Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §3.404-3.484

牧犬饲养、毒蛇防治与家畜疫病

第 20 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

作者阐述了牧犬的选育、训练与喂养,并介绍了威胁畜圈的各类毒蛇及其防治方法。随后,他讨论了羊只疥癣与热病等疫病的症状和疗法,强调了对病羊进行早期淘汰的必要性,并开始描述曾蹂躏阿尔卑斯地区的惨烈瘟疫。

§3.404Nec tibi cura canum fuerit postrema, sed una §3.405velocis Spartae catulos acremque Molossum §3.406pasce sero pingui.
你对犬只的看护也不可落于人后,而应同时用营养丰富的乳清喂养迅捷的斯巴达幼犬与凶猛的摩罗索斯犬。
Numquam custodibus illis §3.407nocturnum stabulis furem incursusque luporum §3.408aut impacatos a tergo horrebis Hiberos.
有了它们作守卫,你便绝不至于害怕夜间偷袭畜圈的盗贼,或是豺狼的侵袭,亦或从后方袭来的未被驯服的伊比利亚人。
§3.409Saepe etiam cursu timidos agitabis onagros §3.410et canibus leporem, canibus venabere dammas, §3.411saepe volutabris pulsos silvestribus apros §3.412latratu turbabis agens montisque per altos §3.413ingentem clamore premes ad retia cervum.
你还常常会在奔跑中追逐胆怯的野驴,用猎犬猎取野兔,用猎犬捕猎牝鹿;常常用犬吠声惊扰并驱赶那从森林泥潭中被赶出的野猪,并在崇山峻岭间,以高声喧哗将巨大的雄鹿逼入网罗。
§3.414Disce et odoratam stabulis accendere cedrum §3.415galbaneoque agitare gravis nidore chelydros.
你亦当学会于畜圈内燃起芬芳的雪松,并用白松香的烟气驱散危险的水蛇。
§3.416saepe sub immotis praesepibus aut mala tactu §3.417vipera delituit caelumque exterrita fugit, §3.418aut tecto adsuetus coluber succedere et umbrae, §3.419pestis acerba boum, pecorique aspergere virus, §3.420fovit humum.
常有触之即遭毒手的蝮蛇隐藏在久未移动的饲槽之下,因惧怕天光而遁逃;或者那习惯于潜入屋檐与阴影下的草蛇(它是牛群的酷烈之灾,常向牲畜喷洒毒液)在泥土中蛰伏。
Cape saxa manu, cape robora, pastor, §3.421tollentemque minas et sibila colla tumentem §3.422deice.
牧人啊,快把石头抓在手里,抓起木棍,击退那抬起头作威胁之势、胀大嘶嘶作响之颈项的恶蛇。
Iamque fuga timidum caput abdidit alte, §3.423cum medii nexus extremaeque agmina caudae §3.424solvuntur, tardosque trahit sinus ultimus orbis.
如今它已在仓皇逃窜中将恐惧的头颅深藏,而中部的盘结与尾尖的队列正渐次松开,最后的褶皱正拖曳着迟缓的圆环。
§3.425Est etiam ille malus Calabris in saltibus anguis, §3.426squamea convolvens sublato pectore terga §3.427atque notis longam maculosus grandibus alvum
在卡拉布里亚的林地中,还有一种恶蛇,它挺起胸膛,盘绕起鳞片斑斑的背脊,长长的腹部布满硕大的斑点。
§3.428qui, dum amnes ulli rumpuntur fontibus et dum §3.429vere madent udo terrae ac pluvialibus austris §3.430stagna colit, ripisque habitans hic piscibus atram §3.431improbus ingluviem ranisque loquacibus explet; §3.432postquam exusta palus, terraeque ardore dehiscunt, §3.433exsilit in siccum et flammantia lumina torquens §3.434saevit agris asperque siti atque exterritus aestu.
只要还有河流自源头喷涌,只要春天因潮湿的泥土与多雨的南风而湿润,它便栖息于水潭,居住在岸边,在这里贪得无厌地用游鱼和聒噪的青蛙填饱它漆黑的肚腹;然而,一旦沼泽干涸,大地因炎热而开裂,它便跃上干地,转动着火红的双眼,在田野间肆虐,因干渴而狂躁,因酷热而惊惶。
§3.435Ne mihi tum mollis sub divo carpere somnos §3.436neu dorso nemoris libeat iacuisse per herbas, §3.437cum positis novus exuviis nitidusque iuventa §3.438volvitur, aut catulos tectis aut ova relinquens §3.439arduus ad solem et linguis micat ore trisulcis.
彼时,切莫让我在露天之下安享甘甜的睡眠,亦莫让我惬意地躺在林脊的草地上,因为那条蛇正褪去旧皮、焕发青春的光彩而蠕蠕爬行,将幼仔或蛇卵留在巢中,高高地迎着太阳昂起,在口中闪烁着三叉的舌头。
§3.440Morborum quoque te causas et signa docebo.
我也将向你传授疾病的成因与征兆。
§3.441Turpis ovis temptat scabies, ubi frigidus imber §3.442altius ad vivum persedit et horrida cano §3.443bruma gelu, vel cum tonsis inlotus adhaesit §3.444sudor et hirsuti secuerunt corpora vepres.
丑陋的疥癣会侵害绵羊,那是当冰冷的雨水深深渗入它们血肉深处,且白霜刺骨的严冬肆虐之时,或是剪毛之后未曾清洗的汗液黏附在身上,且多刺的荆棘划破了它们的躯体之时。
§3.445Dulcibus idcirco fluviis pecus omne magistri §3.446perfundunt, udisque aries in gurgite villis §3.447mersatur missusque secundo defluit amni; §3.448aut tonsum tristi contingunt corpus amurca §3.449et spumas miscent argenti et sulfura viva §3.450Idaeasque pices et pinguis unguine ceras §3.451scillamque elleborosque gravis nigrumque bitumen.
