Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §1.16.1-1.16.4

克洛狄乌斯审判中的贿赂与无罪判决

第 17 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗向阿提库斯解释了自己为何在克洛狄乌斯的审判中没有像往常那样激烈战斗,并将出人意料的无罪判决归咎于霍尔腾西乌斯的失策和裁判员的极度腐败。

§1.16.1quaeris ex me quid acciderit de iudicio quod tam praeter opinionem omnium factum sit, et simul vis scire quo modo ego minus quam soleam proeliatus sim.
你向我询问那场审判中发生了什么,以至于结果如此出乎所有人的意料,同时你又想知道为什么我没有像往常那样激烈地战斗。
respondebo tibi ὕστερον πρότερον,.
我将“倒序”(ὕστερον πρότερον)来回答你。
ego enim quam diu senatus auctoritas mihi defendenda fuit, sic acriter et vehementer proeliatus sum ut clamor concursusque maxima cum mea laude fierent.
因为只要元老院的权威还需要我来捍卫,我就战斗得如此尖锐和猛烈,以至于在人们的欢呼与聚集之中我赢得了极大的赞誉。
quod si tibi umquam sum visus in re publica fortis, certe me in illa causa admiratus esses.
如果你曾经觉得我在国家事务中是勇敢的,那么在那场诉讼中你肯定会对我赞叹不已。
cum enim ille ad contiones confugisset in iisque meo nomine ad invidiam uteretur, di immortales! quas ego pugnas et quantas strages edidi! quos impetus in Pisonem, in Curionem, in totam illam manum feci! quo modo sum insectatus levitatem senum, libidinem iuventutis! saepe, ita me di iuvent! te non solum auctorem consiliorum meorum, verum etiam spectatorem pugnarum mirificarum desideravi.
因为当他逃向公民大会并在那里利用我的名字来煽动反感时,不朽的神明啊! 我进行了怎样的战斗,造成了多么巨大的毁灭! 我对皮索、对库里奥、对那整个帮派发起了怎样的冲击! 我是如何追击老年人的轻浮与年轻人的放纵的! 经常——愿神明保佑我! ——我不仅渴望你做我计划的建议者,而且渴望你做这些奇妙战斗的目击者。
§1.16.2postea vero quam Hortensius excogitavit ut legem de religione Fufius tribunus pl. ferret, in qua nihil aliud a consulari rogatione differebat nisi iudicum genus (in eo autem erant omnia), pugnavitque ut ita fieret, quod et sibi et aliis persuaserat nullis illum iudicibus effugere posse, contraxi vela perspiciens inopiam iudicum neque dixi quicquam pro testimonio nisi quod erat ita notum atque testatum ut non possem praeterire.
然而,在霍尔腾西乌斯设法让平民护民官富菲乌斯提出一项关于宗教的法案(该法案中与执政官的提议唯一的不同之处就在于裁判员的类型,而一切都取决于此),并为之奋斗以使其通过之后——因为他让自己和他人确信,被告不可能被任何裁判员放过——我察觉到裁判员们的匮乏,便收起了风帆,在证言中除了那些众所周知、确凿无疑以至于我无法漏掉的事情之外,什么也没有说。
itaque si causam quaeris absolutionis, ut iam πρὸσ τὸ πρότερον revertar, egestas iudicum fuit et turpitudo.
因此,如果你寻找无罪释放的原因,现在回到先前的那个问题(πρὸσ τὸ πρότερον),那就是裁判员们的贫困与下劣。
id autem ut accideret commissum est Hortensi consilio, qui dum veritus est ne Fufius ei legi intercederet quae ex senatus consulto ferebatur, non vidit illud, satius esse illum in infamia relinqui ac sordibus quam infirmo iudicio committi, sed ductus odio properavit rem deducere in iudicium, cum illum plumbeo gladio iugulatum iri tamen diceret.
然而,这件事之所以发生,是由于霍尔腾西乌斯的计划失误造成的;他因为害怕富菲乌斯对那项根据元老院决议提出的法案行使否决权,就没有看清这一点:让他留在恶名与污辱中,也比托付给一个软弱的裁判所要好。 但他被仇恨所驱使,急于将事情交付审判,虽然他当时还说对方即使是用一把铅剑也能被封喉。
§1.16.3sed iudicium si quaeris quale fuerit, incredibili exitu, sic uti nunc ex eventu ab aliis, a me tamen ex ipso initio consilium Hortensi reprehendatur.
但如果你问那是一场怎样的审判,它有着令人难以置信的结局,以至于现在根据结果,霍尔腾西乌斯的计划受到了其他人的谴责,而我却是从一开始就予以谴责的。
nam ut reiectio facta est clamoribus maximis, cum accusator tamquam censor bonus homines nequissimos reiceret, reus tamquam clemens lanista frugalissimum quemque secerneret, ut primum iudices consederunt, valde diffidere boni coeperunt.
因为在极其巨大的喧嚣中进行裁判员回避时,原告像个优秀的监察官一样剔除最无耻的人,而被告则像个仁慈的角斗士教练一样把最正直的人选出来免于受审;裁判员一就座,善良的公民们就开始深感绝望。
non enim umquam turpior in ludo talario consessus fuit, maculosi senatores, nudi equites, tribuni non tam aerati quam, ut appellantur, aerarii.
因为即使在赌场里,也从未有过比这更下流的聚集了:声名狼藉的元老、一贫如洗的骑士,以及与其说是富有(aerati),不如说是如其名号般被称为“靠国库受贿的”(aerarii)护民官。
pauci tamen boni inerant quos reiectione fugare ille non potuerat, qui maesti inter sui dissimilis et maerentes sedebant et contagione turpitudinis vehementer permovebantur.
然而,其中仍有少数好人,是那人无法通过回避赶走的,他们悲伤而哀痛地坐在与自己截然不同的人中间,深受这种下流传染的触动。
§1.16.4hic ut quaeque res ad consilium primis postulationibus referebatur, incredibilis erat severitas nulla varietate sententiarum.
在这里,当每一个事项在最初的请求中被提交给评议会时,表现出了令人难以置信的严厉,没有任何意见分歧。
nihil impetrarat reus; plus accusatori dabatur quam postulabat; triumphabat (quid quaeris?) Hortensius se vidisse tantum;
被告一无所获;给原告的比他要求的还要多;霍尔腾西乌斯洋洋得意(你还想知道什么呢?
nemo erat qui illum reum ac non miliens condemnatum arbitraretur.
),庆幸自己看得如此透彻;没有人不认为那个被告已经被判了千次罪。
me vero teste producto credo te ex acclamatione Clodi advocatorum audisse quae consurrectio iudicum facta sit, ut me circumsteterint, ut aperte iugula sua pro meo capite P. Clodio ostentarint.
但是,当被传唤为证人时,我相信你已经从克洛狄乌斯支持者的喧嚣中听说了裁判员们是怎样一齐起立的,他们是如何围在我身边,并向普布利乌斯·克洛狄乌斯公开展示自己的喉咙,以保护我的性命(头颅)。
quae mihi res multo honorificentior visa est quam aut illa, cum iurare tui cives Xenocratem testimonium dicentem prohibuerunt, aut cum tabulas Metelli Numidici, cum eae ut mos est circumferrentur, nostri iudices aspicere noluerunt.
在我看来,这件事比你的同胞在克塞诺克拉底作证时禁止他宣誓,或者当梅特卢斯·努米迪库斯的账簿按惯例被传阅时,我们的裁判员拒绝看一眼,都要体面得多。

