§3.7.1pluribus verbis ad te scribam, cum plus oti nactus ero;
더 많은 여유가 생기면 당신에게 더 많은 글로 편지를 쓰겠습니다.
haec scripsi subito, cum Bruti pueri Laudiceae me convenissent et se Romam properare dixissent.
이번에는 브루투스의 노예들이 라오디케아에서 나를 만나 자신들이 로마로 서둘러 가고 있다고 말했기에 급히 이것을 썼습니다.
itaque nullas iis praeterquam ad te et ad Brutum dedi litteras
그리하여 나는 그들에게 당신과 브루투스에게 가는 것 외에는 아무 편지도 주지 않았습니다.
§3.7.2legati Appiani mihi volumen a te plenum querelae iniquissimae reddiderunt, quod corum aedificationem litteris meis impedissem.
아피아의 사절단은 당신이 보낸, 극히 부당한 불만으로 가득 찬 서한을 내게 전달했습니다. 내가 나의 편지들로 그들의 건축을 방해했다는 이유에서였습니다.
eadem autem epistula petebas ut cos quam primum, ne in hiemem inciderent, ad facultatem aedificandi liberarem, et simul peracute querebare, quod eos tributa exigere vetarem prius quam ego re cognita permisissem;
그런데 동일한 편지에서 당신은 그들이 겨울을 맞닥뜨리지 않도록 가능한 한 빨리 건축의 권한을 주어 그들을 풀어줄 것을 요청하는 동시에, 내가 사태를 조사하여 허락하기 전에 그들이 세금을 징수하는 것을 금지한 것에 대해 매우 날카롭게 불평하고 있었습니다.
genus enim quoddam fuisse impediendi, cum ego cognoscere non possem, nisi cum ad hiemem me ex §3.7.3Cilicia recepissem.
왜냐하면 내가 겨울이 되어 킬리키아로부터 돌아왔을 때가 아니라면 내가 조사할 수 없었을 것이기 때문입니다.
ad omnia accipe et cognosce aequitatem expostulationis tuae.
이 모든 것에 대해 듣고 당신의 항의가 얼마나 "정당한지" 깨달으십시오.
primum, cum ad me aditum esset ab iis, qui dicerent a se intolerabilia tributa exigi, quid habuit iniquitatis me scribere, ne facerent, ante quam ego rem causamque cognossem? non poteram, credo, ante hiemem;
첫째로, 견딜 수 없는 세금이 징수되고 있다고 말하는 사람들에 의해 나에게 청원이 제기되었을 때, 내가 사태와 이유를 조사하기 전에는 그들이 그것을 행하지 말라고 편지를 쓴 것에 무슨 부당함이 있었습니까? 나는 겨울 전에는 조사할 수 없었을 것입니다, 그렇지요.
sic enim scribis.
당신이 그렇게 쓰고 있으니 말입니다.
quasi vero ad cognoscendum ego ad illos, non illi ad me venire debuerint.
마치 조사를 위해 내가 그들에게 가야 했고, 그들이 나에게 와서는 안 되었던 것처럼 말입니다!
'tam longe?' inquis.
"그렇게 먼 곳까지 말이오?"라고 당신은 묻습니다.
quid? cum dabas iis litteras, per quas mecum agebas, ne eos impedirem, quo minus ante hiemem aedificarent, non eos ad me venturos arbitrabare? tametsi id quidem fecerunt ridicule;
무엇이라고요? 당신이 그들에게 내가 그들의 겨울 전 건축을 방해하지 말아 달라고 나에게 교섭하는 편지를 쥐여주었을 때, 그들이 나에게 오지 않을 것이라고 생각했단 말입니까? 비록 그들이 한 짓은 실로 우스꽝스러웠지만 말입니다.
quas enim litteras adferebant, ut opus aestate facere possent, eas mihi post brumam reddiderunt.
여름에 공사를 할 수 있게 하려고 가져온 편지를, 그들은 동지가 지난 후에야 나에게 전달했기 때문입니다.
sed scito et multo pluris esse, qui de tributis recusent, quam qui exigi velint, et me tamen, quod te velle existimem, esse facturum.
