Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §2.78-2.154

树木的多样性与意大利颂

第 9 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

作者进一步阐述了嫁接的方法,详述了树木与葡萄品种的多样性以及各地的植物分布,并着重赞美了意大利土地的富饶、四季常青以及免受猛兽与毒物侵害的安宁恩赐。

§2.78Aut rursum enodes trunci resecantur et alte §2.79finditur in solidum cuneis via, deinde feraces §2.80plantae inmittuntur: nec longum tempus, et ingens §2.81exsilit ad caelum ramis felicibus arbos §2.82miraturque novas frondes et non sua poma.
或者相反,无节的树干被砍断,用楔子在坚固的木头上深深劈开一条路,然后将多产的幼芽插进去:用不了多久,一棵巨大的树木便带着繁茂的枝条向天空跃起,并惊异于新生的叶子和并非自身的果实。
§2.83Praeterea genus haud unum nec fortibus ulmis §2.84nec salici lotoque neque Idaeis cyparissis, §2.85nec pingues unam in faciem nascuntur olivae, §2.86orchades et radii et amara pausia baca §2.87pomaque et Alcinoi silvae, nec surculus idem §2.88Crustumiis Syriisque piris gravibusque volemis.
此外,坚固的榆树、柳树、莲花木、以及伊达山的柏树,它们的种类不止一种;肥美的橄榄也不会只长成一种形状—— 有奥尔卡斯、拉迪乌斯,以及带有苦涩果实的帕乌西亚;阿尔基诺乌斯林苑中的果树也是如此,而克鲁斯图米乌姆、叙利亚的梨树以及沉重的大雪梨,它们的插条也互不相同。
§2.89Non eadem arboribus pendet vindemia nostris, §2.90quam Methymnaeo carpit de palmite Lesbos; §2.91sunt Thasiae vites, sunt et Mareotides albae, §2.92pinguibus hae terris habiles, levioribus illae, §2.93et passo Psithia utilior tenuisque Lageos §2.94temptatura pedes olim vincturaque linguam, §2.95purpureae preciaeque, et quo te carmine dicam,
我们的树上挂着的葡萄收成,与莱斯博斯岛从梅西姆纳枝条上采摘的并不相同;有萨索斯的葡萄,也有白色的马莱奥蒂斯葡萄—— 后者适宜肥沃的土地,前者适宜较轻的土壤;普西蒂亚更适合酿制葡萄干酒,而纤细的拉格奥斯有朝一日会考验双脚并束缚舌头;还有紫葡萄和普雷基亚葡萄,而我该用怎样的诗篇来歌唱你,莱提亚葡萄呢?
§2.96Rhaetica? Nec cellis ideo contende Falernis.
但你也不要因此与法莱尔努斯的酒窖争锋。
§2.97Sunt et Amineae vites, firmissima vina, §2.98Tmolius adsurgit quibus et rex ipse Phanaeus; §2.99Argitisque minor, cui non certaverit ulla §2.100aut tantum fluere aut totidem durare per annos.
还有阿米内亚葡萄,能酿出最坚固的酒,连特莫卢斯山和法奈乌斯国王本人也向其致敬;还有较小的阿尔吉蒂斯,没有任何其他品种能在流出如此多的汁液或保持相同年限上与它竞争。
§2.101Non ego te, Dis et mensis accepta secundis, §2.102transierim, Rhodia, et tumidis, Bumaste, racemis.
我不会略过你,深受神明和第二道筵席欢迎的罗多斯葡萄,以及有着丰满果穗的牛乳葡萄。
§2.103Sed neque quam multae species nec nomina quae sint, §2.104est numerus; neque enim numero conprendere refert; §2.105quem qui scire velit, Libyci velit aequoris idem §2.106discere quam multae Zephyro turbentur harenae, §2.107aut ubi navigiis violentior incidit Eurus, §2.108nosse, quot Ionii veniant ad litora fluctus.
但有多少种类、有哪些名称,实在无法计数;因为用数字来包含它们并无意义;想要知道这些的人,就像是想要了解在利比亚大海上有多少沙粒被西风吹乱,或者当猛烈地东风袭击船只时,想要知道有多少伊奥尼亚海的波涛涌向海岸一样。
§2.109Nec vero terrae ferre omnes omnia possunt.
然而,并非所有的土地都能承受万物。
§2.110fluminibus salices crassisque paludibus alni §2.111nascuntur, steriles saxosis montibus orni; §2.112litora myrtetis laetissima; denique apertos §2.113Bacchus amat collis, aquilonem et frigora taxi.
柳树生长在河边,桤木生长在黏稠的沼泽,荒芜的梣树生长在多石的山峦;海岸因香桃木林而最为繁茂;最后,巴克科斯喜爱开阔的丘陵,而红豆杉喜爱北风与寒冷。
§2.114Aspice et extremis domitum cultoribus orbem §2.115Eoasque domos Arabum pictosque Gelonos: §2.116divisae arboribus patriae.
请看那被最遥远的耕作者所征服的世界,阿拉伯人东方的家园和身上刺青的格洛尼人:祖国因树木而划分。
Sola India nigrum §2.117fert ebenum, solis est turea virga Sabaeis.
唯有印度出产黑色的乌木,唯有萨巴人拥有产乳香的枝条。
§2.118Quid tibi odorato referam sudantia ligno §2.119balsamaque et bacas semper frondentis acanthi?
我何必向你提及那从芬香的木头中渗出的香脂,以及四季常青的茛莛的果实?
§2.120Quid nemora Aethiopum molli canentia lana, §2.121velleraque ut foliis depectant tenuia Seres; §2.122aut quos Oceano propior gerit India lucos, §2.123extremi sinus orbis, ubi aera vincere summum §2.124arboris haud ullae iactu potuere sagittae?
何必提及埃塞俄比亚人那因柔软白棉而发白的森林,以及塞雷斯人如何从树叶上梳理出纤细的丝茧;或者是靠近大洋的印度所拥有的那些林木,那是世界最偏远的角落,在那里没有任何弓箭能够通过射击超越树冠之上的空气?
§2.125Et gens illa quidem sumptis non tarda pharetris.
而当拿起箭筒时,那个民族确实毫不迟钝。
§2.126Media fert tristis sucos tardumque saporem §2.127felicis mali, quo non praesentius ullum, §2.128pocula si quando saevae infecere novercae, §2.129miscueruntque herbas et non innoxia verba, §2.130auxilium venit ac membris agit atra venena.
媒介亚出产吉祥苹果的苦汁与迟滞的余味,没有比这更灵验的帮助了,如果有朝一日恶毒的继母在杯中下毒,混入药草和有害的咒语,它便会来救援,并从肢体中驱散黑色的毒素。
§2.131Ipsa ingens arbos faciemque simillima lauro; §2.132et, si non alium late iactaret odorem, §2.133laurus erat; folia haud ullis labentia ventis; §2.134flos ad prima tenax; animas et olentia Medi §2.135ora fovent illo et senibus medicantur anhelis.
这树本身巨大,外形极像月桂树;而且,如果它没有向四面八方散发出不同的气味,它就是一棵月桂树;它的叶子不因任何风而飘落;它的花极其牢固;媒介亚人用它来调理呼吸和有异味的口腔,并为气喘的老人医治。
§2.136sed neque Medorum, silvae ditissima, terra, §2.137nec pulcher Ganges atque auro turbidus Hermus §2.138laudibus Italiae certent, non Bactra neque Indi §2.139totaque turiferis Panchaia pinguis harenis.
但是,无论是森林最为富饶的媒介亚土地,还是美丽的恒河,以及夹杂着黄金泥沙的赫尔穆斯河,都无法与意大利的赞美相媲美;巴克特拉不能,印度人不能,整个富含产乳香沙土的潘开亚也不能。
§2.140Haec loca non tauri spirantes naribus ignem §2.141invertere satis inmanis dentibus hydri §2.142nec galeis densisque virum seges horruit hastis; §2.143sed gravidae fruges et Bacchi Massicus humor §2.144inplevere; tenent oleae armentaque laeta.
这些地方没有鼻孔喷火的公牛犁过土地以播撒巨型水蛇的牙齿,也没有戴着头盔、手持密集成林长枪的武士麦浪令人悚然;而是沉甸甸的庄稼和巴克科斯的马西库斯美酒充盈其间;橄榄树与欢快的牲畜群占领了这里。
§2.145Hinc bellator equus campo sese arduus infert; §2.146hinc albi, Clitumne, greges et maxima taurus §2.147victima, saepe tuo perfusi flumine sacro, §2.148Romanos ad templa deum duxere triumphos.
由此,战马昂首挺胸地奔向战场;由此,克里图姆努斯啊,你那白色的羊群和最大的牺牲兽公牛,常在你神圣的河水中沐浴净身,引导着罗马的凯旋式走向神明的庙宇。
§2.149Hic ver adsiduum atque alienis mensibus aestas §2.150bis gravidae pecudes, bis pomis utilis arbos.
这里四季如春,夏日延伸至其他月份;牲畜每年两次怀孕,果树每年两次结出有用的果实。
§2.151At rabidae tigres absunt et saeva leonum §2.152semina nec miseros fallunt aconita legentis §2.153nec rapit inmensos orbis per humum neque tanto §2.154squameus in spiram tractu se colligit anguis.
然而,这里没有狂暴的猛虎,没有狮子凶狠的后代,乌头草也不会欺骗可怜的采集者,鳞甲之蛇不会在地上拖曳着无尽的环形身躯,也不会以如此巨大的长度将自己缩聚成盘旋的螺旋。

