§8.3.4malae condiciones erant, fateor, sed num quid hoc peius? at reciperabit rem publicam.
和平的条件很差,我承认,但还有比这更糟的吗? 但是他会夺回国家。
quando? aut quid ad eam spem est parati? non ager Picenus amissus? non patefactum iter ad urbem? non pecunia omnis et publica et privata adversario tradita? denique nulla causa, nullae vires, nulla sedes quo concurrant qui rem publicam defensam velint.
什么时候? 或者,为了那个希望作了什么准备? 难道皮凯努姆地区没有失守吗? 难道去往都城的道路没有敞开吗? 难道公私的所有资金没有都移交给对手吗? 总之,没有任何大义,没有任何兵力,没有任何供那些希望捍卫国家的人集结的据点。
Apulia delecta est, inanissima pars Italiae et ab impetu huius belli remotissima; fuga et maritima opportunitas visa quaeri desperatione.
所选择的是阿普利亚,这是意大利最荒凉、离这场战争的冲击最远的地方;在绝望中,人们似乎在寻求逃跑和海路的机会。
invite cepi Capuam, non quo munus illud defugerem, sed in ea causa in qua nullus esset ordinum, nullus apertus privatorum dolor, bonorum autem esset aliquis sed hebes, ut solet, et, ut ipse sensi, esset multitudo et infimus quisque propensus in alteram partem, multi mutationis rerum cupidi, dixi ipsi me nihil suscepturum sine praesidio et sine pecunia.
我勉强接受了卡普阿,这并非因为我想要逃避那一职责,而是因为在那个大义中,各阶层并无愤怒,个人也没有公开的愤怒,虽然良识之士有一些愤怒,但像往常一样是迟钝的,而且正如我亲自感受到的,大众和所有最底层的人都倾向于对方,许多人渴望政变,我亲自对他说,没有卫队和资金我将不承担任何事情。
itaque habui nihil omnino negoti, quod ab initio vidi nihil quaeri praeter fugam.
因此,我完全没有做任何工作,因为我从一开始就看到除了逃跑之外别无所求。
eam si nunc sequor, quonam? cum illo non;
如果我现在也踏上那条逃亡之路,究竟去往哪里? 不与他在一起。
ad quem cum essem profectus, cognovi in iis locis esse Caesarem, ut tuto Luceriam venire non possem.
因为当我动身前往他那里时,得知恺撒就在那一带,以至于我无法安全地到达卢凯里亚。
infero mari nobis incerto cursu hieme maxima navigandum est.
我们必须在严冬里、以不确定的航线航行于下海。
age iam, cum fratre an sine eo cum filio? at quo modo? in utraque enim re summa difficultas erit summus animi dolor; qui autem impetus illius erit in nos absentis fortunasque nostras! acrior quam in ceterorum, quod putabit fortasse in nobis violandis aliquid se habere populare.
好吧,现在是和兄弟一起,还是不要他而和儿子一起? 但要如何去? 因为在任何一种情况下都将有极大的困难和极大的精神痛苦;然而,那个男人在我们缺席时对我们及我们的财产将发起怎样的袭击! 会比对其他人更猛烈,因为他或许会认为在侵害我们时,他能获得某种民粹的拥护。
age iam, has compedes, fascis, inquam, hos laureatos ecferre ex Italia quam molestum est! qui autem locus erit nobis tutus, ut iam placatis utamur fluctibus, ante quam ad illum venerimus? qua autem aut quo nihil scimus.
好吧,把这些锁链——我指的是这些戴着月桂冠的法西斯——带出意大利是多么令人烦恼的事! 然而,在我们到达他那里之前,即使波涛已经平息,又有什么地方对我们是安全的呢? 至于通过什么路线或去往何处,我们一无所知。
§8.3.6at si restitero et fuerit nobis in hac parte locus, idem fecero quod in Cinnae dominatione L. Philippus, quod L. Flaccus, quod Q. Mucius, quoquo modo ea res huic quidem cecidit; qui tamen ita dicere solebat se id fore videre quod factum est sed malle quam armatum ad patriae moenia accedere.
但如果我留下来,而我们在这一边有立足之地,我将会做鲁基乌斯·菲利普斯、鲁基乌斯·弗拉库斯以及昆图斯·穆基乌斯在秦纳统治时期所做的同样的事,无论那件事对最后一位而言结局如何;然而,他常说自己预见到将会发生已然发生的事,但宁可承受,也不愿全副武装地逼近祖国的城墙。
aliter Thrasybulus et fortasse melius.
