Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §9.3.1

告知拜访瓦罗与国难时期隐退的意义

第 176 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗在卡尼尼乌斯出发之际写了一封简短的信,告知自己即将拜访对方,并探讨了在当前国难时期隐退与学术研究给心灵带来的慰藉。

§9.3.1etsi quid scriberem non habebam, tamen Caninio. ad te eunti non potui nihil dare.
虽然我没什么可写的,但由于卡尼尼乌斯要去你那里,我还是不能什么都不交给他。
quid ergo potissimum scribam? quod velle te puto, cito me ad te esse venturum; etsi vide, quaeso, satisne rectum sit nos hoc tanto incendio civitatis in istis locis esse; dabimus sermonem iis, qui nesciunt nobis, quocumque in loco simus, eundem cultum, eundem victum esse.
那么我最该写些什么呢? 写写我认为你想听的事吧,那就是我很快就会去你那里;不过请考虑一下,在国家遭受如此巨大烈火蹂躏之际,我们待在那些地方是否足够妥当;我们将给那些不知道这一点的人提供谈资:无论我们身处何地,我们都有着同样的文化修养和同样的生活方式。
'quid refert? tamen in sermonem incidemus.
“那又有什么关系? 反正我们横竖都会落入口实。
valde id, credo, laborandum est ne, cum omnes in omni genere et scelerum et flagitiorum volutentur, nostra nobiscum aut inter nos cessatio vituperetur.
”我相信,我们确实必须加倍努力,以免当所有人都在各种罪恶与丑闻中沉沦时,我们独处或彼此之间的闲暇反而遭到指责。
ego vero neglecta barbarorum inscitia persequar; quamvis enim sint haec misera, quae sunt miserrima, tamen artes nostrae nescio quo modo nunc uberiores fructus ferre videntur quam olim ferebant, sive quia nulla nunc in re alia adquiescimus, sive quod gravitas morbi facit ut medicinae egeamus, eaque nunc appareat, cuius vim non sentiebamus cum valebamus.
而我则将无视那些无教养者的无知,继续追求我的学术;因为尽管眼前的这些事态是悲惨的——它们确实极其悲惨——但不知怎的,我们的学问现在似乎比以往结出了更丰硕的果实,这或许是因为我们如今无法在其他任何事情中找到安宁,又或许是因为病情的沉重使我们需要良药,而这剂良药如今显现出来了,当初我们健康时并未感受到它的威力。
sed quid ego nunc haec ad te, cuius domi nascuntur glau=k' ei)s *)aqh/nas? nihil scilicet nisi ut rescriberes aliquid, me exspectares.
但我现在为什么要对你说这些呢? 在你的家里,本就产着“运往雅典的猫头鹰”。 当然没什么,只是为了让你能给我回点信,并等候我。
sic igitur facies.
那么,就这样做吧。

词汇与语法注释

  1. §9.3.1Caninio. ad te eunti — Caninio 是与格,作主句动词 potui nihil dare(或仅 dare)的间接宾语。ad te eunti 是修饰他的现在分词。原文 Caninio 后面的句点属于文本排版或抄本遗留误差。此外,eunti 是不规则动词 ire 的单数阳性与格形式。
  2. §9.3.1non potui nihil dare — 由 non + nihil 构成的双重否定。在拉丁语中,否定副词与否定代名词以此顺序结合时,表示强烈的肯定(“我无法不给任何东西”,即“我必须得给点什么”)。如果是 nihil non 则表示“一切”,而 non nihil 表示“一些/某物”。
  3. §9.3.1quod velle te puto — 关系代词 quod 预先指代或同格说明后面的夺格不定式从句(cito me ad te esse venturum)。直译为“我认为你所希望的事”。
  4. §9.3.1valde id, credo, laborandum est ne... — laborandum est 是不及物动词 laborare 的动形容词非人称被动结构。通常不及物动词的非人称被动没有主语,但这里中性代词 id 作为主格主语出现,指代后面的 ne 从句(“这件事——即不让……受到指责——确实必须加倍努力”)。
  5. §9.3.1glau=k' ei)s *)aqh/nas — 希腊语常用语 γλαῦκ’ εἰς Ἀθήνας(运猫头鹰去雅典)的宾格形式。由于雅典本就充满猫头鹰(雅典娜的象征),以此比喻“多此一举”或“班门弄斧”。结合 cuius domi(在你的家里),这是一种自谦兼赞美对方的表达,意指对方家中已人才济济、学识充盈,无需自己多言。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §9.3.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:9.3.1

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。