词汇与语法注释

  1. §1.16.1ὕστερον πρότερον — 希腊语修辞学术语,意为“后先倒置”或“颠倒顺序”。西塞罗以此表明他将先回答阿提库斯提出的第二个问题(为什么他没有像往常那样激烈战斗),然后再回答第一个问题(审判的实际经过)。
  2. §1.16.1admiratus esses — 虚拟语气过去完成时。作为由 quod si 引导的、与过去事实相反的虚拟条件句的主句(归结节),暗示阿提库斯当时实际上并不在场,因而未能亲眼目睹并赞叹西塞罗的雄辩。
  3. §1.16.2nihil aliud a consulari rogatione differebat nisi iudicum genus (in eo autem erant omnia) — differebat 的主语是 nihil aliud,而 a consulari rogatione 表示比较的对象。括号中的中性夺格代词 eo 指代前文的 iudicum genus(裁判员的选定方式),强调裁判员的性质才是整件事生死攸关的核要素。
  4. §1.16.2plumbeo gladio iugulatum iri — 比喻性俗语。用“铅剑”(柔软且无实用价值的武器)来“封喉(击 杀)”。iugulatum iri 是 iugulo(割喉)的被动将来不定式。此句表现了霍尔腾西乌斯的极度自信,他认为克洛狄乌斯不堪一击,哪怕用最软弱的武器(即漏洞百出的指控)也能轻易将其定罪。
  5. §1.16.3non tam aerati quam, ut appellantur, aerarii — 高度的双关语。对比了形容词 aerati(源于 aes,意为“有钱的、富有的”)与名词 aerarii(源于 aerarium,在此讥讽“靠国库领钱/受贿者”,同时也指代罗马最底层的公民阶级)。西塞罗借此讽刺裁判员们并非真正有产的体面人,而是接受贿赂的下层卑劣之徒。
  6. §1.16.4pro meo capite — 此处 caput 具有双重含义,既指物理上的“头部、性命”,也指法律与政治上的“公民生命、公民权”。它与前文的 iugula(喉咙)形成戏剧性的对比,表明裁判员们甘愿用自己的生命作护盾,来保护西塞罗的性命与政治地位。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §1.16.1-1.16.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:1.16.1-1.16.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。