하지만 세금을 거부하는 사람들이 그것이 징수되기를 바라는 사람들보다 훨씬 더 많다는 것과, 그럼에도 나는 당신이 원한다고 생각하는 바를 행할 것임을 알아두십시오.
de Appianis hactenus.
아피아인들에 대해서는 여기까지만 합시다.
§3.7.4A Pausania, Lentuli liberto, accenso meo, audivi, cum diceret te secum esse questum, quod tibi obviam non prodissem.
렌툴루스의 해방노예이자 나의 포고관인 파우사니아스로부터, 당신이 내가 마중 나가지 않은 것에 대해 그에게 불평했다고 말하는 것을 들었습니다.
scilicet contempsi te, nec potest fieri me quicquam superbius! Cum puer tuus ad me secunda fere vigilia venisset isque te ante lucem Iconium mihi venturum nuntiasset, incertumque, utra via, cum essent duae, altera Varronem, tuum familiarissimum, altera Q. Leptam, praefectum fabrum meum, tibi obviam misi.
물론 나는 당신을 멸시한 것이며, 나보다 더 오만한 자는 존재할 수 없을 것입니다! 당신의 노예가 제2경쯤에 나에게 와서 당신이 동트기 전에 이코니움의 나에게 올 것이라고 알렸을 때, 길이 두 갈래가 있어서 어느 쪽으로 올지 불확실했기에, 한쪽 길에는 당신의 가장 친한 친구인 바로를, 다른 쪽 길에는 나의 공병대장 퀸투스 렙타를 마중 보냈습니다.
mandavi utrique eorum, ut tante ad me excurrerent, ut tibi obviam prodire possem.
나는 그들 둘 다에게 내가 마중 나갈 수 있도록 나에게 급히 뛰어와 알리라고 명령했습니다.
currens Lepta venit mihique nuntiavit te iam castra praetergressum esse.
렙타가 달려와 당신이 이미 진영을 지나쳤다고 나에게 알렸습니다.
confestim Iconium veni.
나는 즉시 이코니움으로 갔습니다.
cetera iam tibi nota sunt.
나머지 일들은 이미 당신도 아는 바입니다.
an ego tibi obviam non prodirem, primum Ap.
내가 당신을 마중 나가지 않는단 말입니까?
Claudio, deinde imperatori, deinde more maiorum, deinde, quod caput est, amico, cum in isto genere multo etiam ambitiosius facere soleam, quam honos meus et dignitas postulat? sed haec hactenus.
첫째로 아피우스 클라우디우스에게, 둘째로 임페라토르에게, 셋째로 조상의 관습에 따라, 그리고 넷째로, 가장 중요한 것으로서, 친구에게 말입니다. 나는 이와 같은 일에 있어서 나의 명예와 존엄이 요구하는 것보다 훨씬 더 극진하게 행하는 것이 보통인데도 말입니다. 하지만 이 일들은 여기까지만 합시다.
§3.7.5illud idem Pausania dicebat te dixisse: 'quidni? Appius Lentulo, Lentulus Ampio processit obviam, Cicero Appio noluit?' quaeso, etiamne tu has ineptias, homo mea sententia summa prudentia, multa etiam doctrina, plurimo rerum usu, addo urbanitatem, quae est virtus, ut Stoici rectissime putant? ullam Appietatem aut Lentulitatem valere apud me plus quam ornamenta virtutis existimas? Cum ea consecutus nondum eram, quae sunt hominum opinionibus amplissima, tamen ista vestra nomina numquam sum admiratus;
바로 그 파우사니아스는 당신이 이렇게 말했다고 전했습니다. "어째서? 아피우스는 렌툴루스를, 렌툴루스는 암피우스의 마중을 나갔는데, 키케로는 아피우스의 마중을 가기 싫어했단 말인가?" 묻건대, 내 생각에 최고의 지혜와 많은 학식, 그리고 극히 풍부한 실무 경험을 가졌으며, 거기에 더해 스토아학파가 매우 올바르게 생각하듯 일종의 덕성인 '도시적 세련됨'마저 갖춘 당신 같은 사람마저 이러한 어리석은 생각을 품는단 말입니까? 어떤 '아피우스 가문다움'이나 '렌툴루스 가문다움'이 덕의 장식보다 내게 더 큰 가치를 지닌다고 생각하십니까? 내가 사람들의 평판에서 가장 영예로운 것들을 아직 획득하지 못했을 때에도, 나는 당신들의 그러한 이름들을 결코 숭배하지 않았습니다.
viros eos, qui ea vobis reliquissent, magnos arbitrabar.
