Humanitext Reader

贺拉斯 · 讽刺诗集 §1.3.1-1.3.70

挑剔他人过错与朋友间的相互包容

第 5 段,共 30 段 · 拉丁语

内容简介

贺拉斯以行为极端不一致的歌手蒂格里乌斯为例,批评人们往往对自己的缺点视而不见,却严厉指责他人。他主张,正如恋人和父亲会包容并美化所爱之人的缺陷一样,朋友之间也应当互相宽容,用温和友善的态度来对待彼此的弱点。

§1.3.1Omnibus hoc vitium est cantoribus, inter amicos §1.3.2ut numquam inducant animum cantare rogati, §1.3.3iniussi numquam desistant.
所有的歌手都有这样一个毛病:在朋友之间,被请求时,他们绝不肯开口唱歌;未被要求时,却绝不停止。
sardus habebat §1.3.4ille Tigellius hoc.
那个萨丁尼亚人蒂格里乌斯就有这个毛病。
Caesar, qui cogere posset, §1.3.5si peteret per amicitiam patris atque suam, non §1.3.6quicquam proficeret; si conlibuisset, ab ovo §1.3.7usque ad mala citaret ‘Io Bacchae’ modo summa
哪怕是可以强迫他的凯撒,如果凭着他父亲和自己的交情去请求,也无济于事;但如果他高兴起来,从鸡蛋一直唱到苹果,他会高唱《伊欧,巴克科斯女信徒!
§1.3.8voce, modo hac, resonat quae chordis quattuor ima.
》,时而用最高的声音,时而用那在四弦琴上最底部的低音来唱。
§1.3.9nil aequale homini fuit illi: saepe velut qui §1.3.10currebat fugiens hostem, persaepe velut qui §1.3.11Iunonis sacra ferret; habebat saepe ducentos, §1.3.12saepe decem servos; modo reges atque tetrarchas, §1.3.13omnia magna loquens, modo ‘sit mihi mensa tripes et §1.3.14concha salis puri et toga, quae defendere frigus §1.3.15quamvis crassa queat.
那个男人身上没有任何一致的地方:他时而像个躲避敌人的人一样奔跑,时而又像个捧着朱诺圣物的人一样;他时而有两百个奴隶,时而只有十个;时而谈论着国王与分封王,口吐万般宏伟之言,时而又说“只要给我一张三脚桌、一只盛着纯净盐的贝壳,和一件哪怕粗糙却能御寒的托加衣就够了。
’ deciens centena dedisses §1.3.16huic parco, paucis contento, quinque diebus §1.3.17nil erat in loculis; noctes vigilabat ad ipsum §1.3.18mane, diem totum stertebat; nil fuit unquam §1.3.19sic inpar sibi.
”如果你把一百万塞斯太尔斯赐给这个少欲知足、生活俭朴的人,不出五天,他的钱包里就会空无一物;他通宵达旦地熬夜直至黎明,白天却整天打鼾;从来没有一物如此自身矛盾。
nunc aliquis dicat mihi ‘quid tu?
现在有人会对我说:“那你呢?
§1.3.20nullane habes vitia?’ immo alia et fortasse minora.
你难道就没有缺点吗? ”不,我有其他的,也许更小一些。
§1.3.21Maenius absentem Novium cum carperet, ‘heus tu’
当梅尼乌斯诋毁不在场的诺维乌斯时,有人说: “喂,你!
§1.3.22quidam ait ‘ignoras te an ut ignotum dare nobis
你是不了解你自己,还是以为可以像个陌生人一样糊弄我们?
§1.3.23verba putas?’ ‘egomet mi ignosco’ Maenius inquit.
” 梅尼乌斯说:“我自己原谅我自己。
§1.3.24stultus et inprobus hic amor est dignusque notari.
” 这种自爱是愚蠢而邪恶的,值得被谴责。
§1.3.25cum tua pervideas oculis mala lippus inunctis, §1.3.26cur in amicorum vitiis tam cernis acutum §1.3.27quam aut aquila aut serpens Epidaurius? at tibi contra
当你用抹了药的、患眼疾的眼睛审视自己的缺点时,为什么对朋友的缺点,你却看得如此敏锐,犹如老鹰或埃皮达鲁斯的蛇一样?
§1.3.28evenit, inquirant vitia ut tua rursus et illi.
但相反的情况会发生在你身上:他们反过来也会追究你的缺点。
§1.3.29iracundior est paulo, minus aptus acutis §1.3.30naribus horum hominum; rideri possit eo quod §1.3.31rusticius tonso toga defluit et male laxus §1.3.32in pede calceus haeret: at est bonus, ut melior vir §1.3.33non alius quisquam, at tibi amicus, at ingenium ingens §1.3.34inculto latet hoc sub corpore.
某人脾气稍微有些急躁,不太适应现代人那敏锐的嗅觉;他可能会被取笑,因为理发后他的托加披挂得像个乡巴佬,而那肥大松垮的鞋子挂在脚上摇摇欲坠:但他是个好人,好到没有任何人比他更优秀,而且他是你的朋友,伟大的才华隐藏在这粗鄙的身躯之下。
denique te ipsum §1.3.35concute, numqua tibi vitiorum inseverit olim §1.3.36natura aut etiam consuetudo mala; namque §1.3.37neglectis urenda filix innascitur agris.
总之,好好反省你自己,看看自然是否曾在你心中播下过缺点,或者坏习惯是否也是如此;因为荒废的田地里,会长出必须烧毁的蕨草。
