§5.1Fuit etiam disertus, ut nemo ei Thebanus par esset eloquentia, neque minus concinnus in brevitate respondendi quam in perpetua oratione ornatus.
그는 또한 웅변에도 능하여, 웅변술에 있어서 그에게 비견할 만한 테베인이 아무도 없을 정도였으며, 답변의 간결함에 있어서의 명쾌함은 거침없는 연설에서의 화려함에 못지않았다.
§5.2habuit obtrectatorem Menecliden quendam, indidem Thebis, et adversarium in administranda re publica, satis exercitatum in dicendo, ut Thebanum scilicet: namque illi genti plus inest virium quam ingenii.
그에게는 같은 테베 출신의 메네클레이데스라는 어떤 비방자가 있었는데, 국정 운영에 있어서의 경쟁자이기도 했으며, 테베인치고는 물론 말하기에 꽤 단련된 사람이었다. 왜냐하면 저 민족에게는 지혜보다는 체력이 더 많이 깃들어 있기 때문이다.
§5.3is quod in re militari florere Epaminondam videbat, hortari solebat Thebanos, ut pacem bello anteferrent, ne illius imperatoris opera desideraretur.
그는 에파메이논다스가 군사 부문에서 두각을 나타내는 것을 보고, 저 장군의 활약이 필요 없게 되도록, 테베인들에게 전쟁보다 평화를 우선하라고 권고하곤 했다.
huic ille 'fallis' inquit 'verbo cives tuos, quod eos a bello avocas: otii enim nomine servitutem concilias.
이에 대해 그는 말했다. "너는 시민들을 전쟁으로부터 멀어지게 함으로써 말로 그들을 속이고 있다. 평화라는 이름으로 너는 노예 상태를 초래하고 있기 때문이다.
§5.4nam paritur pax bello.
평화는 전쟁에 의해 얻어지기 때문이다.
itaque qui ea diutina volunt frui, bello exercitati esse debent.
그러므로 그것을 오랫동안 누리기를 원하는 자들은 전쟁으로 단련되어 있어야 한다.
quare si principes Graeciae vultis esse, castris est vobis utendum, non palaestra. '
따라서 만일 너희가 그리스의 지도자가 되기를 원한다면, 연무장이 아니라 군영을 사용해야 한다." 바로 그 메네클레이데스가 그에게 자식이 없고 아내를 얻지 않았다는 점과, 특히 그가 스스로 아가멤논의 전쟁 영광을 획득한 것처럼 여기는 오만함을 비난했을 때, 그는 말했다.
§5.5idem ille Meneclides cum huic obiceret, quod liberos non haberet neque uxorem duxisset, maximeque insolentiam, quod sibi Agamemnonis belli gloriam videretur consecutus: at ille 'desine,' inquit 'Meneclida, de uxore mihi exprobrare: nam nullius in ista re minus uti consilio volo. ' (habebat enim Meneclides suspicionem adulterii. ) §5.6'quod autem me Agamemnonem aemulari putas, falleris.
"메네클레이데스여, 아내에 대해 내게 힐난하는 것을 그만두어라. 나는 그 일에 있어서 다른 누구의 조언보다도 네 조언을 덜 듣고 싶기 때문이다." (실제로 메네클레이데스는 간통 혐의를 받고 있었다.) "또한 내가 아가멤논을 본받으려 한다고 네가 생각하는 것이라면, 그것은 착각이다.
namque ille cum universa Graecia vix decem annis unam cepit urbem, ego contra ea una urbe nostra dieque uno totam Graeciam Lacedaemoniis fugatis liberavi. '
왜냐하면 그는 전 그리스와 함께 거의 10년 만에 단 하나의 도시를 정복했을 뿐이지만, 나는 반대로 우리 도시 하나만으로, 그리고 단 하루 만에 라케다이몬인들을 패주시킴으로써 온 그리스를 해방시켰기 때문이다."