§4.83ingentes animos angusto in pectore versant, §4.84usque adeo obnixi non cedere, dum gravis aut hos §4.85aut hos versa fuga victor dare terga subegit.
它们在狭窄的胸膛中怀抱着巨大的雄心,如此执着于决不让步,直到沉重的胜者迫使这一方或那一方转身逃跑、败退而去。
这样内心的激荡与如此伟大的争斗,只需撒下微末的尘土,便会被平息而归于宁静。
§4.88Verum ubi ductores acie revocaveris ambo, §4.89deterior qui visus, eum, ne prodigus obsit, §4.90dede neci; melior vacua sine regnet in aula.
然而,一旦你将两位领袖都从战场上召回,那显出劣势的一方,免得他穷奢极欲造成危害,处以死刑;让较优者在空旷的宫殿中称王。
§4.91Alter erit maculis auro squalentibus ardens; §4.92nam duo sunt genera: hic melior, insignis et ore §4.93et rutilis clarus squamis, ille horridus alter §4.94desidia latamque trahens inglorius alvum.
其中一位将因斑驳的金光而熠熠生辉;因为有两种类型:这一位较优,不仅形貌非凡,且因红亮的鳞片而耀眼;而另一位则因怠惰而委靡,拖着肥大的腹部,毫无光彩。
§4.95Ut binae regum facies, ita corpora plebis.
正如国王的面貌分为两种,庶民的身体亦是如此。
§4.96Namque aliae turpes horrent, ceu pulvere ab alto §4.97cum venit et sicco terram spuit ore viator §4.98aridus; elucent aliae et fulgore coruscant §4.99ardentes auro et paribus lita corpora guttis.
因为有些蜂显得丑陋粗糙,正如在漫天尘土中焦渴的旅人归来,用干燥的口吐出泥土一般;另一些则显露光芒,闪烁着耀眼的神采,闪耀着黄金的光泽,身体上涂抹着对称的圆点。
§4.100Haec potior suboles, hinc caeli tempore certo §4.101dulcia mella premes, nec tantum dulcia, quantum §4.102et liquida et durum Bacchi domitura saporem.
这是更优良的品种,由此在特定的天时节令,你将榨出甜美的蜂蜜,不仅是甜美,更是清澈透明,且能驯服巴克科斯苦涩刚烈的味道。
§4.103At cum incerta volant caeloque examina ludunt §4.104contemnuntque favos et frigida tecta relinquunt, §4.105instabiles animos ludo prohibebis inani.
但当蜂群游移不定地飞翔、在空中嬉戏,鄙弃蜂巢并离弃寒凉的居所时,你必须阻止它们那浮躁的心灵去进行虚无的游乐。
§4.106Nec magnus prohibere labor: tu regibus alas §4.107eripe; non illis quisquam cunctantibus altum §4.108ire iter aut castris audebit vellere signa.
阻止它们并非难事:你只需夺去国王们的翅膀;只要它们犹豫不决,便无人敢于踏上高远的征途,或胆敢从营地中拔起军旗。
§4.109Invitent croceis halantes floribus horti §4.110et custos furum atque avium cum falce saligna §4.111Hellespontiaci servet tutela Priapi.
让散发着藏红花香气的花园诱引它们,让赫勒斯滂的普里阿普斯以其柳木镰刀守卫盗贼与飞鸟,提供庇护。
§4.112Ipse thymum pinosque ferens de montibus altis §4.113tecta serat late circum, cui talia curae; §4.114ipse labore manum duro terat, ipse feraces §4.115figat humo plantas et amicos inriget imbres.
凡以此类事为念的人,当亲自从高山上带来百里香和松树,在蜂舍周围广泛种植;让他亲自用艰苦的劳动磨砺双手,亲自在土地上栽下多产的幼苗,并浇灌滋润的雨水。
§4.116Atque equidem, extremo ni iam sub fine laborum §4.117vela traham et terris festinem advertere proram, §4.118forsitan et, pingues hortos quae cura colendi §4.119ornaret, canerem, biferique rosaria Paesti, §4.120quoque modo potis gauderent intiba rivis §4.121et virides apio ripae, tortusque per herbam §4.122cresceret in ventrem cucumis; nec sera comantem §4.123narcissum aut flexi tacuissem vimen acanthi §4.124pallentesque hederas et amantes litora myrtos.
