Humanitext Reader

萨卢斯特 · 喀提林阴谋 §37-39

平民的不满与支持阴谋的罗马政局

第 11 段,共 21 段 · 拉丁语

内容简介

本章分析了支持喀提林阴谋的罗马市民的社会背景(如社会不满及对过去苏拉胜利的记忆),并描绘了庞培不在期间少数派权力膨胀的国内政治局势。

§37neque solum illis aliena mens erat, qui conscii coniurationis fuerant, sed omnino cuncta plebes novarum rerum studio Catilinae incepta probabat.
而且不仅是那些曾参与阴谋的人怀有敌意,全体平民也都因渴望变革而赞同喀提林的企图。
id adeo more suo videbatur facere.
这似乎确实是他们顺应自身习性的做法。
nam semper in civitate, quibus opes nullae sunt, bonis invident, malos extollunt, vetera odere, nova exoptant, odio suarum rerum mutari omnia student, turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno.
因为在城邦中,那些毫无资产的人总是嫉妒好人、抬高坏人,憎恨旧事物、渴望新事物,因对自身境遇的憎恨而企图改变一切,他们在动乱和暴动中无忧无虑地维生,因为贫困无需承担损失便能轻易维持。
sed urbana plebes, ea vero praeceps erat de multis causis.
然而都市的平民,确实因为许多原因而变得盲目。
primum omnium qui ubique probro atque petulantia maxume praestabant, item alii per dedecora patrimoniis amissis, postremo omnes quos flagitium aut facinus domo expulerat, ii Romam sicut in sentinam confluxerant.
首先,所有在各地因不名誉和放荡无礼而最突出的人,以及因可耻行为而失去家产的其他行政人员,最后是被丑闻或罪行逐出家园的所有人,都像流入下水道一般汇聚到罗马。
deinde multi memores Sullanae victoriae, quod ex gregariis militibus alios senatores videbant, alios ita divites, ut regio victu atque cultu aetatem agerent, sibi quisque, si in armis foret, ex victoria talia sperabat.
其次,许多人记着苏拉的胜利,因为他们看到普通士兵中有人成了元老院议员,有人富裕得过起王侯般的饮食与生活,所以每个人都期望着,如果自己拿起武器,也能从胜利中获得这样的好处。
praeterea iuventus, quae in agris manuum mercede inopiam toleraverat, privatis atque publicis largitionibus excita urbanum otium ingrato labori praetulerat.
此外,那些在乡间靠体力劳动的报酬忍受贫困的青年,在私家和公共施舍的诱惑下,宁愿选择都市的闲暇,而不愿选择徒劳的劳作。
eos atque alios omnis malum publicum alebat.
公共的灾难滋养着他们和所有其他人。
quo minus mirandum est homines egentis, malis moribus, maxuma spe rei publicae iuxta ac sibi consuluisse.
因此,那些贫困且道德败坏、怀着极大期望的人,像对待自己一样去对待国家,这也就不足为奇了。
praeterea, quorum victoria Sullae parentes proscripti, bona erepta, ius libertatis inminutum erat, haud sane alio animo belli eventum expectabant.
此外,那些在苏拉胜利中父母被公敌宣告、财产被夺、自由权利被削减的人,也绝非怀着其他意图来期待这场战争的结局。
ad hoc quicumque aliarum atque senatus partium erant, conturbari rem publicam quam minus valere ipsi malebant.
除此以外,凡是属于元老院以外党派的人,宁可让国家陷入混乱,也不愿自己无权无势。
id ad eo malum multos post annos in civitatem revorterat.
这桩恶事,确实在多年之后重新回到了城邦。
§38nam postquam Cn. Pompeio et M. Crasso consulibus tribunicia postestas restituta est, homines adulescentes summam potestatem nacti, quibus aetas animusque ferox erat, coepere senatum criminando plebem exagitare, dein largiundo atque pollicitando magis incendere, ita ipsi clari potentesque fieri.
因为在格奈乌斯·庞培与马尔库斯·克拉苏担任执政官、护民官权力得到恢复之后,一些获得最高权力的年轻人——他们正值血气方刚、性格凶悍的年纪——开始通过弹劾元老院来煽动平民,进而通过施舍和许诺使平民更加群情激愤,从而使自己变得声名显赫、权倾一时。
contra eos summa ope nitebatur pleraque nobilitas senatus specie pro sua magnitudine.
大部分贵族为了自身的强盛,以维护元老院为幌子,竭尽全力对抗他们。
namque, uti paucis verum absolvam, post illa tempora quicumque rem publicam agitavere, honestis nominibus, alii sicuti populi iura defenderent, pars quo senatus auctoritas maxuma foret, bonum publicum simulantes pro sua quisque potentia certabant.
因为,若用寥寥数语来归纳真相,在那个时代之后,凡是打着冠冕堂皇的名号扰乱国家的人——有人声称捍卫人民的权利,有人则主张元老院的权威应当至高上上——虽然都在假装维护公共利益,其实人人都在为自己的权力而争斗。
neque illis modestia neque modus contentionis erat: utrique victoriam crudeliter exercebant.
他们的争斗既无节制也无底线:双方都在残酷地利用自己的胜利。
§39sed postquam Cn. Pompeius ad bellum maritumum atque Mithridaticum missus est, plebis opes inminutae, paucorum potentia crevit.
但在格奈乌斯·庞培被派往海上战争和米特拉达梯战争之后,平民的势力被削弱,少数人的权力随之膨胀。
ii magistratus, provincias aliaque omnia tenere; ipsi innoxii, florentes, sine metu aetatem agere ceterosque iudiciis terrere, quo plebem in magistratu placidius tractarent.
这些人把持着长官职位、属州以及其他一切事物;他们自己免受伤害、飞黄腾达、无忧无虑地生活,并用审判来威吓其他人,以便使平民在这些长官任内能更温顺地顺从他们。
sed ubi primum dubiis rebus novandi spes oblata est, vetus certamen animos eorum adrexit.
然而,一旦在动荡的局势中出现了变革的希望,古老的斗争便立刻重新唤醒了他们的斗志。
quod si primo proelio Catilina superior aut aequa manu discessisset, profecto magna clades atque calamitas rem publicam oppressisset, neque illis, qui victoriam adepti forent, diutius ea uti licuisset, quin defessis et exanguibus qui plus posset imperium atque libertatem extorqueret.
但是,如果喀提林在第一场战斗中以优势或均势收兵,那么巨大的灾难和不幸必定会压倒共和国,而那些获得胜利的人也绝不可能长久地享有胜利,因为在他们疲惫不堪、精疲立竭之际,必定会有更强者强行从他们手中夺走权力和自由。
fuere tamen extra coniurationem complures, qui ad Catilinam initio profecti sunt.
然而,阴谋之外仍有数人在一开始便出发投奔喀提林。
in iis erat Fulvius, senatoris filius, quem retractum ex itinere parens necari iussit.
其中有元老院议员之子富尔维乌斯,他在旅途中被拉了回来,其父下令将其处死。
Isdem temporibus Romae Lentulus, sicuti Catilina praeceperat, quoscumque moribus aut fortuna novis rebus idoneos credebat, aut per se aut per alios sollicitabat, neque solum civis sed quoiusque modi genus hominum, quod modo bello usui foret.
与此同时,在罗马,伦图卢斯正如喀提林所指示的那样,亲自或通过他人煽动任何他认为因品行或境遇而适合变革的人,不仅是市民,而且是任何类型的人,只要他们对战争有用。