§1.3.38illuc praevertamur, amatorem quod amicae §1.3.39turpia decipiunt caecum vitia aut etiam ipsa haec §1.3.40delectant, veluti Balbinum polypus Agnae.
让我们转向这一点:恋人那瞎了的双眼会被女伴丑陋的缺点所欺骗,或者甚至连这些缺点也会让他欢喜,就像巴尔比努斯喜爱阿格娜的息肉一般。
§1.3.41vellem in amicitia sic erraremus et isti §1.3.42errori nomen virtus posuisset honestum.
我真希望在友谊中我们也能这样犯错,而美德能给这种错误冠以体面的名称。
§1.3.43ac pater ut gnati, sic nos debemus amici §1.3.44siquod sit vitium non fastidire.
犹如父亲对待儿子,我们也应当对朋友如果有什么缺点,不应去嫌弃。
strabonem §1.3.45appellat paetum pater, et pullum, male parvos §1.3.46sicui filius est, ut abortivus fuit olim §1.3.47Sisyphus; hunc Varum distortis cruribus, illum §1.3.48balbutit Scaurum pravis fultum male talis.
斜眼的儿子父亲称其为“媚眼”;若谁有个极度矮小的儿子,就像当年的早产儿西绪福斯,便叫他作“小雏鸡”;这个双腿畸形的,他依依呀呀地唤作“瓦鲁斯”,而另一个双踝畸形、难以立足的,则唤作“斯考鲁斯”。
§1.3.49parcius hic vivit: frugi dicatur; ineptus §1.3.50et iactantior hic paulo est: concinnus amicis §1.3.51postulat ut videatur; at est truculentior atque §1.3.52plus aequo liber: simplex fortisque habeatur; §1.3.53caldior est: acris inter numeretur.
这人生活过于节省:就说他节俭;这人有些愚蠢且爱吹嘘:他要求在朋友们面前显得风趣;而那人过于凶悍、过于放肆:就当他坦率而勇敢;他太容易冲动:就将他归入敏锐之辈。
opinor, §1.3.54haec res et iungit iunctos et servat amicos.
我认为,这种做法既能使已结交的人更加紧密,也能维系友谊。
§1.3.55at nos virtutes ipsas invertimus atque §1.3.56sincerum furimus vas incrustare.
但我们却把美德本身颠倒过来,狂热地想给干净的器皿抹黑。
probus quis §1.3.57nobiscum vivit, multum demissus homo: illi §1.3.58tardo cognomen, pingui damus.
有个诚实的人与我们生活在一起,是个极其谦逊的人:我们却给他起个“迟钝”或“愚笨”的外号。
hic fugit omnis §1.3.59insidias nullique malo latus obdit apertum, §1.3.60cum genus hoc inter vitae versemur, ubi acris §1.3.61invidia atque vigent ubi crimina: pro bene sano §1.3.62ac non incauto fictum astutumque vocamus.
这个人避开一切阴谋,不给任何恶人留下可乘之机,既然我们生活在这样一种生活中,在这里激烈的嫉妒和指控大行其道:对于健全且非不小心的人,我们却称他为虚伪和狡猾。
§1.3.63simplicior quis et est, qualem me saepe libenter §1.3.64obtulerim tibi, Maecenas, ut forte legentem §1.3.65aut tacitum inpellat quovis sermone: ‘molestus, §1.3.66communi sensu plane caret’ inquimus.
还有些人更为头脑简单,就像我经常乐意向你展现的我那样,麦凯纳斯,以至于当你碰巧在阅读或默不作声时,他会用任何闲谈来打扰:“这人真烦,显然完全缺乏人情世故,”我们说。
eheu, §1.3.67quam temere in nosmet legem sancimus iniquam.
唉,我们对自己制定了多么无理而残酷的法律啊!
§1.3.68nam vitiis nemo sine nascitur; optimus ille est, §1.3.69qui minimis urgetur.
因为没有人出生时是没有缺点的;最优秀的人,是受最微小的缺点所困扰的人。
amicus dulcis, ut aequum est, §1.3.70cum mea conpenset vitiis bona, pluribus hisce,
一个亲切的朋友,理所当然地,应当拿我的长处来衡量我的缺点,如果长处更多,

词汇与语法注释

  1. 1.3.6ab ovo — 意为“从鸡蛋开始”。源自罗马人的晚宴习惯从蛋类菜肴开始,以苹果(mala)等水果结束,因此这是一个表示“从始至终”的习惯用语。
  2. 1.3.15deciens centena — 省略了单位 sestertium 的表达,指 deciens centena milia sestertium(一百万塞斯太尔斯)。
  3. 1.3.15dedisses — 虚拟式过去完成时,代替条件从句(si dedisses)表示虚拟条件(“如果当时给予了”)。主句中直陈式未完成过去时 nil erat 生动地表达了虚拟情况下的确定结果。
  4. 1.3.25lippus — 意为“患眼疾的、流眼屎的”。强调了人在审视自身缺点时如同敷药闭眼般粗略,而对待他人缺点时却目光敏锐的对比。
  5. 1.3.41vellem — 虚拟式未完成过去时,表示目前无法实现或委婉的愿望(“要是……就好了”)。

引用这一段

贺拉斯, 讽刺诗集 §1.3.1-1.3.70. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi004.humanitext-lat2:1.3.1-1.3.70

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。