因此,牧人会用甘甜的河水冲洗整个羊群,让公羊裹着湿漉漉的羊毛浸入深潭,放开手任其顺流而下;或者,在剪过毛的躯体上涂抹苦涩的油渣,并掺入密陀僧、天然硫黄、伊达山的松脂、油脂丰富的蜂蜡、海葱、气味刺鼻的藜芦以及黑色的沥青。
§3.452Non tamen ulla magis praesens fortuna laborum est, §3.453quam si quis ferro potuit rescindere summum §3.454ulceris os: alitur vitium vivitque tegendo, §3.455dum medicas adhibere manus ad volnera pastor §3.456abnegat et meliora deos sedet omnia poscens.
然而,对于此等病痛,最立竿见影的办法莫过于用利刃剖开脓疮的表皮:恶疾因遮掩而得以滋养并存活,只要牧人拒绝将医治之手施于伤口,而只是坐着祈求神明降下更好的福祉。
§3.457Quin etiam, ima dolor balantum lapsus ad ossa §3.458cum furit atque artus depascitur arida febris, §3.459profuit incensos aestus avertere et inter §3.460ima ferire pedis salientem sanguine venam, §3.461Bisaltae quo more solent acerque Gelonus; §3.462cum fugit in Rhodopen atque in deserta Getarum §3.463et lac concretum cum sanguine potat equino.
甚至,当痛苦渗入鸣叫着的牲畜骨髓并肆虐、干枯的烧热吞噬其肢体时,驱散炽热的火气并刺破蹄部最深处那奔涌着鲜血的血管是有益的,正如同毕萨尔泰人与凶悍的格洛尼人惯常的做法一般;当时他们正逃往罗多彼山与盖塔人的荒原,饮用着混有马血的凝乳。
§3.464Quam procul aut molli succedere saepius umbrae §3.465videris aut summas carpentem ignavius herbas §3.466extremamque sequi aut medio procumbere campo §3.467pascentem et serae solam decedere nocti: §3.468continuo culpam ferro compesce, prius quam §3.469dira per incautum serpant contagia volgus.
若你远远看见有绵羊频繁避入温柔的阴影中,或是极无生气地啃食着草尖,或是在队伍最后尾随,或是放牧时在原野中央卧倒,并在深夜来临时独自离去:在可怕的疫病暗中蔓延到毫无防备的群羊中之前,当立即用钢刃制止这一祸端。
§3.470Non tam creber agens hiemem ruit aequore turbo, §3.471quam multae pecudum pestes.
挟带着风暴冲向海面的旋风,其频繁程度也比不上牲畜的重重疫病。
Nec singula morbi §3.472corpora corripiunt, sed tota aestiva repente, §3.473spemque gregemque simul cunctamque ab origine gentem.
疾病并非仅仅攫取单个的肉体,而是顿时夺去整片夏季牧场的所有,连同希望、羊群,以及自根源起的一整个族群。
§3.474Tum sciat, aerias Alpis et Norica si quis §3.475castella in tumulis et Iapydis arva Timavi §3.476nunc quoque post tanto videat desertaque regna §3.477pastorum et longe saltus lateque vacantis.
若有人即便在如此漫长的岁月之后,如今去看看那巍峨的阿尔卑斯山、丘陵上的诺里库姆堡垒,以及亚皮迪安的蒂马武斯原野,看见牧人们荒废的王国,以及漫无边际、空空如也的林地,他便会明白这一切。
§3.478Hic quondam morbo caeli miseranda coorta est §3.479tempestas totoque autumni incanduit aestu §3.480et genus omne neci pecudum dedit, omne ferarum, §3.481corrupitque lacus, infecit pabula tabo.
曾几何时,这里因大气的病变而暴发了凄惨的瘟疫,并随深秋的全部酷热而炽烈燃烧,将各色牲畜、各类野兽悉数送往死亡,污染了湖泊,用毒液传染了牧草。
§3.482Nec via mortis erat simplex, sed ubi ignea venis §3.483omnibus acta sitis miseros adduxerat artus, §3.484rursus abundabat fluidus liquor omniaque in se
死路并非只有一条,而是当炽热的渴虐驱入所有的血管、使他们可怜的肢体收缩时,流动的体液又再度泛滥,并将一切...

词汇与语法注释

  1. 3.404fuerit — 完成时虚拟语气,用于对第二人称单数表示温和的禁止。
  2. 3.423tardosque trahit sinus ultimus orbis — 形容词 tardos 修饰 orbis(宾格复数,作 trahit 的直接宾语),而主语是 sinus(带有定语 ultimus),整句意为“最后的褶皱拖曳着迟缓的圆环”。
  3. 3.435Ne mihi tum mollis sub divo carpere somnos ... libeat — libeat 是无人称动词 libet 的现在时虚拟语气,与否定词 ne 连用表示愿望或劝告(“但愿我不至于……喜欢”)。不定式 carpere 和 iacuisse 在句中充当主语。
  4. 3.464Quam procul — Quam 是句首的关系代词(连接性关系词),指代前文的 ovis(阴性单数),作为后文不定式 succedere 和分词 carpentem 的逻辑主语。videris 是将来完成时直陈语气或完成时虚拟语气,引导条件句。
  5. 3.474Tum sciat — sciat 是现在时独立虚拟语气,表示推测或肯定的判断(“他便会明白”)。而 si quis... videat 是作为该判断前提的条件从句(“如果有人看见……”)。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §3.404-3.484. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:3.404-3.484

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。