§1.3.1Omnibus hoc vitium est cantoribus, inter amicos §1.3.2ut numquam inducant animum cantare rogati, §1.3.3iniussi numquam desistant.
所有的歌手都有这样一个毛病:在朋友之间,被请求时,他们绝不肯开口唱歌;未被要求时,却绝不停止。
sardus habebat §1.3.4ille Tigellius hoc.
那个萨丁尼亚人蒂格里乌斯就有这个毛病。
Caesar, qui cogere posset, §1.3.5si peteret per amicitiam patris atque suam, non §1.3.6quicquam proficeret; si conlibuisset, ab ovo §1.3.7usque ad mala citaret ‘Io Bacchae’ modo summa
哪怕是可以强迫他的凯撒,如果凭着他父亲和自己的交情去请求,也无济于事;但如果他高兴起来,从鸡蛋一直唱到苹果,他会高唱《伊欧,巴克科斯女信徒!
§1.3.8voce, modo hac, resonat quae chordis quattuor ima.
》,时而用最高的声音,时而用那在四弦琴上最底部的低音来唱。
§1.3.9nil aequale homini fuit illi: saepe velut qui §1.3.10currebat fugiens hostem, persaepe velut qui §1.3.11Iunonis sacra ferret; habebat saepe ducentos, §1.3.12saepe decem servos; modo reges atque tetrarchas, §1.3.13omnia magna loquens, modo ‘sit mihi mensa tripes et §1.3.14concha salis puri et toga, quae defendere frigus §1.3.15quamvis crassa queat.
那个男人身上没有任何一致的地方:他时而像个躲避敌人的人一样奔跑,时而又像个捧着朱诺圣物的人一样;他时而有两百个奴隶,时而只有十个;时而谈论着国王与分封王,口吐万般宏伟之言,时而又说“只要给我一张三脚桌、一只盛着纯净盐的贝壳,和一件哪怕粗糙却能御寒的托加衣就够了。
’ deciens centena dedisses §1.3.16huic parco, paucis contento, quinque diebus §1.3.17nil erat in loculis; noctes vigilabat ad ipsum §1.3.18mane, diem totum stertebat; nil fuit unquam §1.3.19sic inpar sibi.
”如果你把一百万塞斯太尔斯赐给这个少欲知足、生活俭朴的人,不出五天,他的钱包里就会空无一物;他通宵达旦地熬夜直至黎明,白天却整天打鼾;从来没有一物如此自身矛盾。
nunc aliquis dicat mihi ‘quid tu?
现在有人会对我说:“那你呢?
§1.3.20nullane habes vitia?’ immo alia et fortasse minora.
你难道就没有缺点吗? ”不,我有其他的,也许更小一些。
§1.3.21Maenius absentem Novium cum carperet, ‘heus tu’
当梅尼乌斯诋毁不在场的诺维乌斯时,有人说: “喂,你!
§1.3.22quidam ait ‘ignoras te an ut ignotum dare nobis
你是不了解你自己,还是以为可以像个陌生人一样糊弄我们?
§1.3.23verba putas?’ ‘egomet mi ignosco’ Maenius inquit.
” 梅尼乌斯说:“我自己原谅我自己。
§1.3.24stultus et inprobus hic amor est dignusque notari.
” 这种自爱是愚蠢而邪恶的,值得被谴责。
§1.3.25cum tua pervideas oculis mala lippus inunctis, §1.3.26cur in amicorum vitiis tam cernis acutum §1.3.27quam aut aquila aut serpens Epidaurius? at tibi contra
当你用抹了药的、患眼疾的眼睛审视自己的缺点时,为什么对朋友的缺点,你却看得如此敏锐,犹如老鹰或埃皮达鲁斯的蛇一样?
§1.3.28evenit, inquirant vitia ut tua rursus et illi.
但相反的情况会发生在你身上:他们反过来也会追究你的缺点。
§1.3.29iracundior est paulo, minus aptus acutis §1.3.30naribus horum hominum; rideri possit eo quod §1.3.31rusticius tonso toga defluit et male laxus §1.3.32in pede calceus haeret: at est bonus, ut melior vir §1.3.33non alius quisquam, at tibi amicus, at ingenium ingens §1.3.34inculto latet hoc sub corpore.
