Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §4.163-4.242

蜜蜂的社会习性神圣智慧与采蜜

第 24 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

本节描述了蜜蜂的社会生活、严格的秩序与分工,并将其劳作与独眼巨人相提并论;详细说明了它们不经交配而繁殖的独特习性以及对国王的绝对忠诚。文中还讨论了蜜蜂所蕴含的神圣智慧,并给出了采蜜和维护蜂巢的实际指导。

§4.163educunt fetus, aliae purissima mella §4.164stipant et liquido distendunt nectare cellas.
抚育出幼子;另一些蜜蜂将最纯净的蜂蜜压实,并用清澈的甘露充盈蜂房。
§4.165Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti, §4.166inque vicem speculantur aquas et nubila caeli §4.167aut onera accipiunt venientum aut agmine facto §4.168ignavum fucos pecus a praesepibus arcent.
有些蜜蜂根据抽签的分工,负责守卫大门,它们轮流观测天上的雨水和云彩,或接下归来者的重担,或排成队列,将雄蜂——这群懒惰的家伙,赶出家园。
§4.169Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella.
劳作热火朝天,芬芳的蜂蜜散发着百里香的香气。
§4.170ac veluti lentis Cyclopes fulmina massis §4.171cum properant, alii taurinis follibus auras §4.172accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt §4.173aera lacu; gemit impositis incudibus Aetna; §4.174illi inter sese magna vi bracchia tollunt §4.175in numerum versantque tenaci forcipe ferrum: §4.176non aliter, si parva licet componere magnis, §4.177Cecropias innatus apes amor urget habendi, §4.178munere quamque suo.
犹如库克罗普斯们用坚韧的金属块急切地锻造雷霆时:一些人用牛皮风箱吞吐着空气,另一些人将吱吱作响的青铜浸入水池;安放好铁砧的埃特纳山发出轰鸣;他们彼此使出巨大的力量抬起双臂,配合着节奏,用紧咬的火钳翻转着铁块:绝无二致,如果允许将微小之物与宏大之物相比,天生对占有的热爱督促着塞克罗普斯的蜜蜂,各司其职。
Grandaevis oppida curae §4.179et munire favos et daedala fingere tecta.
年长者负责看管城镇,既要修固蜂巢,又要筑起巧夺天工的居所。
§4.180At fessae multa referunt se nocte minores, §4.181crura thymo plenae; pascuntur et arbuta passim §4.182et glaucas salices casiamque crocumque rubentem §4.183et pinguem tiliam et ferrugineos hyacinthos.
而年轻的蜜蜂则在深夜疲惫地归来,腿上沾满了百里香;它们四处采食草莓树、灰绿色的柳树、桂皮、红艳艳的藏红花、肥美的菩提树以及深锈色的风信子。
§4.184Omnibus una quies operum, labor omnibus unus: §4.185mane ruunt portis; nusquam mora; rursus easdem §4.186vesper ubi e pastu tandem decedere campis §4.187admonuit, tum tecta petunt, tum corpora curant; §4.188fit sonitus, mussantque oras et limina circum.
所有蜜蜂工作后的休息是一致的,所有蜜蜂的劳作也是一致的:清晨它们从大门涌出,绝无延误;同样,当暮色终于提醒它们从田野的采食中撤回时,它们便回归居所,休养身体;喧嚣声响起,它们在入口和门槛周围低声嗡鸣。
§4.189Post, ubi iam thalamis se composuere, siletur §4.190in noctem fessosque sopor suus occupat artus.
随后,当它们已在内室安顿下来,便是一片死寂,彻夜不息,特有的沉睡占有了它们疲惫的四肢。
§4.191Nec vero a stabulis pluvia impendente recedunt §4.192longius aut credunt caelo adventantibus Euris, §4.193sed circum tutae sub moenibus urbis aquantur, §4.194excursusque breves temptant et saepe lapillos, §4.195ut cumbae instabiles fluctu iactante saburram, §4.196tollunt, his sese per inania nubila librant.
的确,当暴雨逼近时,它们不会离巢太远,或在东风迫近时信任天空,而是在它们安全的城市墙垣下就近取水,并尝试短暂的飞出,还常常搬起小石子,犹如不稳的轻舟在波涛颠簸中装载压舱砂一般,它们以此在虚无的云雾中保持自身的平衡。
§4.197Illum adeo placuisse apibus mirabere morem, §4.198quod neque concubitu indulgent nec corpora segnes §4.199in Venerem solvunt aut fetus nixibus edunt: §4.200verum ipsae e foliis natos, e suavibus herbis §4.201ore legunt, ipsae regem parvosque Quirites §4.202sufficiunt aulasque et cerea regna refigunt.
你定会惊异,蜜蜂们竟如此喜爱这样一种习俗:它们既不沉溺于交配,也不因慵懒而将身体废于情欲,更不用痛苦的分娩来诞下后代:而是它们亲自用嘴从树叶、从芳香的草丛中衔来幼子,它们亲自提供国王和微小的公民,并重建它们的宫殿和蜡制的王国。
§4.203saepe etiam duris errando in cotibus alas §4.204attrivere ultroque animam sub fasce dedere: §4.205tantus amor florum et generandi gloria mellis.
甚至经常在坚硬的岩石间盘旋时,它们磨损了翅膀,并在重负之下甘愿献出生命:它们对花朵的热爱与酿造蜂蜜的光荣竟是如此巨大。
§4.206Ergo ipsas quamvis angusti terminus aevi §4.207excipiat, neque enim plus septima ducitur aestas, §4.208at genus immortale manet multosque per annos §4.209stat fortuna domus et avi numerantur avorum.
因此,尽管狭促的生命终点等待着它们,(因为它们度过的夏天绝不会超过第七个),但其族群却万古长青,历经多年家族的命运屹立不倒,祖先的祖先得以计数。
§4.210Praeterea regem non sic Aegyptus et ingens §4.211Lydia nec populi Parthorum aut Medus Hydaspes §4.212observant.
此外,无论是埃及,还是辽阔的吕底亚,乃至帕提亚的人民,或美狄亚的希达斯佩斯河畔居民,都不曾对国王如此尊崇。
Rege incolumi mens omnibus una est; §4.213amisso rupere fidem constructaque mella §4.214diripuere ipsae et crates solvere favorum.
只要国王安然无恙,众心便合而为一;一旦失去国王,它们便背弃忠诚,它们自己抢夺建好的蜂蜜,并拆毁编织好的蜂巢。
§4.215Ille operum custos, illum admiruntur et omnes §4.216circumstant fremitu denso stipantque frequentes §4.217et saepe attollunt umeris et corpora bello §4.218obiectant pulchramque petunt per vulnera mortem.
国王是劳作的守护者,它们仰慕他,并在密集的嗡鸣中环绕他,成群结队地簇拥着他;它们常常用双肩将他抬起,在战争中挺身而出保护他,在伤痛中寻求壮烈的死亡。
§4.219His quidam signis atque haec exempla secuti §4.220esse apibus partem divinae mentis et haustus §4.221aetherios dixere; deum namque ire per omnes §4.222terrasque tractusque maris caelumque profundum.
有人根据这些迹象并遵循这些先例,宣称蜜蜂拥有一部分神圣的智慧和天界的气息;因为神行于所有的大地、辽阔的大海和深邃的天空。
§4.223Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum, §4.224quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas; §4.225scilicet huc reddi deinde ac resoluta referri §4.226omnia nec morti esse locum, sed viva volare §4.227sideris in numerum atque alto succedere caelo.
由此,牲畜、羊群、人类以及一切野兽,每一个体在出生时都由此汲取纤细的生命;显而易见,万物随后皆归还于此,并在消解后重返这里,并没有死亡的余地,而是以生命之躯飞升,步入群星之列,升入高天。
§4.228Si quando sedem angustam servataque mella §4.229thesauris relines, prius haustu sparsus aquarum §4.230ora fove fumosque manu praetende sequaces.
倘若何时你要启开它们狭隘的居所、以及保存在宝库中的蜜,先用一口水喷洒自己并清洗嘴部,手里拿烟熏走尾随的群蜂。
§4.231Bis gravidos cogunt fetus, duo tempora messis, §4.232Taygete simul os terris ostendit honestum §4.233Pleas et Oceani spretos pede reppulit amnes, §4.234aut eadem sidus fugiens ubi Piscis aquosi §4.235tristior hibernas caelo descendit in undas.
它们一年收集两次沉甸甸的成果,有两个收获的季节:一是当昴星团的泰格特向大地展露她美丽的面容,用脚踢开那被鄙弃的大洋之水;二是当她逃离那多水的鱼座星宿,满怀忧伤地从天际坠入寒冬的波涛之中。
§4.236Illis ira modum supra est, laesaeque venenum §4.237morsibus inspirant et spicula caeca relinquunt §4.238adfixae venis animasque in vulnere ponunt.
它们的愤怒非同寻常,一旦受伤,它们便通过叮咬注入毒汁,并将隐秘的刺留在血管中,把生命也留在了伤口里。
§4.239Sin duram metues hiemem parcesque futuro §4.240contunsosque animos et res miserabere fractas, §4.241at suffire thymo cerasque recidere inanes
但若你畏惧严冬,并为未来而有所保留,怜悯它们受挫的心灵和破败的家业,那么用百里香进行熏蒸,并剪去空无一物的蜂蜡,谁会犹豫呢?
§4.242quis dubitet? nam saepe favos ignotus adedit
因为常有不知名的蜥蜴咬食蜂巢,

