Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §7.28.1-7.28.3

致马略斯:赞其避居希腊与自己的著述生活

第 150 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗称赞马略斯离开罗马前往希腊避难的先见之明,讲述了自己如何通过躲进图书馆写作来应对眼前的局势,并共同哀悼共和国的崩溃。

§7.28.1memini cum mihi desipere videbare, quod cum istis potius viveres quam nobiscum.
我记得当时在我看来你似乎很愚蠢,因为你和那些人生活在一起,而不是和我们。
erat enim multo domicilium huius urbis, cum quidem haec urbs, aptius humanitati et suavitati tuae quam tota Peloponnesus, nedum Patrae.
因为这座城市的住所——至少在这座城市确实还是一座城市的时候——远比整个伯罗奔尼撒更适合你的教养和温和的性格,更不用说帕特雷了。
nunc contra et vidisse mihi multum videris, cum prope desperatis his rebus te in Graeciam contulisti, et hoc tempore non solum sapiens, qui hinc absis, sed etiam beatus.
现在相反,在我看来,当我们的局势几乎令人绝望时,你前往希腊,这显示了极大的先见之明,而且此时你不仅因为远离这里而显得明智,甚至还显得很幸福。
quamquam quis, qui aliquid sapiat, nunc esse beatus potest?
虽然,任何稍有智慧的人,现在又怎能幸福呢?
§7.28.2sed quod tu cui licebat, pedibus es consecutus ut ibi esses, 'ubi nec Pelopidarum' (nosti cetera), nos idem prope modum consequimur alia ratione.
但是,既然那是被允许的,你用双脚实现了身处那里的目的,“在那里,既没有佩洛普斯后代……”(其余的你都知道),我们也在以另一种方式、几乎同样地达到同样的目的。
Cum enim salutationi nos dedimus amicorum, quae fit hoc etiam frequentius quam solebat, quod quasi avem albam videntur bene sentientem civem videre, abdo me in bibliothecam.
因为当我应付完朋友们的朝觐之后——这在现在比以前更加频繁,因为他们似乎把看到一个心怀善意的公民当成看到了白色的鸟——我就把自己藏进图书馆。
itaque opera efficio tanta quanta fortasse tu senties; intellexi enim ex tuo sermone quodam, cum meam maestitiam et desperationem accusares domi tuae, discere te ex meis libris animum meum desiderare.
因此,我完成了可能连你也会察觉到的如此巨大的著作;因为我从你的一次谈话中了解到,当时你在你家里指责我的悲伤和绝望,你说你从我的书中发现你在怀念我往日的精神。
§7.28.3sed me hercule et tum rem publicam lugebam, quae non solum suis erga me sed etiam meis erga se beneficiis erat mihi vita mea carior, et hoc tempore, quamquam me non ratio solum consolatur, quae plurimum debet valere, sed etiam dies, quae stultis quoque mederi solet, tamen doleo ita rem communem esse dilapsam ut ne spes quidem melius aliquando fore relinquatur.
但是,凭赫拉克勒斯起誓,当时我不仅在为共和国哀悼——它由于对我的恩惠以及我对它的贡献,比我自己的生命还要珍贵——而且在此时,虽然不仅是理智在安慰我(这理应发挥最大的作用),还有时间(它通常甚至能治愈愚者),但我依然为公共事务如此崩溃、以至于连有一天会变好的希望都没有留下而感到悲伤。
nec vero nunc quidem culpa in eo est in cuius potestate omnia sunt (nisi forte id ipsum esse non debuit), sed alia casu, alia etiam nostra culpa sic acciderunt ut de praeteritis non sit querendum.
事实上,现在的罪责并不在那个掌握一切权力的人(除非也许这种权力本身就不该存在),而是有些事情由于偶然,有些甚至由于我们自己的过错而这样发生,以至于我们不该抱怨过去。
reliquam spem nullam video.
我看不到任何留下的希望。
qua re ad prima redeo: sapienter haec reliquisti, si consilio, feliciter. si casu.
因此我回到最初的一点:你离开这些是明智的,如果是出于计划;是幸运的,如果是由于偶然。

词汇与语法注释

  1. 7.28.1cum quidem haec urbs — 连词 `cum` 后面省略了虚拟式未完成过去时 `esset`(或直陈式 `erat`)。意为“在这座城市确实(真正意义上)是一座城市的时候”,指内战前罗马原有的风貌。
  2. 7.28.1qui hinc absis — 关系代词 `qui` 引导接虚拟式现在时 `absis` 的从句,起原因作用(原因关系从句),解释了主句中形容词 `sapiens` 和 `beatus` 的原因或根据。
  3. 7.28.2pedibus es consecutus — 字面意为“用双脚实现了”,一种幽默的表达,指马略斯通过物理上的旅行(离开罗马前往希腊的帕特雷)得以远离内战的惨状。
  4. 7.28.2discere te ex meis libris animum meum desiderare — 动词 `intellexi` 后接带对格的不定式结构(`te ... discere`),其中又嵌套了另一个带对格的不定式(`animum meum desiderare`)。`desiderare` 的逻辑主语是 `te`,意为“你从我的书中发现(学到)你在怀念(感到缺少)我的精神”。
  5. 7.28.3non solum suis erga me sed etiam meis erga se beneficiis — 原因或手段夺格。需注意反身代词/所有形容词的指向:`suis` 指代主语 `quae`(共和国),意为“它(共和国)对我的恩惠”;`meis erga se` 中的 `se` 同样指代共和国,意为“我拉对它的贡献”。此句对比了双方相互的恩义。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §7.28.1-7.28.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:7.28.1-7.28.3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。