§11.382agger murorum nec inundant sanguine fossae.
[只要] 城墙的土堤 [还在阻挡着敌军],战壕还没有溢满鲜血 [,你的大话就会在安全的地方乱飞]。
§11.383Proinde tona eloquio, solitum tibi, meque timoris
因此,用你的雄辩雷鸣般地发言吧,这本是你的家常便饭。
§11.384argue tu, Drance, quando tot stragis acervos §11.385Teucrorum tua dextra dedit passimque tropaeis §11.386insignis agros.
德兰克斯,你来指责我胆怯吧,既然你的右手造成了特洛伊人如此多堆积如山的尸体,并且你用战利品装饰了各处的田野。
Possit quid vivida virtus, §11.387experiare licet; nec longe scilicet hostes §11.388quaerendi nobis: circumstant undique muros.
蓬勃的勇武能做些什么,你大可去尝试;当然,我们无需去远处寻找敌人:他们正从四面八方包围着城墙。
§11.389Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors
我们正迎面走向敌人;你为何迟疑?
难道你的战神马沃尔斯永远只存在于你那多风的舌头上和你那善于逃跑的脚上吗?
§11.392Pulsus ego? Aut quisquam merito, foedissime, pulsum
我被击败了? 无耻的小人,谁能公正地指责我被击败了?
§11.393arguet, Iliaco tumidum qui crescere Thybrim §11.394sanguine et Evandri totam cum stirpe videbit §11.395procubuisse domum atque exutos Arcadas armis?
只要那个人能看见蒂贝里斯河因特洛伊人的鲜血而膨胀增水,看见埃万德罗斯的整个家族连同他的后代一起倒下,以及阿卡迪亚人的武装被剥夺。
§11.396Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens §11.397et quos mille die victor sub Tartara misi, §11.398inclusus muris hostilique aggere saeptus.
巨大的比蒂亚斯和潘达罗斯发现我并不是那样的,还有我作为胜利者在一天之内送往塔耳塔洛斯的上千人,尽管我当时被困在城墙内,被敌人的土垒所包围。
§11.399Nulla salus bello.
“战争中没有救赎。
Capiti cane talia, demens, §11.400Dardanio rebusque tuis.
”疯子,把这些话唱给达达尼尔的首领和你自己的同伴听吧。
Proinde omnia magno §11.401ne cessa turbare metu atque extollere vires §11.402gentis bis victae, contra premere arma Latini.
因此,不要停止用巨大的恐惧去扰乱一切,并赞美那两度被征服的民族的力量,相反地,去贬低拉提乌斯人的武器。
§11.403Nunc et Myrmidonum proceres Phrygia arma tremescunt, §11.404nunc et Tydides et Larissaeus Achilles, §11.405amnis et Hadriacas retro fugit Aufidus undas.
现在,难道连米尔米顿人的首领也对弗里吉亚的武器战栗,狄奥墨得斯和拉里萨人阿喀琉斯也颤抖,奥菲杜斯河也从亚得里亚海的波涛中倒流逃跑了吗?
§11.406Vel cum se pavidum contra mea iurgia fingit §11.407artificis scelus et formidine crimen acerbat.
或者就像当这个奸诈之徒面对我的斥责假装害怕时,通过他阴险的诡计,用恐惧使对我的指控更加辛辣。
§11.408Numquam animam talem dextra hac, absiste moveri, §11.409amittes: habitet tecum et sit pectore in isto.
你绝不会因为这只右手而失去这样卑下的生命——别再惊慌了—— 让它与你同在,留在你那胸膛里吧。
§11.410Nunc ad te et tua magna, pater, consulta revertor.
父亲,现在我回到您和您那伟大的咨询上。
§11.411Si nullam nostris ultra spem ponis in armis, §11.412si tam deserti sumus et semel agmine verso §11.413funditus occidimus neque habet Fortuna regressum? §11.414oremus pacem et dextras tendamus inertis.
如果您对我们的武器不再抱有任何希望,如果我们就这样被抛弃,一旦战列溃败,我们便彻底灭亡,命运再无挽回的余地:那就让我们乞求和平,伸出软弱无力的右手吧。
§11.415Quamquam O, si solitae quicquam virtutis adesset!
然而,噢,如果往昔的勇武还有一星半点留存!
§11.416Ille mihi ante alios fortunatusque laborum §11.417egregiusque animi, qui, nequid tale videret, §11.418procubuit moriens et humum semel ore momordit.
