Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §3.163-3.242

幼畜的驯养法与公牛的情欲决斗

第 17 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

本节详细阐述了根据幼牛和马匹的成长阶段进行驯化和饲育的方法,随后描述了爱欲的热情如何消耗动物的体力,并以两只公牛为争夺牝牛而展开的激烈决斗为例进行展现。

§3.163Tu quos ad studium atque usum formabis agrestem, §3.164iam vitulos hortare viamque insiste domandi, §3.165dum faciles animi iuvenum, dum mobilis aetas.
那些你打算为农事的辛劳和用途而驯导的牛犊,你要趁早鼓励它们,并着手进行驯化,趁着年轻的心尚且温顺,趁着它们的年龄还很柔顺。
§3.166Ac primum laxos tenui de vimine circlos §3.167cervici subnecte; dehinc, ubi libera colla §3.168servitio adsuerint, ipsis e torquibus aptos §3.169iunge pares et coge gradum conferre iuvencos; §3.170atque illis iam saepe rotae ducantur inanes §3.171per terram et summo vestigia pulvere signent; §3.172post valido nitens sub pondere faginus axis §3.173instrepat et iunctos temo trahat aereus orbes.
首先,用细嫩的柳条编成宽松的圆圈,系在它们的颈下;然后,当它们自由的脖颈习惯了奴役,就将两只相配的、通过这些颈圈连接在一起的年轻公牛结成对,强迫它们并肩迈步;此时,你要让它们经常拉着空车在地上行走,在尘土表面刻下辙迹;此后,在沉重的重荷下吃力的山毛榉车轴应当发出轧轧声,青铜包被的辕杆应当拉动相连的车轮。
§3.174Interea pubi indomitae non gramina tantum §3.175nec vescas salicum frondes ulvamque palustrem, §3.176sed frumenta manu carpes sata; nec tibi fetae §3.177more patrum nivea implebunt mulctraria vaccae, §3.178sed tota in dulcis consument ubera natos.
与此同时,对于尚未驯服的青年牛,你不仅要用手采摘普通的青草,或是柳树的嫩叶、沼泽的芦苇,还要亲手摘下播种的庄稼穗;你那哺乳的母牛,不要像祖辈那样把雪白的奶桶装满,而是要将全部的乳房消耗在它们可爱的孩子身上。
§3.179Sin ad bella magis studium turmasque ferocis, §3.180aut Alphea rotis praelabi flumina Pisae §3.181et Iovis in luco currus agitare volantis: §3.182primus equi labor est, animos atque arma videre §3.183bellantum lituosque pati tractuque gementem §3.184ferre rotam et stabulo frenos audire sonantis; §3.185tum magis atque magis blandis gaudere magistri §3.186laudibus et plausae sonitum cervicis amare.
但是,如果你更向往战争和勇猛的骑兵队,或者向往驾车飞掠过比萨的阿尔斐俄斯河,并在朱庇特的圣林中驱策飞驰的战车:那么马的首要训练就是目睹交战者的斗志与兵器,忍受战号声,并承受在拉拽下发出呻吟的轮轴,在马厩中聆听鸣响的马嚼子;然后,越来越因驯马师温柔的赞美而欣喜,并喜爱被拍打的脖颈所发出的声音。
§3.187Atque haec iam primo depulsus ab ubere matris §3.188audeat, inque vicem det mollibus ora capistris §3.189invalidus etiamque tremens, etiam inscius aevi.
而且,它应该在刚断奶时就敢于尝试这些,轮流将口套入柔软的缰绳中,此时它还柔弱而颤抖,还不懂自己的年龄。
§3.190At tribus exactis ubi quarta accesserit aestas, §3.191carpere mox gyrum incipiat gradibusque sonare §3.192compositis sinuetque alterna volumina crurum §3.193sitque laboranti similis; tum cursibus auras, §3.194tum vocet, ac per aperta volans ceu liber habenis §3.195aequora vix summa vestigia ponat harena; §3.196qualis Hyperboreis Aquilo cum densus ab oris §3.197incubuit, Scythiaeque hiemes atque arida differt §3.198nubila: tum segetes altae campique natantes §3.199lenibus horrescunt flabris summaeque sonorem §3.200dant silvae longique urgent ad litora fluctus; §3.201ille volat simul arva fuga, simul aequora verrens
但是,当三年过去、第四个夏天来临时,它应当随即开始跑圈,以匀称的步子踩出声响,交替弯曲它的双腿,并表现出正在努力的样子;然后以奔跑挑战风,挑战风,在开阔的平原上飞驰,仿佛不受缰绳的约束,脚蹄几乎不落在沙子的表面;正如当强劲的北风从极北之地袭来,驱散了斯基泰的严冬和干燥的云彩:这时,高耸的庄稼和波光粼粼的田野在柔和的微风中颤动,树林的高处发出响声,长长的波浪涌向海岸;北风飞驰,用它的疾跑同时扫过田野和海洋。
§3.202Hinc vel ad Elei metas et maxuma campi §3.203sudabit spatia et spumas aget ore cruentas, §3.204Belgica vel molli melius feret esseda collo.
由此,它将要么朝着埃利斯的终点标杆和平原上最长的跑道流汗,口中吐出带血的泡沫,要么用它那温柔的脖颈更好地拉动比利时的双轮战车。
§3.205Tum demum crassa magnum farragine corpus §3.206crescere iam domitis sinito: namque ante domandum §3.207ingentis tollent animos prensique negabunt §3.208verbera lenta pati et duris parere lupatis.
直到那时,当它们已被驯服,你才可以让它们那庞大的身体因浓稠的混合饲料而生长:因为在驯化之前,它们会产生高傲的气概,一旦被捕,它们将拒绝忍受柔韧的皮鞭,拒绝听从坚硬带刺的马嚼子。
§3.209Sed non ulla magis viris industria firmat, §3.210quam Venerem et caeci stimulos avertere amoris, §3.211sive boum sive est cui gratior usus equorum.
但是,没有任何努力比避开爱欲和盲目爱情的刺激,更能巩固它们的体力了,无论是对养牛者还是对养马者而言,这都是最可取的。
§3.212Atque ideo tauros procul atque in sola relegant §3.213pascua post montem oppositum et trans flumina lata, §3.214aut intus clausos satura ad praesepia servant.
因此,人们将公牛放逐到远方孤独的牧场,放在立着的山脉后面和宽阔的河流对岸,或者把它们关在里面,喂养在丰盛的饲料槽旁。
§3.215Carpit enim viris paulatim uritque videndo §3.216femina nec nemorum patitur meminisse nec herbae §3.217dulcibus illa quidem inlecebris, et saepe superbos §3.218cornibus inter se subigit decernere amantis.
因为母牛通过被看见,渐渐消耗着公牛的精力并使它燃烧,其甜蜜的诱惑甚至不让它记起森林和青草,并且常常驱使高傲的追求者们用角互相角斗决雌雄。
§3.219Pascitur in magna Sila formosa iuvenca: §3.220illi alternantes multa vi proelia miscent §3.221volneribus crebris, lavit ater corpora sanguis, §3.222versaque in obnixos urguentur cornua vasto §3.223cum gemitu, reboant silvaeque et longus Olympus
一头美丽的年轻牝牛在广阔的西拉牧草地上吃草:公牛们以极大的力量轮番交战,身上伤痕累累;黑色的鲜血浸洗着它们的躯体,相互顶撞的角伴随着巨大的呻吟声用力推挤,森林和辽阔的奥林匹斯山都回荡着巨响。
§3.224Nec mos bellantis una stabulare, sed alter §3.225victus abit longeque ignotis exulat oris, §3.226multa gemens ignominiam plagasque superbi §3.227victoris, tum, quos amisit inultus, amores; §3.228et stabula aspectans regnis excessit avitis.
交战的双方不能在同一个马厩里饲养,而是那被击败的一方离去,流亡在遥远陌生的土地上,深深叹息于自己的耻辱和那高傲的战胜者所给予的鞭笞,以及它那未报之仇而失去的爱;它回望着那熟悉的马厩,离开了祖传的领地。
§3.229Ergo omni cura viris exercet et inter §3.230dura iacet pernix instrato saxa cubili §3.231frondibus hirsutis et carice pastus acuta, §3.232et temptat sese atque irasci in cornua discit §3.233arboris obnixus trunco ventosque lacessit §3.234ictibus et sparsa ad pugnam proludit harena.
因此,它用尽心思锻炼力量,并在坚硬的岩石间,在未铺垫的草堆上积极地躺着,以粗糙的叶子和尖锐的莎草为食,并且自我尝试,学会将愤怒倾注于角,顶撞着树干,用打击向风发起挑战,扬起沙子为战斗做准备。
§3.235Post ubi collectum robur viresque refectae §3.236signa movet praecepsque oblitum fertur in hostem: §3.237fluctus uti medio coepit cum albescere ponto §3.238longius ex altoque sinum trahit, utque volutus §3.239ad terras immane sonat per saxa neque ipso §3.240monte minor procumbit, at ima exaestuat unda §3.241verticibus nigramque alte subiectat harenam.
此后,当力量集聚、精力恢复时,它便开拔营地,猛冲向那毫无戒备的敌人:好似波浪在海洋中间开始变白,从更远的深海处拉出水湾;当它滚滚涌向陆地,在岩石间发出可怕的轰鸣,落下时毫不逊于大山本身,而底部的浪潮在漩涡中沸腾,将黑色的沙子高高抛起。
§3.242Omne adeo genus in terris hominumque ferarumque,
正如地上的所有生灵,无论是人类还是野兽,

