那些配受更重鞭刑的人,我并不担心,既然你说偷窃与强盗同等,并威胁说,如果人们把王权委让给你,你就会用同样的镰刀将它们一并割除。
si dives, qui sapiens est, §1.3.125et sutor bonus et solus formosus et est rex, §1.3.126cur optas quod habes? ‘non nosti, quid pater’ inquit
如果那个身为智者的人就是富有的,且是优秀的鞋匠,且独具美貌,且是君王,为什么你还期盼你已经拥有的东西?
§1.3.127‘Chrysippus dicat: sapiens crepidas sibi numquam §1.3.128nec soleas fecit; sutor tamen est sapiens.
“你不知道,父亲”他说, “克律西波斯所说的是什么:智者从未为自己制作过凉鞋或鞋子;然而,智者仍是鞋匠。
’ qui?
”怎么会?
§1.3.129‘ut quamvis tacet Hermogenes, cantor tamen atque §1.3.130optumus est modulator; ut Alfenus vafer omni §1.3.131abiecto instrumento artis clausaque taberna §1.3.132sutor erat: sapiens operis sic optimus omnis §1.3.133est opifex, solus sic rex.
“正如赫尔莫格尼斯即使保持沉默,也依然是个歌手和最好的音乐家;正如狡黠的阿尔费努斯在抛弃了他手艺的所有工具并关闭了店铺之后,依然是个鞋匠:因此,智者是每种工作的最佳工匠,因此他也是唯一的君王。
’ vellunt tibi barbam §1.3.134lascivi pueri, quos tu nisi fuste coerces, §1.3.135urgeris turba circum te stante miserque §1.3.136rumperis et latras, magnorum maxime regum.
”顽皮的孩子们拔你的胡须,如果你不用棍棒惩治他们,你就会被身边围着的群众所推搡,而你这个可怜虫气得肚皮胀破、汪汪大叫,噢,伟大的帝王之最。
§1.3.137ne longum faciam: dum tu quadrante lavatum §1.3.138rex ibis neque te quisquam stipator ineptum §1.3.139praeter Crispinum sectabitur, et mihi dulces §1.3.140ignoscent, siquid peccaro stultus, amici §1.3.141inque vicem illorum patiar delicta libenter §1.3.142privatusque magis vivam te rege beatus.
闲话少说:当作为国王的你前去花一个夸德兰斯洗澡,且除了愚蠢的克里斯皮努斯之外,没有任何随从会追随你这个蠢人,而我那亲切的朋友们将宽恕我,如果我这个愚人犯了什么过错,我反过来也会乐意宽容他们的过失,并且作为普通人,我将比身为国王的你生活得更加幸福。

词汇与语法注释

  1. 1.3.71inclinet — 现在时虚拟语气(表示祝愿或劝诫)。虽然没有明确指出主语,但它指代前文比喻中暗含的天秤(trutina)或“亲切的朋友(amicus dulcis)”的心。此处解释为天秤向长处的一方“倾斜”。
  2. 1.3.89captivus ut — 连词 ut(如同、像)置于名词 captivus 之后的倒置(anastrophe)。夺格独立结构 porrecto iugulo(伸长脖子)幽默地描绘了俘虏即将受刑、或债务人不得不忍受德鲁索枯燥朗读时的姿态。
  3. 1.3.111fateare — 第二人称单数现在时虚拟语气(fatearis 的简写形式)。由无人称句 necesse est(必须)引导,此处采用了省略 ut 直接接虚拟语气的句式。
  4. 1.3.120ut ferula caedas... non vereor — 在表示害怕的动词(vereor)之后,连词 ut 表示“唯恐不、担心不”。因此,non vereor ut caedas 意为“我不担心你只用细芦苇惩罚”(暗指“因为你肯定会用更严酷的皮鞭”),以此讽刺斯多葛学派严酷的绝对主义。

引用这一段

贺拉斯, 讽刺诗集 §1.3.71-1.3.142. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi004.humanitext-lat2:1.3.71-1.3.142

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。