Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §2.155-2.232

意大利城市与英雄的赞歌及各类土壤的性质

第 10 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

诗人歌颂了意大利的大地、城市、河流,以及包括凯撒在内的历史英雄,继承了赫西俄德式的农事诗传统。随后,他分析了适合种植橄榄、葡萄、牧草和谷物的各种土壤性质,并提供了一种测定土壤密度的实用方法。

§2.155Adde tot egregias urbes operumque laborem, §2.156tot congesta manu praeruptis oppida saxis §2.157fluminaque antiquos subter labentia muros.
再加上这么多杰出的城市与劳作的结晶,陡峭岩石上凭人力筑起的众多城镇,以及在古老城墙下流淌的河川。
§2.158An mare, quod supra, memorem, quodque adluit infra §2.159anne lacus tantos? Te, Lari maxume, teque, §2.160fluctibus et fremitu adsurgens Benace marino
还是我该提起那上方与下方环绕洗刷的海,或是那些巨大的湖泊? 你,最伟大的拉里乌斯,还有你,波涛汹涌、发出如海般咆哮的维纳库斯。
§2.161an memorem portus Lucrinoque addita claustra §2.162atque indignatum magnis stridoribus aequor §2.163Iulia qua ponto longe sonat unda refuso §2.164Tyrrhenusque fretis inmittitur aestus Avernis?
还是我该提起那些港口和加在卢克里努斯湖上的堤坝,以及那伴随着巨大轰鸣而愤怒咆哮的海洋—— 在那里,海水被击退,尤利乌斯之波在远方鸣响,而蒂勒尼安的潮汐涌入阿韦尔努斯的海峡?
§2.165Haec eadem argenti rivos aerisque metalla §2.166ostendit venis atque auro plurima fluxit.
这同一片土地展现了银之溪流与铜之矿藏,并在矿脉中显现,还曾淌出极丰富的黄金。
§2.167Haec genus acre virum, Marsos pubemque Sabellam §2.168adsuetumque malo Ligurem Volscosque verutos §2.169extulit, haec Decios, Marios, magnosque Camillos, §2.170Scipiadas duros bello et te, maxume Caesar, §2.171qui nunc extremis Asiae iam victor in oris §2.172inbellem avertis Romanis arcibus Indum.
这片土地哺育出了强悍的人民:马尔西人和萨贝里安青年,以及习惯于艰辛的利古里亚人和手持标枪的沃尔斯奇人;它培育了德基乌斯、马略,以及伟大的卡米卢斯,在战争中坚韧的西庇阿家族,以及你,最伟大的凯撒,如今你已在亚洲最遥远的边疆成为征服者,正将毫无斗志的印度人阻挡在罗马的城堡之外。
§2.173Salve, magna parens frugum, Saturnia tellus, §2.174magna virum; tibi res antiquae laudis et artem §2.175ingredior, sanctos ausus recludere fontis, §2.176Ascraeumque cano Romana per oppida carmen.
万岁,作物的伟大母亲,萨图恩之土,英雄的伟大母亲;为了你,我着手于古代荣耀的事业与艺术,并敢于开启神圣的泉源,在罗马的城镇中歌唱阿斯克拉的诗篇。
§2.177Nunc locus arvorum ingeniis: quae robora cuique, §2.178quis color et quae sit rebus natura ferendis.
现在是论述土地本性的时候了:各有什么优势,呈何种颜色,以及在生育万物上具有怎样的本性。
§2.179Difficiles primum terrae collesque maligni, §2.180tenuis ubi argilla et dumosis calculus arvis, §2.181Palladia gaudent silva vivacis olivae.
首先,那些顽固的土地和吝啬的丘陵,那里有着贫瘠的粘土和多刺原野中的碎石,它们却喜爱长寿帕拉斯的橄榄树林。
§2.182Indicio est tractu surgens oleaster eodem §2.183plurimus et strati bacis silvestribus agri.
其证据便是同一地带生长的众多野橄榄,以及洒满野生浆果的田地。
§2.184At quae pinguis humus dulcique uligine laeta, §2.185quique frequens herbis et fertilis ubere campus— §2.186qualem saepe cava montis convalle solemus §2.187despicere; huc summis liquuntur rupibus amnes §2.188felicemque trahunt limum—quique editus austro §2.189et filicem curvis invisam pascit aratris: §2.190hic tibi praevalidas olim multoque fluentis §2.191sufficiet Baccho vitis, hic fertilis uvae, §2.192hic laticis, qualem pateris libamus et auro, §2.193inflavit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras, §2.194lancibus et pandis fumantia reddimus exta.
然而,那肥沃、因甘美湿气而繁茂的土地,以及那草木丛生、因丰饶而多产的平原—— 正如我们常常习惯在山谷深处俯瞰的那样;溪流从高耸的岩石上流淌至此,并带来肥沃的泥沙——还有那向南敞开、哺育着弯曲犁耙所厌恶之蕨类的土地:这里有朝一日将为你提供极强壮的、淌出大量美酒的葡萄树,这里盛产葡萄,这里拥有如我们在金盘中倾注献祭的那种浆汁,当肥胖的伊特鲁里亚人在祭坛前吹响象牙笛,我们用弯曲的浅盘奉上冒着热气的内脏时。
