Humanitext Reader

베르길리우스 · 농경시 §3.163-3.242

어린 가축의 조련법과 황소들의 사랑의 결투

28개 구절 중 17번째 · 라틴어

요약

이 대목은 송아지와 말의 성장 단계에 따른 훈련 방법과 사육상의 유의점을 설명하고, 이어 동물들의 힘을 소진시키는 사랑의 열정과 암소를 둘러싼 황소들의 치열한 결투 장면을 묘사한다。

§3.163Tu quos ad studium atque usum formabis agrestem, §3.164iam vitulos hortare viamque insiste domandi, §3.165dum faciles animi iuvenum, dum mobilis aetas.
그대가 농사의 열성적인 활동과 용도를 위해 길러내고자 하는 송아지들은, 이제 격려하고 길들이는 길로 이끌어라, 젊은이들의 마음이 순종적이고, 그들의 나이가 유연한 동안에。
§3.166Ac primum laxos tenui de vimine circlos §3.167cervici subnecte; dehinc, ubi libera colla §3.168servitio adsuerint, ipsis e torquibus aptos §3.169iunge pares et coge gradum conferre iuvencos; §3.170atque illis iam saepe rotae ducantur inanes §3.171per terram et summo vestigia pulvere signent; §3.172post valido nitens sub pondere faginus axis §3.173instrepat et iunctos temo trahat aereus orbes.
그리고 먼저, 가느다란 버드나무 가지로 만든 느슨한 고리를 목 아래에 묶어라; 그다음에, 자유롭던 목이 복종에 익숙해졌을 때, 그 목걸이 자체로 연결된 대등한 쌍의 송아지들을 짝지어 발걸음을 맞추도록 강제하라; 또한 그들에게 이제 자주 빈 바퀴를 땅 위로 끌게 하여, 흙먼지 표면에 자국을 새기게 하라; 그다음에, 무거운 하중 밑에서 힘쓰는 너도밤나무 차축이 삐걱거리고, 청동을 씌운 굴대가 연결된 바퀴를 끌도록 하라。
§3.174Interea pubi indomitae non gramina tantum §3.175nec vescas salicum frondes ulvamque palustrem, §3.176sed frumenta manu carpes sata; nec tibi fetae §3.177more patrum nivea implebunt mulctraria vaccae, §3.178sed tota in dulcis consument ubera natos.
그동안, 아직 길들여지지 않은 젊은 소들에게는 풀뿐만 아니라, 버드나무의 보잘것없는 잎사귀나 늪지의 갈대뿐만 아니라, 손으로 수확한 곡식 낟알을 줄 것이다; 그대에게 새끼를 낳은 암소들이, 조상들의 관습에 따라 눈처럼 하얀 우유통을 가득 채우게 하지 말고, 젖통의 전부를 사랑스러운 자식들을 위해 소비하게 하라。
§3.179Sin ad bella magis studium turmasque ferocis, §3.180aut Alphea rotis praelabi flumina Pisae §3.181et Iovis in luco currus agitare volantis: §3.182primus equi labor est, animos atque arma videre §3.183bellantum lituosque pati tractuque gementem §3.184ferre rotam et stabulo frenos audire sonantis; §3.185tum magis atque magis blandis gaudere magistri §3.186laudibus et plausae sonitum cervicis amare.
그러나 만약 전쟁과 사나운 기병대를 향해 더 열의가 향하거나, 혹은 피사의 알페오스 강을 바퀴로 미끄러지듯 달려 지나가고, 유피테르의 숲 속에서 날아다니는 전차를 몰고자 한다면: 말의 첫 번째 노고는 싸우는 자들의 기개와 무기를 눈으로 보고, 나팔 소리를 견디며, 끌리며 신음하는 바퀴를 참아내고, 마구간에서 울려 퍼지는 재갈 소리를 듣는 것이다; 그다음에, 조련사의 상냥한 칭찬에 점점 더 기뻐하고, 두드려 주는 목덜미 소리를 사랑하는 것이다。
§3.187Atque haec iam primo depulsus ab ubere matris §3.188audeat, inque vicem det mollibus ora capistris §3.189invalidus etiamque tremens, etiam inscius aevi.
그리고 이러한 일들을 이제 막 어미의 젖을 뗀 직후부터 과감히 행하게 하고, 차례로 부드러운 굴레에 입을 맡기게 하라, 아직 허약하고 떨고 있으며, 자기 나이를 알지 못하는 동안에。
§3.190At tribus exactis ubi quarta accesserit aestas, §3.191carpere mox gyrum incipiat gradibusque sonare §3.192compositis sinuetque alterna volumina crurum §3.193sitque laboranti similis; tum cursibus auras, §3.194tum vocet, ac per aperta volans ceu liber habenis §3.195aequora vix summa vestigia ponat harena; §3.196qualis Hyperboreis Aquilo cum densus ab oris
그러나 3년이 다 차고 네 번째 여름이 다가왔을 때, 곧 원운동을 시작하게 하고 정돈된 걸음걸이로 소리를 내며 좌우 교대로 다리의 굴신을 굽이치게 하여, 애쓰는 자와 같이 보이게 하라; 그때 달리기로 바람에, 바람에 도전하게 하고, 고삐에서 자유로운 것처럼 탁 트인 평원을 날아, 모래 표면에 발자국을 거의 남기지 않도록 달리게 하라; 마치 기세 좋은 북풍이 히페르보레오스의 해안으로부터 덮쳐와, 스키티아의 겨울과 건조한 구름을 흩어버릴 때처럼。
§3.197incubuit, Scythiaeque hiemes atque arida differt §3.198nubila: tum segetes altae campique natantes §3.199lenibus horrescunt flabris summaeque sonorem §3.200dant silvae longique urgent ad litora fluctus; §3.201ille volat simul arva fuga, simul aequora verrens
