Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §3.7.1-3.7.6

反驳阿庇乌斯的抱怨与主张平等的友谊

第 46 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗反驳了关于阿庇乌斯人建造工程的不公正抱怨,详细解释了自己未能迎接阿庇乌斯的前因后果,并主张两人之间基于美德而非出身显赫的平等地位。

§3.7.1pluribus verbis ad te scribam, cum plus oti nactus ero; haec scripsi subito, cum Bruti pueri Laudiceae me convenissent et se Romam properare dixissent.
当我获得更多闲暇时,我会用更多的言语给你写信;这次我是仓促写就,因为布鲁图斯的奴仆在老底嘉与我会面,并说他们正急于前往罗马。
itaque nullas iis praeterquam ad te et ad Brutum dedi litteras
因此,除了给你的和给布鲁图斯的信之外,我没有给他们任何信件。
§3.7.2legati Appiani mihi volumen a te plenum querelae iniquissimae reddiderunt, quod corum aedificationem litteris meis impedissem.
阿庇乌斯的使节向我递交了你的一封写满了极不公正怨言的书简,指责我用我的信件阻碍了他们的建造工程。
eadem autem epistula petebas ut cos quam primum, ne in hiemem inciderent, ad facultatem aedificandi liberarem, et simul peracute querebare, quod eos tributa exigere vetarem prius quam ego re cognita permisissem; genus enim quoddam fuisse impediendi, cum ego cognoscere non possem, nisi cum ad hiemem me ex §3.7.3Cilicia recepissem.
然而在同一封信中,你请求我能尽快为他们提供建造的便利,免得他们拖入冬季;同时你又非常尖锐地抱怨,说我禁止他们在我在调查并许可之前征税;因为[你认为]这是一种阻碍,既然我无法调查,除非在冬季到来时我从基里基亚归来。
ad omnia accipe et cognosce aequitatem expostulationis tuae.
针对这一切,请听取我的回答,并认识到你抗议的“公正”之处。
primum, cum ad me aditum esset ab iis, qui dicerent a se intolerabilia tributa exigi, quid habuit iniquitatis me scribere, ne facerent, ante quam ego rem causamque cognossem? non poteram, credo, ante hiemem;
首先,当那些声称自己被征收了无法承受之税的人向我申诉时,我在调查事情和原因之前写信禁止他们这样做,这有什么不公正的呢?
sic enim scribis.
我想,我在冬天之前是无法调查的;因为你是这样写的。
quasi vero ad cognoscendum ego ad illos, non illi ad me venire debuerint.
就好像为了调查,应该是我去他们那里,而不是他们来我这里似的!
'tam longe?' inquis.
“那么远? ”你问。
quid? cum dabas iis litteras, per quas mecum agebas, ne eos impedirem, quo minus ante hiemem aedificarent, non eos ad me venturos arbitrabare? tametsi id quidem fecerunt ridicule;
什么? 当你给他们那封信,通过它向我交涉不要阻碍他们,免得妨碍他们在冬天之前建造时,你难道没有料到他们会到我这里来吗?
quas enim litteras adferebant, ut opus aestate facere possent, eas mihi post brumam reddiderunt.
虽然他们的做法确实滑稽;因为他们为了能在夏天动工而带来的信,却在冬至过后才递交给我。
sed scito et multo pluris esse, qui de tributis recusent, quam qui exigi velint, et me tamen, quod te velle existimem, esse facturum.
但请你知晓,拒绝纳税的人比希望征收的人要多得多,然而我仍然会去做我认为你所希望的事。
de Appianis hactenus.
关于阿庇乌斯人的事就到此为止。
§3.7.4A Pausania, Lentuli liberto, accenso meo, audivi, cum diceret te secum esse questum, quod tibi obviam non prodissem.
我从伦图鲁斯的释奴、我的传令官帕乌萨尼亚斯那里听闻,他说你曾向他抱怨,说我没有出门迎接你。
scilicet contempsi te, nec potest fieri me quicquam superbius! Cum puer tuus ad me secunda fere vigilia venisset isque te ante lucem Iconium mihi venturum nuntiasset, incertumque, utra via, cum essent duae, altera Varronem, tuum familiarissimum, altera Q. Leptam, praefectum fabrum meum, tibi obviam misi.
当然,我藐视了你,世上不可能有比我更傲慢的人了! 当你的奴仆在大约第二更天来到我这里,向我报告说你将在黎明前抵达以哥念,而由于有两条路,不确定你走哪一条,我便在其中一条路上派去了你最亲近的朋友瓦罗,在另一条路上派去了我的工兵队长昆图斯·莱普塔去迎接你。
mandavi utrique eorum, ut tante ad me excurrerent, ut tibi obviam prodire possem.
我嘱咐他们两人,一旦见到你就赶快跑回来告诉我,以便我能出门迎接你。
currens Lepta venit mihique nuntiavit te iam castra praetergressum esse.
莱普塔跑着赶来,告诉我你已经越过了营地。
confestim Iconium veni.
我立刻赶到了以哥念。
cetera iam tibi nota sunt.
其余的事情你已经知道了。
an ego tibi obviam non prodirem, primum Ap.
难道我不该去迎接你吗?
Claudio, deinde imperatori, deinde more maiorum, deinde, quod caput est, amico, cum in isto genere multo etiam ambitiosius facere soleam, quam honos meus et dignitas postulat? sed haec hactenus.
