Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §4.1-4.82

养蜂之法与蜂舍选址及蜂群的战斗

第 22 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

在祈求神明庇佑的同时引入了养蜂的主题,详细描述了理想的蜂舍环境、蜂箱的建造,以及对蜂群的诱导和它们之间发生的激烈战争。

§4.1Protinus aerii mellis caelestia dona §4.2exsequar: hanc etiam, Maecenas, adspice partem.
随即,我将详述那空中之蜜的天赐好礼:麦克纳斯啊,也请关注这一章。
§4.3Admiranda tibi levium spectacula rerum §4.4magnanimosque duces totiusque ordine gentis §4.5mores et studia et populos et proelia dicam.
我将向你述说微小事物的惊人奇观,慷慨的主帅们,以及整个族群的秩序、习俗、追求、人民和战斗。
§4.6In tenui labor; at tenuis non gloria, si quem §4.7numina laeva sinunt auditque vocatus Apollo.
虽是微末之劳,但荣耀绝非微末,若冥冥中的神明宽允,且应召的阿波罗俯允所求。
§4.8Principio sedes apibus statioque petenda, §4.9quo neque sit ventis aditus—nam pabula venti §4.10ferre domum prohibent—neque oves haedique petulci §4.11floribus insultent aut errans bucula campo §4.12decutiat rorem et surgentes atterat herbas.
首先,必须为蜜蜂寻找居所与驻地,那里风无通路——因为风会阻碍它们将食物带回家中——亦无山羊和好斗的小羊践踏花朵,或漫步于平野的牝牛拂去露水、踩坏初生的嫩草。
§4.13Absint et picti squalentia terga lacerti §4.14pinguibus a stabulis meropesque aliaeque volucres §4.15et manibus Procne pectus signata cruentis; §4.16omnia nam late vastant ipsasque volantes §4.17ore ferunt dulcem nidis immitibus escam.
让背部斑驳、皮肤粗糙的蜥蜴远避于它们富庶的蜂舍,还有食蜂鸟和其他鸟类,以及那胸前印着血手印的普罗克涅;因为它们四处大肆蹂躏,在口中叼走飞行的蜜蜂,作为无情巢穴中幼鸟的甜美食物。
§4.18At liquidi fontes et stagna virentia musco §4.19adsint et tenuis fugiens per gramina rivus, §4.20palmaque vestibulum aut ingens oleaster inumbret, §4.21ut, cum prima novi ducent examina reges §4.22vere suo ludetque favis emissa iuventus, §4.23vicina invitet decedere ripa calori, §4.24obviaque hospitiis teneat frondentibus arbos.
然而,清澈的泉水、长满青苔的绿池应当齐备,还有在草丛间轻快流淌的细流,愿棕榈或高大的野橄榄遮蔽入口,这样,当新的蜂王在它们专属的春季里带领第一批蜂群,而从蜂房中释放出来的年轻一代尽情嬉戏时,邻近的河岸能诱使它们避开炎热,行路上的树木能以繁茂的绿荫留住它们。
§4.25In medium, seu stabit iners seu profluet umor, §4.26transversas salices et grandia conice saxa, §4.27pontibus ut crebris possint consistere et alas §4.28pandere ad aestivum solem, si forte morantes §4.29sparserit aut praeceps Neptuno immerserit Eurus.
在中央,无论水分是停滞不动还是奔流不息,都要横放柳枝,并投入巨石,以便它们能立足于密集的桥梁上,向夏日的阳光展开双翼,如果突如其来的东风偶然将伫立的它们打湿,或将其抛入海神的水中。
§4.30Haec circum casiae virides et olentia late §4.31serpylla et graviter spirantis copia thymbrae §4.32floreat inriguumque bibant violaria fontem.
在这些周围,让绿色的野桂、香飘四野的百里香,以及大量气息浓郁的香草盛开,让紫罗兰花床吮吸灌溉的泉水。
§4.33Ipsa autem, seu corticibus tibi suta cavatis, §4.34seu lento fuerint alvaria vimine texta, §4.35angustos habeant aditus: nam frigore mella §4.36cogit hiems, eademque calor liquefacta remittit.
至于蜂箱本身,无论是由中空的树皮为你缝制,还是用柔韧的柳条编织而成,都应有狭窄的入口:因为严冬使蜜因寒冷而凝固,而酷暑又使融化的蜜松弛流淌。
§4.37Utraque vis apibus pariter metuenda; neque illae §4.38nequiquam in tectis certatim tenuia cera §4.39spiramenta linunt fucoque et floribus oras §4.40explent collectumque haec ipsa ad munera gluten §4.41et visco et Phrygiae servant pice lentius Idae.
这两种力量对蜜蜂而言同样可怕;所以它们也并非徒然在巢穴中竞相用蜡涂抹微小的缝隙,用花粉和花朵填满边缘,并且保存着为这些用途而收集的胶质,它比鸟媒或弗里吉亚伊达山的松脂还要粘稠。
§4.42Saepe etiam effossis, si vera est fama, latebris §4.43sub terra fovere larem, penitusque repertae §4.44pumicibusque cavis exesaeque arboris antro.
传闻它们还常常在地下掘出的洞穴中温暖地安置家园,并常被发现于中空的轻石深处,或朽木的树洞之中。
§4.45Tu tamen et levi rimosa cubilia limo §4.46ungue fovens circum et raras superinice frondes.
然而,你仍需用稀泥涂抹它们多缝的巢穴周围以使其温暖,并在上面覆盖零星的树叶。
§4.47Neu propius tectis taxum sine, neve rubentes §4.48ure foco cancros, altae neu crede paludi, §4.49aut ubi odor caeni gravis aut ubi concava pulsu §4.50saxa sonant vocisque offensa resultat imago.
勿使红豆杉靠近蜂舍,亦勿在炉中焚烧红蟹,更勿信任深邃的沼泽,或是泥土恶臭沉重之地,或是凹陷的岩石因撞击而轰鸣、声音受阻回响反弹的地方。
§4.51Quod superest, ubi pulsam hiemem sol aureus egit §4.52sub terras caelumque aestiva luce reclusit, §4.53illae continuo saltus silvasque peragrant §4.54purpureosque metunt flores et flumina libant §4.55summa leves.
此外,当金色太阳将败退的冬天驱动至地下,并用夏日之光重开天门,它们便立即飞越山谷与森林,采集紫色的花朵,轻盈地啜饮河流的水面。
Hinc nescio qua dulcedine laetae §4.56progeniem nidosque fovent, hinc arte recentes §4.57excudunt ceras et mella tenacia fingunt.
由此,它们因某种难以言表的美好喜悦而欢欣,哺育后代与巢穴;由此,它们以技艺锻造出崭新的蜂蜡,并筑成粘稠的蜂蜜。
§4.58Hinc ubi iam emissum caveis ad sidera caeli §4.59nare per aestatem liquidam suspexeris agmen §4.60obscuramque trahi vento mirabere nubem, §4.61contemplator: aquas dulces et frondea semper §4.62tecta petunt.
由此,当你仰望那已从蜂箱中释放、朝向天星在清澈的夏空中飘浮飞行的蜂群,并惊叹于被风牵引的暗云时,且去观察:它们总是寻找甜水与繁茂的绿荫。
Huc tu iussos adsperge sapores, §4.63trita melisphylla et cerinthae ignobile gramen, §4.64tinnitusque cie et Matris quate cymbala circum.
在此,你需撒上指定的香料,揉碎的蜜蜂花和蜡花草平凡的叶片,激起金属的丁东声,并在周围敲响神母的钹。
§4.65ipsae consident medicatis sedibus, ipsae §4.66intima more suo sese in cunabula condent.
它们自己便会降落在敷设了药草的住处,它们自己会按其习俗,将自身隐匿于最深处的摇篮。
§4.67Sin autem ad pugnam exierint, nam saepe duobus §4.68regibus incessit magno discordia motu, §4.69continuoque animos vulgi et trepidantia bello §4.70corda licet longe praesciscere; namque morantes §4.71Martius ille aeris rauci canor increpat et vox §4.72auditur fractos sonitus imitata tubarum; §4.73tum trepidae inter se coeunt pennisque coruscant §4.74spiculaque exacuunt rostris aptantque lacertos §4.75et circa regem atque ipsa ad praetoria densae §4.76miscentur magnisque vocant clamoribus hostem.
但如果它们出去战斗——因为经常在两位国王之间产生伴随巨大动荡的争执—— 你便可立即从远处预知大众的情绪和在战争中战栗的心;因为,那军神般沙哑的铜号声叱责着迟疑者,且能听见模仿小号断续轰鸣的声音;随后,它们战战兢兢地聚集在一起,用双翼闪烁,用口器磨利蜇针,整顿手臂,紧密地环绕在国王周围以及大本营本身,混杂在一起,并以大声的叫喊向敌人发起挑战。
§4.77Ergo ubi ver nactae sudum camposque patentes, §4.78erumpunt portis; concurritur, aethere in alto §4.79fit sonitus, magnum mixtae glomerantur in orbem §4.80praecipitesque cadunt; non densior aere grando, §4.81nec de concussa tantum pluit ilice glandis.
因此,当它们获得了晴朗的春天和开阔的平原,它们便从门口冲出;两军相撞,在高空中发出巨响,它们混杂在一起聚集成巨大的圆球,纷纷坠落;天空落下的冰雹也不比这更密集,摇动的橡树落下的橡子也不曾如此繁多。
§4.82ipsi per medias acies insignibus alis
王们亲自穿过战线中央,拍动着显赫的双翼……