그때 드높은 곡식들과 일렁이는 벌판들이 온화한 미풍에 흩날리고, 나무들의 꼭대기가 소리를 내며, 긴 파도들이 해안으로 밀려든다; 그 바람은 날아가며, 그 질주로 들판을, 동시에 바다를 쓸어버리며 난다。
§3.202Hinc vel ad Elei metas et maxuma campi §3.203sudabit spatia et spumas aget ore cruentas, §3.204Belgica vel molli melius feret esseda collo.
이로부터, 그는 엘리스의 결승선 기둥들과 평원의 가장 긴 코스를 향해 땀을 흘리고 입으로 피 섞인 거품을 내뿜거나, 혹은 벨기카의 마차를 그 부드러운 목으로 더 잘 끌게 될 것이다。
§3.205Tum demum crassa magnum farragine corpus §3.206crescere iam domitis sinito: namque ante domandum §3.207ingentis tollent animos prensique negabunt §3.208verbera lenta pati et duris parere lupatis.
그때야 비로소, 이미 길들여진 그들의 몸을 걸쭉한 혼합 사료로 크게 자라나게 하라: 왜냐하면 길들이기 전에는, 그들이 엄청난 기개를 높일 것이요, 붙잡혔을 때 유연한 채찍을 견디는 것과 단단하고 거친 재갈에 복종하기를 거부할 것이기 때문이다。
§3.209Sed non ulla magis viris industria firmat, §3.210quam Venerem et caeci stimulos avertere amoris, §3.211sive boum sive est cui gratior usus equorum.
그러나 소든 말이든 그것을 좋아하는 자에게, 사랑과 눈먼 사랑의 자극을 멀리하는 것보다 체력을 강하게 해주는 그 어떤 노력도 없도다。
§3.212Atque ideo tauros procul atque in sola relegant §3.213pascua post montem oppositum et trans flumina lata, §3.214aut intus clausos satura ad praesepia servant.
그리하여 사람들은 황소들을 멀리, 외딴 목초지, 마주 선 산 너머와 넓은 강 건너로 내보내거나, 혹은 축사 안에 가두어 풍족한 여물통 곁에서 보살핀다。
§3.215Carpit enim viris paulatim uritque videndo §3.216femina nec nemorum patitur meminisse nec herbae §3.217dulcibus illa quidem inlecebris, et saepe superbos §3.218cornibus inter se subigit decernere amantis.
왜냐하면 암소는 눈에 띔으로써 그들의 힘을 조금씩 갉아먹고 불태우며, 그 달콤한 유혹으로 그들이 숲이나 풀을 기억하는 것을 허락하지 않기 때문이다; 그리고 흔히 고고한 사랑하는 자들을 뿔을 가지고 서로 결투하도록 몰아간다。
§3.219Pascitur in magna Sila formosa iuvenca: §3.220illi alternantes multa vi proelia miscent §3.221volneribus crebris, lavit ater corpora sanguis, §3.222versaque in obnixos urguentur cornua vasto §3.223cum gemitu, reboant silvaeque et longus Olympus
아름다운 젊은 암소가 거대한 실라에서 풀을 뜯고 있도다: 황소들은 번갈아 가며 엄청난 힘으로 전투를 섞어 가며 잦은 상처를 입힌다; 검은 피가 그들의 몸을 씻고, 서로 맞선 뿔들이 거대한 신음소리와 함께 밀어붙여지니, 숲들과 머나먼 올림포스산이 메아리친다。
§3.224Nec mos bellantis una stabulare, sed alter §3.225victus abit longeque ignotis exulat oris,
싸우는 자들을 한 마구간에 두는 관습은 없으니, 패배한 한쪽은 떠나가고 먼 낯선 해안에 은거한다。
§3.226multa gemens ignominiam plagasque superbi §3.227victoris, tum, quos amisit inultus, amores; §3.228et stabula aspectans regnis excessit avitis.
그는 자신의 수치와 고고한 승리자의 타격, 그리고 복수도 하지 못한 채 잃어버린 사랑을 깊이 탄식하며, 마구간을 돌아다보고 조상의 영토를 떠나갔다。
§3.229Ergo omni cura viris exercet et inter §3.230dura iacet pernix instrato saxa cubili §3.231frondibus hirsutis et carice pastus acuta, §3.232et temptat sese atque irasci in cornua discit §3.233arboris obnixus trunco ventosque lacessit §3.234ictibus et sparsa ad pugnam proludit harena.
그리하여 그는 온 힘으로 힘을 단련하고, 거친 바위 사이에서 잠자리도 깔지 않은 채 누워, 억센 잎과 날카로운 사초를 뜯어 먹으며, 자신을 시험하고 나무줄기를 들이받으며 뿔에 분노를 싣는 법을 배우고, 타격으로 바람을 자극하며, 모래를 흩뿌리며 싸움을 예행연습한다。
§3.235Post ubi collectum robur viresque refectae §3.236signa movet praecepsque oblitum fertur in hostem: §3.237fluctus uti medio coepit cum albescere ponto §3.238longius ex altoque sinum trahit, utque volutus §3.239ad terras immane sonat per saxa neque ipso §3.240monte minor procumbit, at ima exaestuat unda §3.241verticibus nigramque alte subiectat harenam.
그 후 체력이 모이고 힘이 회복되었을 때, 그는 진격하여 방심하고 있는 적에게로 곤두박질치듯 돌진한다: 마치 바다 한가운데서 파도가 하얗게 부서지기 시작하여, 저 멀리 깊은 바다로부터 물결을 끌어당겨 육지로 굴러와 바위 사이에서 엄청난 소리를 내며 무너져 내리고, 산 그 자체에 못지않은 높이로 쓰러지며, 밑바닥 파도는 소용돌이치며 끓어올라 검은 모래를 드높이 뿜어 올리는 것과 같도다。
§3.242Omne adeo genus in terris hominumque ferarumque,
이처럼 지상의 모든 인류와 야수들의 종족은,