词汇与语法注释

  1. 2.88Crustumiis Syriisque piris gravibusque volemis — 与格 `Crustumiis... piris` 与 `gravibus... volemis` 指示了不同插条(`surculus`)所属或适用的梨树品种,用以表达种类的相异或适用关系。
  2. 2.100cui non certaverit ulla — 带有关系代词与格 `cui` 的虚拟式完成时 `certaverit` 起到潜在虚拟式的作用,在对比中传达出一种强烈的不可能性(“没有任何其他品种能够与之竞争”)。
  3. 2.123ubi aera vincere summum / arboris haud ullae iactu potuere sagittae — 在由关系副词 `ubi` 引导的从句中,不定式 `vincere` 作为动词 `potuere`(`potuerunt` 的诗歌形式)的补足语,主语为 `haud ullae... sagittae`。名词短语 `aera... summum` 是 `vincere` 的直接宾语,并由属格 `arboris` 修饰。
  4. 2.132si non alium late iactaret odorem, / laurus erat — 这是一个与事实相反的条件句。在结论句中,使用了直陈式未完成过去时 `erat` 代替了本应出现的虚拟式 `esset`,从而生动地强调了这棵树与月桂树实际上几乎完全相同(“如果不是……它原本就是一棵月桂树”)。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §2.78-2.154. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:2.78-2.154

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。