词汇与语法注释

  1. 37.3egestas facile habetur sine damno — 意为“贫困(因无财可失)可在不遭受损失的情况下轻易维持”。此处“habetur”意为“保持、处于(某种状态)”,由介词短语“sine damno”(无损失地)修饰。
  2. 37.8rei publicae iuxta ac sibi consuluisse — 意为“他们对国家利益的考虑就像对自己(的利益)一样”。动词“consulo”接与格表示“为……着想、谋求……的利益”。此处与格“rei publicae”与反身代词与格“sibi”通过比较连词“iuxta ac”(正如、同样)同等地联系在一起。在语境中带有一种讽刺意味,即他们对待国家利益的态度与对待自己那穷途末路的私利毫无二致。
  3. 39.4quin defessis et exanguibus qui plus posset imperium atque libertatem extorqueret — 连词“quin”引导一个从句,紧接在前文的否定表达“neque... diutius ea uti licuisset”(获得胜利的人也不可能长久地享有它)之后,具有“如果不……”或“免不了有……”的结果/限制性含义。动词“extorqueret”的主语是关系从句“qui plus posset”(更有权势的人,其中“posset”为具有特征或限制性用法的虚拟式)。

引用这一段

萨卢斯特, 喀提林阴谋 §37-39. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi001.humanitext-lat3:37-39

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。