况且,若非我已在劳作的终点前收起风帆、急于将船头转向陆地,或许我也会歌唱:那装点富饶花园的耕作心血,以及一年两开花的小帕埃斯图姆玫瑰园,还有苦苣如何因饮用溪水而喜悦,绿色的河岸如何因芹菜而繁茂,以及那在草丛中蜿蜒的黄瓜如何大起肚子;我也不会对那迟开的水仙、或弯曲的莨力花茎默然不语,还有苍白的常春藤以及喜爱海岸的香桃木。
§4.125Namque sub Oebaliae memini me turribus arcis, §4.126qua niger umectat flaventia culta Galaesus, §4.127Corycium vidisse senem, cui pauca relicti §4.128iugera ruris erant, nec fertilis illa iuvencis §4.129nec pecori opportuna seges nec commoda Baccho.
因为我记得,在奥巴利亚城堡的塔楼下,在那深色的加莱苏斯河滋润着金色麦田的地方,曾见过一位科里科斯的老人,他拥有几英亩荒废的土地,那既不适宜公牛耕作,也不便于放牧牛羊,更不适合种植葡萄。
§4.130Hic rarum tamen in dumis olus albaque circum §4.131lilia verbenasque premens vescumque papaver §4.132regum aequabat opes animis seraque revertens §4.133nocte domum dapibus mensas onerabat inemptis.
然而,在这里,他在灌木丛中种植稀疏的蔬菜,并在周围栽种白百合、马鞭草与纤细的罂粟,在精神上,他与国王的财富并驾齐驱;他深夜归家时,他用无需购买的佳肴摆满餐桌。
§4.134Primus vere rosam atque autumno carpere poma, §4.135et cum tristis hiems etiamnum frigore saxa §4.136rumperet et glacie cursus frenaret aquarum, §4.137ille comam mollis iam tondebat hyacinthi §4.138aestatem increpitans seram Zephyrosque morantes.
他是春日里第一个采摘玫瑰、秋日里第一个收获果实的人;甚至当阴郁的寒冬仍用严寒击碎磐石、用冰雪阻断溪水的流淌时,他已在修剪温柔风信子的花冠,责怪夏日迟到,埋怨西风耽搁。
§4.139Ergo apibus fetis idem atque examine multo §4.140primus abundare et spumantia cogere pressis §4.141mella favis; illi tiliae atque uberrima pinus, §4.142quotque in flore novo pomis se fertilis arbos §4.143induerat, totidem autumno matura tenebat.
因此,他也是第一个拥有繁衍旺盛的蜂群和庞大子嗣、并从压榨的蜂巢中收集起泡沫的蜂蜜的人;他的庭院里长着菩提树与最丰产的松树,这棵多产的树在初花期披上了多少果实,到了秋天便保留下多少成熟的果子。
§4.144Ille etiam seras in versum distulit ulmos §4.145eduramque pirum et spinos iam pruna ferentes §4.146iamque ministrantem platanum potantibus umbras.
他甚至将生长已久的榆树成排移植,还有坚硬的梨树、已结出李子的刺灌木,以及已为饮酒者提供绿荫的法国梧桐。
§4.147Verum haec ipse equidem spatiis exclusus iniquis §4.148praetereo atque aliis post me memoranda relinquo.
然而,由于篇幅局限,我本人略过这些,留待我之后的其他人去记述。
§4.149Nunc age, naturas apibus quas Iuppiter ipse §4.150addidit, expediam, pro qua mercede canoros §4.151Curetum sonitus crepitantiaque aera secutae §4.152Dictaeo caeli regem pavere sub antro.
且看,朱庇特亲自赋予蜜蜂的本性,我将予以阐述,这正是为了报答它们跟随着库雷特斯人悦耳的歌声与铿锵的铜音,在迪克特溶洞中养育了天国之王。
§4.153Solae communes natos, consortia tecta §4.154urbis habent magnisque agitant sub legibus aevum, §4.155et patriam solae et certos novere penates, §4.156venturaeque hiemis memores aestate laborem §4.157experiuntur et in medium quaesita reponunt.
唯有它们共同抚育幼子,共有城市的家园,并在伟大的法律下度过一生;唯有它们认得祖国和确定的家园,铭记着即将来临的寒冬,在夏天付出劳动,并将所得之物储存在公共的仓库中。
§4.158Namque aliae victu invigilant et foedere pacto §4.159exercentur agris; pars intra saepta domorum §4.160Narcissi lacrimam et lentum de cortice gluten §4.161prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces §4.162suspendunt ceras: aliae spem gentis adultos
因为有些蜂照管食物,并根据约定的契约在田野里劳作;一部分在居所的围栏内,奠下水仙的眼泪与树皮上的黏稠胶质,作为蜂巢最初的基石,随即悬挂起有粘性的蜂蜡;另一些则将已长大的、族群之希望的