§2.233Si deerunt, rarum pecorique et vitibus almis §2.234aptius uber erit; sin in sua posse negabunt §2.235ire loca et scrobibus superabit terra repletis, §2.236spissus ager; glaebas cunctantis crassaque terga §2.237exspecta et validis terram proscinde iuvencis.
如果土不够,那便是稀松的土地,对牲畜和滋养的葡萄树更为适宜;但如果它们拒绝回到原处,并且填满坑后泥土仍有剩余,那便是紧实的土地;准备好面对顽固的土块和厚重的土脊,用强壮的牛群来深耕这片土地。
§2.238Salsa autem tellus et quae perhibetur amara, §2.239frugibus infelix—ea nec mansuescit arando §2.240nec Baccho genus aut pomis sua nomina servat— §2.241tale dabit specimen: tu spisso vimine qualos §2.242colaque prelorum fumosis deripe tectis; §2.243huc ager ille malus dulcesque a fontibus undae §2.244ad plenum calcentur; aqua eluctabitur omnis §2.245scilicet, et grandes ibunt per vimina guttae; §2.246at sapor indicium faciet manifestus et ora §2.247tristia temptantum sensu torquebit amaro.
而盐碱地,以及被称为苦涩的土地,对作物而言是荒芜的——它既不能通过耕作而变得温和,也不能为巴克斯保留其品种,或为果实保留其本来名称—— 它将给出这样的证明:你从冒烟的屋顶下取下密编的柳条筐和压榨机的滤网;将那些恶劣的土和来自泉水的甘甜之水踩实到满;所有的水都会挣扎着流出,当然,大滴的水珠会透过柳条流下;但明显的味道会给出清晰的证据,并且会以其苦涩的感觉使尝试者的脸因痛苦而扭曲。
§2.248Pinguis item quae sit tellus, hoc denique pacto §2.249discimus: haud umquam manibus iactata fatiscit, §2.250sed picis in morem ad digitos lentescit habendo.
同样,肥沃的土地是怎样的,我们最终通过这种方式来了解:它在手中揉捏时绝不会碎裂,而是在抚弄时像松脂一样粘在手指上。
Ah nimium ne sit mihi fertilis illa §2.253nec se praevalidam primis ostendat aristis!
啊,愿那片土地对我来说不要过于肥沃,也不要在刚长出麦穗时显得过于强壮!
沉重的土地因其自身的重量而默默地显露出来,轻的土地也是如此。
Promptum est oculis praediscere nigram, §2.256et quis cui color.
用眼睛预先认出黑土以及各自呈何种颜色是容易的。
At sceleratum exquirere frigus §2.257difficile est: piceae tantum taxique nocentes §2.258interdum aut hederae pandunt vestigia nigrae.
但是寻找那有害的寒冷却是困难的:有时只有云杉、有害的红豆杉,或黑色的常春藤会显露出它的痕迹。
§2.259his animadversis terram multo ante memento §2.260excoquere et magnos scrobibus concidere montis, §2.261ante supinatas aquiloni ostendere glaebas, §2.262quam laetum infodias vitis genus.
注意到这些之后,切记要提早很多将土地在阳光下暴晒,用壕沟劈开大山,将翻转的土块暴露给北风,然后才种下喜人的葡萄品种。
Optima putri §2.263arva solo: id venti curant gelidaeque pruinae §2.264et labefacta movens robustus iugera fossor.
最适宜的是土质疏松的田地:风和寒冷的霜冻,以及摇动并翻整松动耕地的强壮掘土工来促成这一点。
§2.265Ac si quos haud ulla viros vigilantia fugit, §2.266ante locum similem exquirunt, ubi prima paretur §2.267arboribus seges et quo mox digesta feratur, §2.268mutatam ignorent subito ne semina matrem.
而那些不放过任何细微之处的警惕之人,会预先寻找一个相似的地方,在那里首先为树木准备苗床,以及不久后将它们移栽过去的地方,以免幼苗不适应突然改变的母亲。
§2.269Quin etiam caeli regionem in cortice signant, §2.270ut, quo quaeque modo steterit, qua parte calores §2.271Austrinos tulerit, quae terga obverterit axi, §2.272restituant: adeo in teneris consuescere multum est.
