Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §10.12A.1-10.12A.4

对计划落空的悔恨与局势变化的焦虑

第 240 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗叹息于自己的所有计划均落空,并向阿提库斯吐露了在未来行止决断上的内心纠结。同时,他提到了马赛的动向、西班牙的局势以及年轻昆图斯的教育问题。

§10.12A.1sine dubio errasse nos confitendum est.
毫无疑问,我们必须承认我们犯了错误。
"at semel, at una in re.
“但只有一次,但只在这一件事上。
" immo omnia quo diligentius cogitata eo facta sunt imprudentius.
” 相反,一切计划得越周密,做起来就越是轻率。
"ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ.
“然而,尽管感到痛苦,我们还是让过去的事过去吧。
" in reliquis modo ne ruamus.
” 在余下的事情中,但愿我们不要自取灭亡。
iubes de profectione me providere.
你嘱咐我为出发做好准备。
quid provideam? ita patent omnia quae accidere possunt ut, ea si vitem, sedendum sit cum dedecore et dolore, si neglegam, periculum sit ne in manus incidam perditorum.
我该准备些什么呢? 一切可能发生的事都如此显而易见,以至于如果我要避开它们,就必须带着耻辱和痛苦坐以待毙;如果我忽视它们,就有落入那群丧心病狂之徒手中的危险。
sed vide quantis in miseriis simus.
但请看我们处于多么悲惨的境地。
optandum interdum videtur ut aliquam accipiamus ab istis quamvis acerbam iniuriam, ut tyranno in odio fuisse videamur.
有时,我们似乎甚至希望从那些人那里遭受某种——哪怕是多么痛苦的——伤害,以便让我们显得曾被那独裁者憎恨。
§10.12A.2quod si nobis is cursus quem speraram pateret, effecissem aliquid profecto, ut tu optas et hortaris, dignum nostra mora.
然而,如果我们曾希望的那条出路现在向我们敞开,我肯定已经像你所期望和劝勉的那样,做出了配得上我们停留的成就。
sed mirificae sunt custodiae et quidem ille ipse Curio suspectus.
但是监视之严密令人惊异,甚至连那库里奥本人也受到了怀疑。
qua re vi aut clam agendum est et si †vi forte ne cum pestate clamaut emistis†.
因此,必须用强力或暗中行动,而且如果 †用强力,或许……暗中,或者……†。
in quo si quod σφάλμα, vides quam turpe sit.
在这一行动中,如果有什么失误,你明白那是多么可耻。
trahimur, nec fugiendum si quid violentius.
我们被拖延着,若有什么更激烈的手段,也绝不应逃避。
§10.12A.3de Caelio saepe mecum agito nec, si quid habuero tale, a dimittam.
关于凯里乌斯,我经常独自思量;如果有什么那样的机会,我绝不放过。
Hispanias spero firmas esse.
我希望西班牙两省是稳固的。
Massiliensium factum cum ipsum per se luculentum est tum mihi argumento est recte esse in Hispaniis.
马赛人的举动不仅本身非常出色,对我而言也是西班牙局势良好的证据。
minus enim auderent, si aliter esset et scirent; nam et vicini et diligentes sunt.
因为如果情况相反并且他们知晓的话,他们是不敢如此大胆的;因为他们既是邻居,又十分警觉。
odium autem recte animadvertis significatum in theatro.
而你正确地注意到在剧场所表现出的仇恨。
legiones etiam has quas in Italia assumpsit alienissimas esse video.
我也看到,他在意大利招募的这些军团也极其反感他。
sed tamen nihil inimicius quam sibi ipse.
然而,最能与他为敌的莫过于他自己。
illud recte times ne ruat.
你担心他会走向毁灭,这是对的。
si desperarit, certe ruet.
如果他绝望了,他必定会走向毁灭。
quo magis efficiendum aliquid est, fortuna velim meliore, animo Caeliano.
因此我们更必须有所作为,我希望有更好的运气,但要带着凯里乌斯那样的气魄。
sed primum quidque.
但凡事要分轻重缓急。
quod, qualecumque erit, continuo scies.
无论结果如何,你都会立刻知晓。
§10.12A.4nos iuveni, ut rogas, suppeditabimus et Peloponnesum ipsam sustinebimus.
我们将如你所要求的那样,为这个年轻人提供支持,并支撑起整个伯罗奔尼撒。
est enim indoles, modo aliquod †hoc sit ἦθοσ ακιμοαν†.
因为他确有天资,只要有某种 †坚定的品格†。
quod si adhuc nullum est, esse tamen potest, aut ἀρετὴ non est διδακτόν, quod mihi persuaderi non potest.
但即使至今仍无,也还是有可能拥有的,否则德行就不是“可教导的”了,而这是我无法被说服去相信的。

词汇与语法注释

  1. 10.12A.1quo diligentius cogitata eo facta sunt imprudentius — 伴随比较级的相关结构“quo... eo...”(越……就越……)。在此,周密的思考(diligentius cogitata)与相反的轻率执行结果(imprudentius facta)形成对比。
  2. 10.12A.1sedendum sit cum dedecore — 不及物动词 sedeo 的动形容词(或称非人称被动)与虚拟式现在时搭配的结构。由于没有主格主语,它表达了一种义务或必然性,即“必须(带着耻辱无所事事地)坐着”。它作为结果从句 ut 中条件句的归结从句起作用。
  3. 10.12A.1optandum interdum videtur ut aliquam accipiamus ab istis quamvis acerbam iniuriam, ut tyranno in odio fuisse videamur. — 这两个 ut 从句具有不同的功能。第一个 ut 从句(ut aliquam accipiamus...)是作为动形容词 optandum 补足语的名词性从句。第二个 ut 从句(ut tyranno...)则是依附于第一个从句的目的或结果状语从句(“从而使我们显得曾被独裁者所憎恨”)。
  4. 10.12A.2quod si nobis is cursus quem speraram pateret, effecissem aliquid profecto — 混合条件句。条件从句(pateret)使用虚拟式未完成过去时(表示与现在事实相反:“如果现在出路是敞开的”),而归结从句(effecissem)则使用虚拟式过去完成时(表示与过去事实相反:“我过去就已经做出了某种成就”)。这表达了一种遗憾,即如果当初向往的道路现在是通畅的,他在过去的滞留期间(mora)本可以做出有价值的行动。
  5. 10.12A.4quod mihi persuaderi non potest — 由于支配与格的动词 persuadeo(说服、使相信)在变为被动语态时,根据拉丁语语法必须采用非人称结构(无主语,动词为单数第三人称被动)。原本的与格 mihi 予以保留,直译为“对我而言,被说服是不可能的”,即“我无法让自己相信这一点”。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §10.12A.1-10.12A.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:10.12A.1-10.12A.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。