色拉西布洛斯的做法不同,也许更好。
sed est certa quaedam illa Muci ratio atque sententia, est illa etiam Philippi, et cum sit necesse servire tempori et non amittere tempus cum sit datum.
但穆基乌斯的那个特定的逻辑和信念确有其道理,菲利普斯的也有,而且既然有必要顺应时势,且在机会给出时不失时机。
sed in hoc ipso habent tamen idem fasces molestiam.
然而,正是在这件事情上,同样的法西斯仍然带来了烦恼。
sit enim nobis amicus, quod incertum est, sed sit; deferet triumphum.
因为假设他成为我们的朋友——这固然不确定,但且当他如此;他会奉上凯旋式。
†non accipere ne periculosum sit,† invidiosum ad bonos.
†拒绝它或许是危险的,†接受它又会引起良识之士的怨恨。
"o rem"
inquis
"difficilem et inexplicabilem!"
atqui explicanda est.
“啊,多么困难且无法解决的事情! ” 你会说。 然而它必须被解决。
quid enim fieri potest? ac ne me existimaris ad manendum esse propensiorem quod plura in eam partem verba fecerim, potest fieri, quod fit in multis quaestionibus, ut res verbosior haec fuerit, illa verior.
因为还能怎么办呢? 另外,请不要因为我在留下来这一边说了更多的话,就认为我更倾向于留下来。 正如在许多问题中发生的那样,可能这一边话语更多,而另一边更为真实。
quam ob rem ut maxima de re aequo animo deliberanti ita mihi des consilium velim.
因此,我希望你向一个正以平静的心态考虑最重大事情的人提出建议。
navis et in Caieta est parata nobis et Brundisi.
船只已在凯埃塔和布伦迪西乌姆为我们准备好了。
§8.3.7sed ecce nuntii scribente me haec ipsa noctu in Caleno, ecce litterae Caesarem ad Corfinium, Domitium Corfini cum firmo exercitu et pugnare cupiente.
单看啊,当我夜间在卡莱斯的别墅里写下这些话时,使者们到了,信也到了,说恺撒已到科尔菲尼乌姆,多米蒂乌斯带着一支坚强的军队在科尔菲尼乌姆且渴望战斗。
non puto etiam hoc Gnaeum nostrum commissurum ut Domitium relinquat; etsi Brundisium Scipionem cum cohortibus duabus praemiserat, legionem ei Fausto conscriptam in Siciliam sibi placere a consule duci scripserat ad consules.
我不认为我们的格奈乌斯在此时还会犯下遗弃多米蒂乌斯的错误;虽然他已经派西庇阿带着两个大队前往布伦迪西乌姆,并且写信给执政官们,表示他希望由执政官将为法乌斯图斯招募的军团带到西西里。
sed turpe Domitium deserere erit implorantem eius auxilium.
但抛弃哀求他援助的多米蒂乌斯将是可耻的。
est quaedam spes mihi quidem non magna sed in his locis firma Afranium in Pyrenaeo cum Trebonio pugnasse, pulsum Trebonium, etiam Fabium tuum transisse cum cohortibus, summa autem Afranium cum magnis copiis adventare.
在这一带确实存在某种希望,虽然不大但很坚定:阿夫拉尼乌斯在比利牛斯山脉与特雷博尼乌斯交战,特雷博尼乌斯被击败,你那位法比乌斯也带着大队投共了,而且阿夫拉尼乌斯正率领大军接近。
id si est, in Italia fortasse manebitur.
如果是这样,或许会留在意大利。
ego autem cum esset incertum iter Caesaris, quod vel ad Capuam vel ad Luceriam iturus putabatur, Leptam misi ad Pompeium et litteras; ipse ne quo inciderem reverti Formias.
但由于恺撒的路线还不确定,因为他被认为可能去往卡普阿或卢凯里亚,我派莱普塔带着信件去见庞培;我自己为了不撞见任何人而返回了福尔米埃。
haec te scire volui scripsique sedatiore animo quam proxime scripseram, nullum meum iudicium interponens sed exquirens tuum.
我希望你了解这些,并且我以比上次写信时更平静的心情写下了这些,没有掺杂任何我自己的判断,而是征求你的意见。