Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §6.7.1-6.7.6

卡埃基纳请求审订著作并代为求赦

第 107 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

卡埃基纳向西塞罗解释其著作因担心引起恺撒震怒而未能及时送达,并恳求西塞罗协助修改该书,同时发挥其影响力为其争取赦免。

§6.7.1quod tibi non tam celeriter liber est redditus, ignosce timori nostro et miserere temporis.
向您奉还那本书没能如此迅速,请原谅我们的恐惧,并怜悯这时代的艰难。
filius, ut audio, pertimuit, neque iniuria, si liber exisset (quoniam non tam interest quo animo scribatur quam quo accipiatur), ne ea res inepte mihi noceret, cum praesertim adhuc stili poenas dem.
我的儿子,正如我所听到的,他极度害怕——如果那本书流传出去的话,而这并非没有道理(因为人们关心的往往不是写作时的心境,而是阅读时的心境)——以免那件事愚蠢地伤害到我,尤其是在我至今仍在为自己的笔墨遭受惩罚的时候。
qua quidem in re singulari sum fato.
在这件事上,我的命运确实是奇特的。
nam cum mendum scripturae litura tollatur, stultitia fama multetur, meus error exsilio corrigitur, cuius summa criminis est quod armatus adversario male dixi.
因为,当书写的错误通常可以通过抹消来消除,愚行通过恶名来惩罚时,我的过错却要用流放来纠正,而我最大的罪状不过是,在全副武装时对我的对手说了坏话。
§6.7.2nemo nostrum est, ut opinor, quin vota victoriae suae fecerit, nemo, quin, etiam cum de alia re immolaret, tamen eo quidem ipso tempore, ut quam primum Caesar superaretur, optarit.
我想,我们当中没有人不曾为自己一方的胜利而祈祷,也没有人即使在为其他事情献祭时,却在那个时刻不曾期盼恺撒能尽快被击败。
hoc si non cogitat, omnibus rebus felix est; si scit et persuasus est, quid irascitur ei qui aliquid scripsit contra suam voluntatem, cum ignorit omnibus qui multa deos venerati sint contra eius salutem?
如果他没有想到这一点,那他在一切事情上都是幸运的;如果他知道并确信这一点,他既然宽恕了所有为了他的毁灭而向神明祈祷了许多次的人,又为何要对写了违背他心意之话的人发怒呢?
§6.7.3sed ut eodem revertar, causa haec fuit timoris: scripsi de te parce medius fidius et timide non revocans me ipse sed paene refugiens.
但回到先前的话题,这就是恐惧的原因:指天发誓,我对您的描写是克制且胆怯的,我没有拉回自己,而是几乎在逃避。
genus autem hoc scripturae non modo liberum sed incitatum atque elatum esse debere quis ignorat? solutum existimatur esse alteri male dicere (tamen cavendum est ne in petulantiam incidas), impeditum se ipsum laudare, ne vitium adrogantiae subsequatur, solum vero liberum alterum laudare, de quo quicquid detrahas, necesse est aut infirmitati aut invidiae adsignetur.
然而,谁不知道这种写作不仅应当是自由的,而且应当是热情洋溢、高亢豪迈的呢? 人们认为,贬低他人是无拘无束的(但仍需小心不要陷入无礼),赞美自己则是举步维艰的,以免随之带来傲慢的弊病,而唯有赞美他人才是真正自由的——对于这种赞美,无论您删去什么,都必然会被归咎于才力不足或心怀嫉妒。
ac nescio an tibi gratius opportuniusque acciderit; nam quod praeclare facere non poteram, primum erat non attingere, secundum beneficium quam parcissime facere.
我不知道这对您而言是否发生得更为令人满意和合乎时宜;因为对于我无法出色完成的事,第一选择是不去触碰它,第二等的恩惠则是尽可能克制地去做它。
sed tamen ego quidem me sustinui; multa minui, multa sustuli, complura ne posui quidem.
但无论如何,我还是克制了自己;我缩减了许多,删除了许多,甚至有许多地方根本没有动笔。
quem ad modum igitur, scalarum gradus si alios tollas, alios incidas, non nullos male haerentis relinquas, ruinae periculum struas, non ascensum pares, sic tot malis tum vinctum tum fractum studium scribendi quid dignum auribus aut probabile potest adferre?
因此,正如梯子的台阶如果拆掉一些、砍断一些,留下一些松动不稳的,你就是在制造坍塌的危险,而不是准备登高;同样,被如此多灾祸束缚和打碎的写作热情,又能带来什么值得一听或值得称道的内容呢?
§6.7.4Cum vero ad ipsius Caesaris nomen veni, toto corpore contremesco non poenae metu, sed illius iudici.
然而,每当我写到恺撒本人的名字时,我全身都会颤抖,这并非出于对惩罚的恐惧,而是出于对他鉴赏力的敬畏。
totum enim Caesarem non novi.
因为我并不完全了解恺撒。
quem putas animum esse, ubi secum loquitur? 'hoc probabit, hoc verbum suspiciosum est.
当心灵与自身对话时,您认为它会是怎样的心境? “他会认可这个吗? 这个词令人怀疑。
quid, si hoc muto? at vereor ne peius sit.
如果我改掉这个呢? 但我担心会变得更糟。
