§5.1Fuit etiam disertus, ut nemo ei Thebanus par esset eloquentia, neque minus concinnus in brevitate respondendi quam in perpetua oratione ornatus.
他也很擅长辞令,以至于在雄辩方面没有一个底比斯人能与他相匹敌;而且,他在简短回答时的精练得体,丝毫不亚于在长篇演说中的华丽文采。
§5.2habuit obtrectatorem Menecliden quendam, indidem Thebis, et adversarium in administranda re publica, satis exercitatum in dicendo, ut Thebanum scilicet: namque illi genti plus inest virium quam ingenii.
他有一个名叫梅内克莱德斯的中伤者,同样来自底比斯,也是他治理国政时的对手,此人相当擅长辞令——当然,这是指作为底比斯人而言;因为那个民族身上,体力多于智力。
§5.3is quod in re militari florere Epaminondam videbat, hortari solebat Thebanos, ut pacem bello anteferrent, ne illius imperatoris opera desideraretur.
因为他看到伊巴密浓达在军事方面大放异彩,所以常常劝告底比斯人,要重和平而轻战争,以免需要那位将军的效劳。
huic ille 'fallis' inquit 'verbo cives tuos, quod eos a bello avocas: otii enim nomine servitutem concilias.
对此,伊巴密浓达说:“你用言辞欺骗了你的同胞市民,因为你把他们从战争中拉开:你借着和平之名,实际上却在为他们招来奴役。
§5.4nam paritur pax bello.
因为和平是通过战争赢得的。
itaque qui ea diutina volunt frui, bello exercitati esse debent.
因此,那些想要长期享受和平的人,必须在战争中得到锻炼。
quare si principes Graeciae vultis esse, castris est vobis utendum, non palaestra.
所以,如果你们想要成为希腊的霸主,你们就必须使用军营,而不是体育馆。
' §5.5idem ille Meneclides cum huic obiceret, quod liberos non haberet neque uxorem duxisset, maximeque insolentiam, quod sibi Agamemnonis belli gloriam videretur consecutus: at ille 'desine,' inquit 'Meneclida, de uxore mihi exprobrare: nam nullius in ista re minus uti consilio volo.
” 同样是那个梅内克莱德斯,当他指责伊巴密浓达既没有孩子也没有娶妻,并且尤其是指责他的傲慢——因为伊巴密浓达似乎自认为获得了阿伽门农般的战争荣耀——时,伊巴密浓达说:“梅内克莱德斯,别再拿妻子来责难我了:因为在这件事上,我最不想采纳的就是你的建议。
' (habebat enim Meneclides suspicionem adulterii.
”(因为梅内克莱德斯有通奸的嫌疑。
) §5.6'quod autem me Agamemnonem aemulari putas, falleris.
) “至于你认为我在效仿阿伽门农,那是你想错了。
namque ille cum universa Graecia vix decem annis unam cepit urbem, ego contra ea una urbe nostra dieque uno totam Graeciam Lacedaemoniis fugatis liberavi.
因为他带领着全希腊,花了将近十年时间才攻下了一座城市;而相反,我仅凭我们这一座城市,在短短一天之内,就通过击溃拉刻代蒙人,解放了整个希腊。
'
”