词汇与语法注释

  1. 4.6numina laeva — 形容词 laevus(左侧的)既可指“吉兆的”(依罗马占卜惯例,左侧为吉),亦可指“不吉的、敌对的”(依希腊惯例)。在此处,它被解释为“敌对的”神明,与后文垂听祈求、赐予庇佑的阿波罗形成对比,表达祈求神明不要阻碍其写作之意。
  2. 4.15manibus Procne pectus signata cruentis — 被动过去分词 signata 在此处带有一种中动或反身的语意,其后的 pectus 为表示关系或限定的宾格(希腊式宾格),意为“其胸部被血手印染色(留下印记)”。此处典指化身为燕子的普罗克涅胸前有红色斑点。
  3. 4.21vere suo — 物主形容词 suus(它们自己的)在此处具有“适合它们”或“对它们有利”的含义,指代最适宜蜜蜂活动、属于它们黄金时期的春天。
  4. 4.55nescio qua dulcedine — 短语 nescio qua(字面意:我不知是什么)在此处作为一个整体,起不定形容词(相当于某些、说不出的)的作用,修饰夺格名词 dulcedine,意为“因某种说不出的甘甜喜悦”。
  5. 4.78concurritur — 为无人称被动语态(字面意:“被奔跑碰撞到了一起”),极为简洁地表达了蜂群整体的集体动作,在译文中处理为“两军相撞”或“发生碰撞”。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §4.1-4.82. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:4.1-4.82

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。