age vero, laudo aliquem; non offendo? Cum porro reprendo aliquem, quid, si non vult? armati stilum persequitur; victi et nondum restituti quid faciet?' auges etiam tu mihi timorem, qui in Oratore tuo caves tibi per Brutum et ad excusationem socium quaeris.
好吧,我赞美了某人;难道我没有冒犯吗? 此外,当我批评某人时,如果他不希望如此呢? 他正在追究全副武装之人的笔墨;对于一个被征服且尚未复权之人的笔墨,他会怎么做? ”甚至连您也在增加我的恐惧,您在您的《雄辩家》中通过布鲁图斯小心自保,并寻找一个同伴来为自己辩解。
Ubi hoc omnium patronus facit, quid me, veterem tuum, nunc omnium clientem, sentire oportet? in hac igitur calumnia timoris et caecae suspicionis tormento, cum plurima ad alieni sensus coniecturam, non ad suum iudicium scribantur, quam difficile sit evadere, si minus expertus es, quod te ad omnia summum atque excellens ingenium armavit, nos sentimus.
当一切人的庇护者都这样做时,我作为您的老友、如今却成了所有人委托人的那个人,又该有何感受呢? 因此,在这恐惧的诽谤和盲目怀疑的折磨中,由于极多的东西都是为了揣摩他人的感受而非凭自己的判断来写,要摆脱这种境地是多么困难,即使您体验得较少(因为您极高超且卓越的才能使您免受这一切的困扰),我们却深有体会。
sed tamen ego filio dixeram, librum tibi legeret et auferret aut ea condicione daret, si reciperes te correcturum, hoc est si totum alium faceres.
但无论如何,我曾告诉我的儿子,让他把书读给您听后便带走,或者在这样的条件下交给您:如果您承诺会予以修改,也就是说如果您会把它完全改写为另一本书。
§6.7.5de Asiatico itinere, quamquam summa necessitas premebat, ut imperasti, feci.
关于小亚细亚的旅程,尽管极大的必要性逼迫着我,但我还是照您的吩咐做了。
te pro me quid horter? vides tempus venisse, quo necesse sit de nobis constitui.
为了我,我该如何催促您呢? 您看到时刻已经到来,必须对我们的命运做出决定了。
nihil est, mi Cicero, quod filium meum exspectes.
我的西塞罗,您完全没有必要等待我的儿子。
adulescens est; omnia excogitare vel studio vel aetate vel metu non potest.
他还是个年轻人;由于他的热忱、年龄或恐惧,他无法想周全所有的事情。
totum negotium tu sustineas oportet; in te mihi omnis spes est.
您必须承担起全部的事务;我所有的希望都在您身上。
tu pro tua prudentia, quibus rebus gaudeat, quibus capiatur Caesar, tenes; a te omnia proficiscantur et per te ad exitum perducantur necesse est; apud ipsum multum, apud eius omnis plurimum potes.
凭着您的聪慧,您掌握着恺撒因何而乐、因何而被吸引;一切必须由您开始,并通过您引导到结局;您在他本人面前拥有很大力量,在所有他的亲信面前拥有极大的力量。
§6.7.6unum tibi si persuaseris, non hoc esse tui muneris, si quid rogatus fueris, ut facias (quamquam id magnum et amplum est), sed totum tuum esse onus, perficies; nisi forte aut in miseria nimis stulte aut in amicitia nimis impudenter tibi onus impono.
如果您能让自己确信这一件事:如果有人请求您,去完成它并不是您的职责(尽管那也是伟大而宽宏的),而是这整个重荷都是属于您的责任,您就一定能成全此事;除非也许在痛苦中我太愚蠢,或在友谊中我太厚颜无耻,把重担强加给了您。
sed utrique rei excusationem tuae vitae consuetudo dat.
但您一生的习惯为这两者都提供了辩解。
nam quod ita consuesti pro amicis laborare, non iam sic sperant abs te sed etiam sic imperant tibi familiares quod ad librum attinet quem tibi filius dabit, peto a te ne exeat, aut ita corrigas ne mihi noceat.
因为您已经习惯于这样为朋友奔走,您的亲信们现在不仅对您抱有这样的期望,甚至还这样命令您。 至于我儿子将交给您的那本书,我请求您不要让它流传出去,或者予以修改,以免伤害到我。

词汇与语法注释

  1. 6.7.1ne ea res inepte mihi noceret — 由否定连词 ne 引导的宾语从句(“以免那件事伤害到我”),修饰动词 pertimuit。其中 si liber exisset 为该从句内部的虚拟语气过去完成时条件从句。
  2. 6.7.2qui multa deos venerati sint — 动词 venerari 在此处带双宾格(deos 和 multa),意思是“向神明祈求了许多事”。
  3. 6.7.4ubi secum loquitur — 从上下文来看,loquitur 的主语指作者卡埃基纳本人(或其心灵 animus)。将其理解为“当(写作者)自我对话时”,最能与紧随其后的引用句(表现作者在恐惧中写作时的内心挣扎)相契合。
  4. 6.7.6non hoc esse tui muneris — tui muneris 是表示义务或职责的属格(“这并非您的职责”),构成了作为 persuaseris 宾语的对格不代词从句中的表语部分。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §6.7.1-6.7.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:6.7.1-6.7.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。