词汇与语法注释

  1. §4.178Grandaevis oppida curae — 由 Grandaevis(与格)和 curae(与格)构成的双与格结构。意为“对于年长者而言,城镇是其关心的对象”。
  2. §4.181crura thymo plenae — crura 是关系宾格(亦称希腊式宾格),修饰形容词 plenae,意为“在双腿上(装满百里香)”。plenae 为阴性主格复数,与前句的主语 minores(年轻的蜜蜂)一致。
  3. §4.198quod neque concubitu indulgent — 由连词 quod 引导的从句是同位语从句,具体解释了前一行(第197行)中 illum... morem(那一种习俗)的具体内容。
  4. §4.220esse apibus partem divinae mentis — 这是一个带对格的不定式(AcI)结构的开始,做主动词 dixere(第221行,dixerunt 的缩写形式)的宾语。apibus 是领有与格,意思是“蜜蜂拥有一部分神圣的智慧”。
  5. §4.241at suffire thymo cerasque recidere inanes — at 表示强烈的转折或反驳,随后的 quis dubitet? 是使用现在时虚拟语气(表示疑虑或可能性)的反问句(“谁会犹豫呢?”)。不定式 suffire 和 recidere 表示所要采取的行动。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §4.163-4.242. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:4.163-4.242

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。