——首先是对阿庇乌斯·克劳迪乌斯,其次是对一位凯旋将军,再次是按照祖宗的遗风,最后,也是最核心的,是对一位朋友,况且在这一类事情上,我通常做得比我的荣誉和尊严所要求的还要殷勤得多。 但这些事就到此为止。
§3.7.5illud idem Pausania dicebat te dixisse: 'quidni? Appius Lentulo, Lentulus Ampio processit obviam, Cicero Appio noluit?' quaeso, etiamne tu has ineptias, homo mea sententia summa prudentia, multa etiam doctrina, plurimo rerum usu, addo urbanitatem, quae est virtus, ut Stoici rectissime putant? ullam Appietatem aut Lentulitatem valere apud me plus quam ornamenta virtutis existimas? Cum ea consecutus nondum eram, quae sunt hominum opinionibus amplissima, tamen ista vestra nomina numquam sum admiratus;
那同一个帕乌萨尼亚斯还说你说过:“为什么? 阿庇乌斯去迎接了伦图鲁斯,伦图鲁斯去迎接了安庇乌斯,而西塞罗却不愿迎接阿庇乌斯? ”请问,难道连你,一个在我看来具有极高智慧、丰富学识、极多世事经验,而且我还得加上具有“都市风雅”——正如斯多葛学派极正确地认为的那样,这是一种美德——的人,也会抱有这些愚蠢的想法吗? 难道你认为任何“阿庇乌斯式的高贵”或“伦图鲁斯式的高贵”在我这里的分量,会超过美德的装饰吗?
viros eos, qui ea vobis reliquissent, magnos arbitrabar.
当我尚未获得那些在人们观念中最为崇高的荣誉时,我也从未崇拜过你们的那些姓氏;我当时认为,将这些姓氏留给你们的人是伟大的。
postea vero quam ita et cepi et gessi maxima imperia, ut mihi nihil neque ad honorem neque ad gloriam adquirendum putarem, superiorem quidem numquam, sed parem vobis me speravi esse factum.
但是在以如此方式获得并执行了最高的指挥权、以至于我认为自己在荣誉和名声上已无所求之后,我希望自己即使绝非高于你们,但也已与你们平等了。
nec mehercule aliter vidi existimare vel Cn. Pompeium, quem omnibus, qui umquam fuerunt, vel P. Lentulum, quem mihi ipsi antepono; tu si aliter existimas, nihil errabis, si paulo diligentius, ut, quid sit eu)ge/neia, quid sit nobilitas, intellegas, Athenodorus, Sandonis filius, quid de his rebus dicat, attenderis.
而凭赫拉克勒斯起誓,我未曾见过被我置于所有曾经存在之人以上的格奈乌斯·庞培,或是被我置于自己之上的普布里乌斯·伦图鲁斯有不同的看法;如果你有不同的看法,如果你能稍加勤勉地关注桑东之子阿特诺多罗斯对这些事的看法,以便理解什么是高贵出身(εὐγένεια),什么是高贵(nobilitas),你就不会犯任何错误。
§3.7.6sed ut ad rem redeam, me tibi non amicum modo, verum etiam amicissimum existimes velim.
但是言归正传,我希望你不仅把我看作朋友,而且确实看作最亲密的朋友。
profecto omnibus officiis meis efficiam, ut ita esse vere possis iudicare.
我必将通过我所有的尽责表现,使你能够真正断定事实就是如此。
tu autem si id agis, ut minus mea causa, dum ego absim, debere videaris, quam ego tua laborarim, libero te ista cura; " pa/r' e)/moige kai\ a)/lloi oi(/ ke/ me timh/sousi, ma/lista de\ mhti/eta *zeu/s.
但是,如果你这样做是为了在我不在此地时,使你为我所欠下的人情,看起来少于我为你所付出的劳苦,那么我就免除你这番顾虑: “我身边自有他人会尊敬我,尤其是睿智的宙斯。
" si autem natura es filai/tios, illud non perficies, quo minus tua causa velim; hoc adsequere, ut, quam in partem tu accipias, minus laborem.
” 然而,如果你生性喜好指责(φιλαίτιος),你无法做到让我减少为你付出的意愿;你只能达到这样一个结果,即对于你如何看待我的付出,我将减少付出的心思。
haec ad te scripsi liberius fretus conscientia offici mei benevolentiaeque, quam a me certo iudicio susceptam, quoad tu voles, conservabo.
我凭着对自己履行职责与善意的问心无愧,相当坦率地写下了这些话;这份善意是我在深思熟虑后所怀有的,只要你愿意,我就会一直保持下去。

词汇与语法注释

  1. 3.7.2genus enim quoddam fuisse impediendi — 间接引语中的“对格与不定式”结构(省略了主控动词)。承接前文的 `epistula petebas ... et querebare`(你在信中请求……并抱怨),表示阿庇乌斯在信中声称西塞罗的举动是一种阻碍。
  2. 3.7.4an ego tibi obviam non prodirem — 虚拟式未完成时 `prodirem` 用作针对过去的商榷性虚拟式(“难道我不该去迎接你吗?”),表达抗议性的修辞疑问。
  3. 3.7.5has ineptias, homo mea sententia summa prudentia — 省略了主要动词(如 `loqueris` “说”或 `admittis` “容忍”)。这是一种表达感叹或强烈疑问的口语化及书信体风格。
  4. 3.7.6illud non perficies, quo minus tua causa velim — 在 `perficio`(达到、完成)之后由 `quo minus` 引导的从句。整句表达一种阻碍或否定:“你无法做到[这一点]以阻止我为你付出意愿”。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §3.7.1-3.7.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:3.7.1-3.7.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。