어휘·문법 주석

  1. 3.163quos ad studium atque usum formabis agrestem — `quos`는 다음 행의 `vitulos`를 선행사로 삼는 관계대명사(대격 복수 남성)이다. `formabis`의 직접목적어 역할을 하며, '그대가 농사일과 용도를 위해 훈련시키고자 하는 송아지들'이라는 선행적 관계절을 이룬다。
  2. 3.179Sin ad bella magis studium — 소유나 존재를 나타내는 동사(`est [tibi]` 등)가 생략된 조건문의 조건절 도입부이다. `studium`이 주어 역할을 하며, '만약 (그대의) 관심이 ~을 향해 있다면'으로 해석된다。
  3. 3.187primo depulsus ab ubere matris — `depulsus`는 완료수동분사로, 여기서는 '젖을 뗀'이라는 전문적인 의미로 사용되었다. `audeat`(접속법 현재 3인칭 단수, 권고/명령의 어조)의 생략된 주어(어린 말)를 수식한다。
  4. 3.215uritque videndo — `videndo`는 탈격 동명사이다. 여기서는 능동적으로 '(수컷이 암컷을) 봄으로써'로도, 수동적 뉘앙스로 '(암컷이 수컷에게) 보임으로써'로도 해석될 수 있으나, 어느 쪽이든 암컷의 존재가 수컷의 시각을 자극하여 정열을 타오르게 함을 나타낸다。
  5. 3.232irasci in cornua discit — 직역하면 '뿔을 향해 화내는 법을 배운다'가 되지만, 그리스어 표현(εἰς κέρας θυμοῦσθαι)에서 유래한 시적 표현으로, 자신의 분노와 투지를 뿔에 집중시켜 싸움 기세를 돋우는 모습을 나타낸다。

이 구절 인용하기

베르길리우스, 농경시 §3.163-3.242. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:3.163-3.242

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.