甚至,他们还在树皮上标记天空的方向,以便使每一棵树如何站立、在哪个部分承受了南风的炎热、将哪一面背对北极,都得以复原:在年幼时培养习惯是如此重要。
Si pinguis agros metabere campi, §2.275densa sere; in denso non segnior ubere Bacchus; §2.276sin tumulis adclive solum collisque supinos, §2.277indulge ordinibus, nec setius omnis in unguem §2.278arboribus positis secto via limite quadret.
如果你丈量肥沃平原的田地,就密植;在紧密的土壤中,巴克斯的丰饶并不会减弱;但如果是在隆起的山丘和缓坡上,则应宽容对待行距,但即便如此,当树木安置好后,每一条通道在划分好的界线内都应当如切如磋地成直角。
§2.279Ut saepe ingenti bello cum longa cohortis §2.280explicuit legio et campo stetit agmen aperto, §2.281directaeque acies, ac late fluctuat omnis §2.282aere renidenti tellus, necdum horrida miscent §2.283proelia, sed dubius mediis Mars errat in armis: §2.284omnia sint paribus numeris dimensa viarum; §2.285non animum modo uti pascat prospectus inanem, §2.286sed quia non aliter viris dabit omnibus aequas §2.287terra neque in vacuum poterunt se extendere rami.
就像在伟大的战争中,当漫长的军团展开其大队,队伍站在开阔的平原上,战线排开,而广阔的土地上到处因闪烁的青铜而波光粼粼,尚未开始惨烈的战斗,但徘徊不定的马尔斯在武器之间游荡:所有的通道都应当以相等的比例测定;这不仅是为了让空洞的视野得到满足,更是因为否则土地将无法给所有树木提供平等的养分,枝丫也无法向空旷的空间延伸。
§2.288Forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras.
或许你也会问,坑的深度应该是多少。
§2.289ausim vel tenui vitem committere sulco.
我敢于将葡萄藤交付给浅浅的沟。
§2.290Altior ac penitus terrae defigitur arbos, §2.291aesculus in primis, quae quantum vertice ad auras §2.292aetherias, tantum radice in Tartara tendit.
但树木却扎得更深、更牢固地植入土中,尤其是橡树,它伸向飘渺晴空之巅有多高,其根扎向塔耳塔洛斯就有多深。
§2.293Ergo non hiemes illam, non flabra neque imbres §2.294convellunt; inmota manet, multosque nepotes, §2.295multa virum volvens durando saecula vincit.
因此,冬日的风暴、强风或暴雨都不能将其拔起;它保持不动,熬过了许多子孙,在持久的生存中战胜了人类的许多世代。
§2.296Tum fortis late ramos et bracchia pandens §2.297huc illuc, media ipsa ingentem sustinet umbram.
然后,它向四面八方舒展着强壮的枝桠和手臂,在其中央,独自支撑起一片巨大的绿荫。
§2.298Neve tibi ad solem vergant vineta cadentem, §2.299Neve inter vitis corylum sere, neve flagella §2.300summa pete aut summa defringe ex arbore plantas §2.301tantus amor terrae—neu ferro laede retunso §2.302semina, neve oleae silvestris insere truncos: §2.303nam saepe incautis pastoribus excidit ignis, §2.304qui furtim pingui primum sub cortice tectus §2.305robora conprendit frondesque elapsus in altas §2.306ingentem caelo sonitum dedit; inde secutus §2.307per ramos victor perque alta cacumina regnat
不要让你的葡萄园面向落日,也不要在葡萄树间种植榛树,不要追求顶端的嫩芽,也不要从树顶折取插条 ——对土地的爱是如此深沉——也不要用钝铁伤害种子,也不要嫁接野生橄榄的树干:因为经常有火由于粗心的牧人而落下,它起初悄悄地隐藏在肥厚的树皮下,吞噬着木质,蔓延到高处的叶丛中,向天空发出巨大的轰鸣;接着,作为征服者在枝条间穿行,统治着高高的梢头。