某人脾气稍微有些急躁,不太适应现代人那敏锐的嗅觉;他可能会被取笑,因为理发后他的托加披挂得像个乡巴佬,而那肥大松垮的鞋子挂在脚上摇摇欲坠:但他是个好人,好到没有任何人比他更优秀,而且他是你的朋友,伟大的才华隐藏在这粗鄙的身躯之下。
denique te ipsum §1.3.35concute, numqua tibi vitiorum inseverit olim §1.3.36natura aut etiam consuetudo mala; namque §1.3.37neglectis urenda filix innascitur agris.
总之,好好反省你自己,看看自然是否曾在你心中播下过缺点,或者坏习惯是否也是如此;因为荒废的田地里,会长出必须烧毁的蕨草。
§1.3.38illuc praevertamur, amatorem quod amicae §1.3.39turpia decipiunt caecum vitia aut etiam ipsa haec §1.3.40delectant, veluti Balbinum polypus Agnae.
让我们转向这一点:恋人那瞎了的双眼会被女伴丑陋的缺点所欺骗,或者甚至连这些缺点也会让他欢喜,就像巴尔比努斯喜爱阿格娜的息肉一般。
我真希望在友谊中我们也能这样犯错,而美德能给这种错误冠以体面的名称。
犹如父亲对待儿子,我们也应当对朋友如果有什么缺点,不应去嫌弃。
strabonem §1.3.45appellat paetum pater, et pullum, male parvos §1.3.46sicui filius est, ut abortivus fuit olim §1.3.47Sisyphus; hunc Varum distortis cruribus, illum §1.3.48balbutit Scaurum pravis fultum male talis.
斜眼的儿子父亲称其为“媚眼”;若谁有个极度矮小的儿子,就像当年的早产儿西绪福斯,便叫他作“小雏鸡”;这个双腿畸形的,他依依呀呀地唤作“瓦鲁斯”,而另一个双踝畸形、难以立足的,则唤作“斯考鲁斯”。
§1.3.49parcius hic vivit: frugi dicatur; ineptus §1.3.50et iactantior hic paulo est: concinnus amicis §1.3.51postulat ut videatur; at est truculentior atque §1.3.52plus aequo liber: simplex fortisque habeatur; §1.3.53caldior est: acris inter numeretur.
这人生活过于节省:就说他节俭;这人有些愚蠢且爱吹嘘:他要求在朋友们面前显得风趣;而那人过于凶悍、过于放肆:就当他坦率而勇敢;他太容易冲动:就将他归入敏锐之辈。
opinor, §1.3.54haec res et iungit iunctos et servat amicos.
我认为,这种做法既能使已结交的人更加紧密,也能维系友谊。
但我们却把美德本身颠倒过来,狂热地想给干净的器皿抹黑。
有个诚实的人与我们生活在一起,是个极其谦逊的人:我们却给他起个“迟钝”或“愚笨”的外号。
hic fugit omnis §1.3.59insidias nullique malo latus obdit apertum, §1.3.60cum genus hoc inter vitae versemur, ubi acris §1.3.61invidia atque vigent ubi crimina: pro bene sano §1.3.62ac non incauto fictum astutumque vocamus.
这个人避开一切阴谋,不给任何恶人留下可乘之机,既然我们生活在这样一种生活中,在这里激烈的嫉妒和指控大行其道:对于健全且非不小心的人,我们却称他为虚伪和狡猾。
§1.3.63simplicior quis et est, qualem me saepe libenter §1.3.64obtulerim tibi, Maecenas, ut forte legentem §1.3.65aut tacitum inpellat quovis sermone: ‘molestus, §1.3.66communi sensu plane caret’ inquimus.
还有些人更为头脑简单,就像我经常乐意向你展现的我那样,麦凯纳斯,以至于当你碰巧在阅读或默不作声时,他会用任何闲谈来打扰:“这人真烦,显然完全缺乏人情世故,”我们说。
eheu, §1.3.67quam temere in nosmet legem sancimus iniquam.
唉,我们对自己制定了多么无理而残酷的法律啊!
因为没有人出生时是没有缺点的;最优秀的人,是受最微小的缺点所困扰的人。
amicus dulcis, ut aequum est, §1.3.70cum mea conpenset vitiis bona, pluribus hisce,
一个亲切的朋友,理所当然地,应当拿我的长处来衡量我的缺点,如果长处更多,