在我的眼中,那个为了不看到如此可耻的一幕而在临死时倒下,口啃泥土死去的人,在劳苦上比其他人更幸运,在精神上也更杰出。
§11.419Sin et opes nobis et adhuc intacta iuventus §11.420auxilioque urbes Italae populique supersunt, §11.421sin et Troianis cum multo gloria venit §11.422sanguine, sunt illis sua funera parque per omnis
但是,如果我们还有财富,还有尚未受损的青年,还有可以作为援助的意大利城市和人民,而如果特洛伊人的荣光也是伴随着大量的鲜血而来,他们同样有着死亡,并且风暴对所有人都是均等的:我们为何在刚踏上门槛时就可耻地气馁?
§11.423tempestas: cur indecores in limine primo §11.424deficimus? Cur ante tubam tremor occupat artus?
为何在号角吹响前,战栗就占领了四肢?
§11.425Multa dies variisque labor mutabilis aevi §11.426rettulit in melius, multos alterna revisens §11.427lusit et in solido rursus Fortuna locavit.
漫长的岁月和变幻时代里的种种辛劳,使许多事物转危为安,命运轮流拜访,戏弄了许多人,又再次将他们置于坚实的土地上。
§11.428Non erit auxilio nobis Aetolus et Arpi: §11.429at Messapus erit felixque Tolumnius et quos §11.430tot populi misere duces, nec parva sequetur §11.431gloria delectos Latio et Laurentibus agris.
阿托利亚人和阿尔皮不会来援助我们:但我们会有梅萨普斯,有幸运的托卢姆尼乌斯,以及这么多民族送来的领袖;拉提乌斯和劳伦斯田野中选拔出来的人们也将伴随着不小的荣耀。
§11.432Est et Volscorum egregia de gente Camilla, §11.433agmen agens equitum et florentis aere catervas.
还有来自沃尔斯基人显赫家族的卡米拉,率领着骑兵纵队和在青铜中闪耀的连队。
§11.434Quod si me solum Teucri in certamina poscunt §11.435idque placet tantumque bonis communibus obsto, §11.436non adeo has exosa manus Victoria fugit, §11.437ut tanta quicquam pro spe temptare recusem.
但如果特洛伊人只要求我一个人去战斗,并且大家都同意,而我又如此阻碍了共同的利益,胜利女神还没有如此嫌恶地抛弃这两只手,以至于我会拒绝为了如此伟大的希望去尝试任何事。
§11.438Ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem §11.439factaque Vulcani manibus paria induat arma §11.440ille licet.
我将满怀斗志去迎战,哪怕他展现出伟大的阿喀琉斯之姿,身披伏尔甘亲手打造的对等武器,也大可随他。
Vobis animam hanc soceroque Latino §11.441Turnus ego, haud ulli veterum virtute secundus, §11.442devovi.
为了你们,也为了我的岳父拉提努斯,我,图尔努斯,在勇武上不逊于任何先辈,已经献出了这生命。
Solum Aeneas vocat
: et vocet oro, §11.443nec Drances potius, sive est haec ira deorum, §11.444morte luat, sive est virtus et gloria, tollat.
“唯有阿埃内阿斯在召唤我”:我祈求他召唤,不要让德兰克斯代替我去用生命偿还——如果是神明的愤怒,也不要让他在如果是勇武和荣耀时夺走它。
他们在相互争论中讨论着这些未决的大事;阿埃内阿斯则在移动他的营地和战列。
§11.447nuntius ingenti per regia tecta tumultu §11.448ecce ruit magnisque urbem terroribus implet, §11.449instructos acie Tiberino a flumine Teucros §11.450Tyrrhenamque manum totis descendere campis.
看啊,一名使者在王宫中引起极大的骚动,飞奔而来,让全城充满了巨大的恐慌:排成战列的特洛伊人和提勒尼亚军队正从蒂贝里斯河沿整个平原而下。
§11.451Extemplo turbati animi concussaque vulgi §11.452pectora et adrectae stimulis haud mollibus irae.
顿时,人们的心动摇了,群众的胸膛受到冲击,怒火在尖锐的刺激下被唤醒。
他们慌乱地用手索要武器,青年们为武器而怒吼,长老们悲伤地哭泣、低语。
Hic undique clamor §11.455dissensu vario magnus se tollit in auras
此时,四面八方传来巨大的呼喊声,带着各种不同的分歧,在空中回荡。