그것들을 당신들에게 남겨준 이들이 위대하다고 생각했을 뿐입니다.
postea vero quam ita et cepi et gessi maxima imperia, ut mihi nihil neque ad honorem neque ad gloriam adquirendum putarem, superiorem quidem numquam, sed parem vobis me speravi esse factum.
하지만 내가 최고의 지휘권을 획득하고 수행하여, 명예나 영광을 위해 더 이상 보탤 것이 없다고 생각하게 된 이후에는, 내가 당신들보다 결코 우월하지는 않더라도 대등하게는 되었다고 바랐습니다.
nec mehercule aliter vidi existimare vel Cn. Pompeium, quem omnibus, qui umquam fuerunt, vel P. Lentulum, quem mihi ipsi antepono;
그리고 맹세코, 내가 이전에 존재했던 모든 이들보다 위에 두는 그나이우스 폼페이우스나, 나 자신보다 앞세우는 푸블리우스 렌툴루스 역시 이와 다르게 생각하는 것을 보지 못했습니다.
tu si aliter existimas, nihil errabis, si paulo diligentius, ut, quid sit eu)ge/neia, quid sit nobilitas, intellegas, Athenodorus, Sandonis filius, quid de his rebus dicat, attenderis.
만약 당신이 다르게 생각하신다면, 고귀한 태생(εὐγένεια)이 무엇이고 고귀함(nobilitas)이 무엇인지 이해하기 위해 산돈의 아들 아테노도로스가 이 일들에 대해 무슨 말을 하는지 조금만 더 주의 깊게 귀를 기울이더라도 결코 잘못 생각하지 않게 될 것입니다.
§3.7.6sed ut ad rem redeam, me tibi non amicum modo, verum etiam amicissimum existimes velim.
하지만 본론으로 돌아가서, 당신이 나를 단지 친구뿐만 아니라 참으로 가장 가까운 친구로 생각해주시기를 바랍니다.
profecto omnibus officiis meis efficiam, ut ita esse vere possis iudicare.
참으로 나의 모든 성의를 다해 당신이 참으로 그렇게 판단할 수 있도록 만들겠습니다.
tu autem si id agis, ut minus mea causa, dum ego absim, debere videaris, quam ego tua laborarim, libero te ista cura;
하지만 만약 당신이 내가 부재하는 동안 나를 위해 빚진 의무가 내가 당신을 위해 수고한 것보다 적어 보이게 하려고 힘쓰는 것이라면, 나는 당신을 그 걱정에서 놓아주겠습니다.
"
pa/r' e)/moige kai\ a)/lloi
oi(/ ke/ me timh/sousi, ma/lista de\ mhti/eta *zeu/s. "
si autem natura es filai/tios, illud non perficies, quo minus tua causa velim;
"내 곁에는 나를 존경해줄 다른 이들이 있고, 무엇보다도 깊이 배려하시는 제우스께서 계시니." 그러나 만약 당신이 본래 남을 탓하기 좋아하는(φιλαί티ος) 성품이라면, 당신은 내가 당신을 위해 애쓰고 싶어 하는 마음을 꺾지 못할 것입니다.
hoc adsequere, ut, quam in partem tu accipias, minus laborem.
다만 당신이 그것을 어떻게 받아들이는지에 대해 내가 덜 마음을 쓰게 될 뿐입니다.
haec ad te scripsi liberius fretus conscientia offici mei benevolentiaeque, quam a me certo iudicio susceptam, quoad tu voles, conservabo.
나는 나의 의무와 호의에 대한 떳떳함을 바탕으로 이 글을 당신에게 꽤 솔직하게 썼습니다. 그 호의는 내가 확고한 판단하에 품은 것이며, 당신이 바라는 한 계속 유지할 것입니다.