§2.195Sin armenta magis studium vitulosque tueri §2.196aut ovium fetum aut urentis culta capellas, §2.197saltus et saturi petito longinqua Tarenti §2.198et qualem infelix amisit Mantua campum, §2.199pascentem niveos herboso flumine cycnos; §2.200non liquidi gregibus fontes, non gramina deerunt; §2.201et, quantum longis carpent armenta diebus, §2.202exigua tantum gelidus ros nocte reponet.
但如果你的志趣更多在于饲养牲畜和牛犊,或是羊群的子嗣,以及啃食作物的母山羊,那就去寻找富饶的塔兰托那遥远的牧道,以及不幸的曼图亚所失去的那种平原,它在芳草萋萋的河流中哺育着雪白的天鹅;群兽既不缺清澈的泉水,也不缺青草;而且,在漫长的白昼里被牲畜啃食掉的草量,寒冷的露水会在短暂的夜间如数复原。
§2.203Nigra fere et presso pinguis sub vomere terra §2.204et cui putre solum,—namque hoc imitamur arando— §2.205optima frumentis; non ullo ex aequore cernes §2.206plura domum tardis decedere plaustra iuvencis; §2.207aut unde iratus silvam devexit arator §2.208et nemora evertit multos ignava per annos §2.209antiquasque domos avium cum stirpibus imis §2.210eruit; illae altum nidis petiere relictis, §2.211at rudis enituit inpulso vomere campus.
在压紧的犁铧下显得黝黑而肥沃的土地,以及土质松软的土地(因为我们耕作正是为了模仿这一点)—— 最适合种植谷物;你不会从任何其他的平野中看到有更多的马车由迟缓的牛犊拉着满载回家;或者是那被愤怒的农夫砍伐了树木、铲平了赋闲多年的林苑,并从最深处的根基将鸟儿古老的家园连根拔起的土地;鸟儿们抛弃了巢穴飞向高空,而荒僻的原野在犁铧的推进下闪耀出光彩。
§2.212Nam ieiuna quidem clivosi glarea ruris §2.213vix humilis apibus casias roremque ministrat; §2.214et tophus scaber et nigris exesa chelydris §2.215creta negant alios aeque serpentibus agros §2.216dulcem ferre cibum et curvas praebere latebras.
因为丘陵原野中贫瘠的砂砾几乎无法为蜜蜂提供低矮的桂皮和迷尘香;而粗糙的凝灰岩和被黑色水蛇蛀蚀的白垩土都表明,没有其他土地能像它们一样为蛇类提供甜美的食物和曲折的藏身之处。
§2.217Quae tenuem exhalat nebulam fumosque volucris §2.218et bibit humorem et, cum volt, ex se ipsa remittit §2.219quaeque suo semper viridi se gramine vestit §2.220nec scabie et salsa laedit robigine ferrum: §2.221illa tibi laetis intexet vitibus ulmos, §2.222illa ferax oleo est, illam experiere colendo §2.223et facilem pecori et patientem vomeris unci.
那吐出薄雾与轻烟、吸纳水分并在需要时自行排出的土地,以及总是用自己葱郁的绿草装点自身、并且不以铁锈或盐渍损害铁器的土地:它将为你用喜人的葡萄藤缠绕起榆树,它富含油脂,通过耕作你会发现,它既适宜牲畜,又能耐受弯曲的犁铧。
§2.224Talem dives arat Capua et vicina Vesevo §2.225ora iugo et vacuis Clanius non aequus Acerris.
富饶的卡普亚、维苏威火山附近的原野,以及对空旷的阿切赖无情的克拉尼乌斯河畔都在耕作着这样的土地。
§2.226Nunc, quo quamque modo possis cognoscere, dicam.
现在,我将告诉你如何辨别每种土地。
§2.227Rara sit an supra morem si densa requires— §2.228altera frumentis quoniam favet, altera Baccho, §2.229densa magis Cereri, rarissima quaeque Lyaeo— §2.230ante locum capies oculis alteque iubebis §2.231in solido puteum demitti omnemque repones §2.232rursus humum et pedibus summas aequabis harenas.
如果你想探究它是稀松还是异乎寻常地紧实—— 因为前者有利于谷物,后者有利于美酒,紧实的更适合刻瑞斯,最稀松的则适合利埃乌斯—— 你应当先用眼睛选定一个地方,并下令在坚实的土地上深挖一个坑,然后将所有的泥土重新填回,并用脚将表面踩平。

词汇与语法注释

  1. 2.158quod supra, ... quodque ... infra — 基于意大利半岛的方位习惯表达。'supra' 指“上方的海”即亚得里亚海(Mare Superum),'infra' 指“下方的海”即蒂勒尼安海(Mare Inferum)。
  2. 2.174tibi res antiquae laudis et artem ingredior — 'tibi'(利益与格)指向萨图恩之地(意大利),意为“为了你”或“以你的名义”。动词 'ingredior'(意为“着手、涉足”)直接支配 'res' 和 'artem' 两个宾格对象,宣告开始歌颂传统的荣耀并阐述实用的农耕艺术。
  3. 2.192pateris libamus et auro — 通过名词并置('pateris' 与 'auro',字面为“平盘与黄金”)来表达单个概念“黄金平盘(pateris aureis)”的典型的二词一意(hendiadys)修辞手法。
  4. 2.227Rara sit an supra morem si densa requires — 直陈式将来时 'requires'(“如果你将探求”)构成条件从句。该动词支配前面的间接疑问句 'Rara sit an ... densa'(“它是稀松还是紧实”)。整个条件句的结构在第230行的主句命令语 'ante locum capies' 中得到落实。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §2.155-2.232. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:2.155-2.232

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。