词汇与语法注释

  1. 3.163quos ad studium atque usum formabis agrestem — `quos`是关系代词(宾格、复数、阳性),其先行词是下一行的`vitulos`。它是`formabis`的直接宾语,整体构成一个前置的关系分句,意为“你打算为农事活动和用途而驯导的牛犊”。
  2. 3.179Sin ad bella magis studium — 此处省略了表示占有或存在的动词(如 `est [tibi]`)。`studium`作主语,引导条件句的前件:“但是,如果(你的)兴趣更多在于……”。
  3. 3.187primo depulsus ab ubere matris — `depulsus`是完成被动分词,在此处具有“断奶”的专业含义。它修饰`audeat`(现在虚拟式单数第三人称,带劝告或祈使语气)的隐含主语(幼马)。
  4. 3.215uritque videndo — `videndo`是夺格动名词。此处既可理解为主动的“通过(雄牛)观看(雌牛)”,也可理解为被动色彩的“通过(雌牛)被看见”,两者均指牝兽的存在刺激了公牛的视觉并点燃了其激情。
  5. 3.232irasci in cornua discit — 直译为“学会朝着角发怒”,源于希腊语表达(εἰς κέρας θυμοῦσθαι),是一个诗意表达,形容雄牛将愤怒与斗志集中于自己的双角之上。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §3.163-3.242. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:3.163-3.242

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。