Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §2.7.1-2.7.4

祝贺库里奥当选护民官并请求阻止任期延长

第 27 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗强烈敦促库里奥相信自己的判断而非听信他人,并对他的护民官任期寄予厚望。同时,他请求库里奥在元老院中给予协助,以阻止其在基利家属州的任期延长。

§2.7.1sera gratulatio reprehendi non solet, praesertim si nulla neglegentia praetermissa est; longe enim absum, audio sero; sed tibi et gratulor et, ut sempiternae laudi tibi sit iste tribunatus, exopto teque hortor, ut omnia gubernes et moderere prudentia tua, ne te auferant aliorum consilia.
迟到的祝贺通常不会受到谴责,尤其是如果它并非因任何疏忽而被耽搁;因为我身处遥远之地,消息听闻得晚;但我既向你祝贺,又热切期盼这护民官之职能为你带来永恒的荣耀,并劝勉你,要以你的明智来掌舵和控制一切,免得他人的建言将你带偏。
nemo est qui tibi sapientius suadere possit te ipso; numquam labere, si te audies.
没有人能比你自己更明智地给你提出建议;如果你听从自己,你就绝不会失足。
non scribo hoc temere; cui scribam, video; novi animum, novi consilium tuum; non vereor ne quid timide, ne quid stulte facias, si ea defendes, quae ipse recta esse senties.
我写下这些并非出于草率;我清楚自己在给谁写信;我了解你的心性,也了解你的抱负;如果你捍卫那些你自己觉得正确的事,我就不担心你会畏缩或愚蠢地做出任何事。
§2.7.2quod in rei publicae tempus non incideris, sed veneris (iudicio enim tuo, non casu in ipsum discrimen rerum contulisti tribunatum tuum), profecto vides; quanta vis in re publica temporum sit, quanta varietas rerum, quam incerti exitus, quam flexibiles hominum voluntates, quid insidiarum, quid vanitatis in vita, non dubito quin cogites.
你并非偶然陷入、而是主动走进了国家怎样的时局之中(因为你是凭自己的判断、而非凭偶然将你的护民官任期投入到这危急关头之中的),你无疑是看得很清楚的;时局在国家中的力量有多大、事态的变化有多繁复、结局是多么难以预料、人们的意志是多么容易动摇、人生中有多少阴谋与虚伪,我相信你一定都在思考。
sed, amabo te, cura et cogita, Curio,—nihil novi, sed illud idem, quod initio scripsi: tecum o loquere, te adhibe in consilium, te audi, tibi obtempera.
但是,求你了,库里奥,请多加小心并深思,——这并非什么新鲜事,而是我开头写过的同一件事:与你自己对话,邀你自己参与商议,倾听你自己,顺从你自己。
alteri qui melius consilium dare possit quam tu, non facile. inveniri potest; tibi vero ipsi certe nemo melius dabit.
对于他人而言,要找到一个能比你给出更好建议的人并不容易;而对于你自己,绝对没有谁能给出比你更好的建议了。
Dii immortales! cur ego absum vel spectator laudum tuarum vel particeps vel socius vel minister consiliorum? tametsi hoc minime.
不朽的神啊! 为什么我竟缺席了,不能作你荣耀的旁观者,或是你计划的参与者、同盟者、甚至协助者?
tibi deest; sed tamen efficeret magnitudo et vis amoris mei, consilio te ut possem luvare.
虽然你这一点也并不欠缺;但我的爱之深切与力量,终究会促使我能用建言来协助你。
§2.7.3scribam ad te plura alias; paucis enim diebus eram missurus domesticos tabellarios, ut, quoniam sane feliciter et ex mea sententia rem publicam gessimus, unis litteris totius aestatis res gestas ad senatum perscriberem.
改日我再给你写更多;因为过几天我打算派家中的邮差回去,以便由于我们确实非常幸运且如我所愿地处理了公共事务,我能用一封信向元老院写尽整个夏天的战绩。
de sacerdotio tuo quantam curam adhibuerim quamque difficili in re atque causa, cognosces ex iis litteris, quas Thrasoni, liberto tuo, dedi.
关于你竞选神职之事我付出了多少心思,以及那是在何等困难的局面与诉求之中,你将从我交给你那获释奴隶特拉索的信中得知。
§2.7.4te, mi Curio, pro tua incredibili in me benevolentia meaque item in te singulari rogo atque oro, ne patiare quicquam mihi ad hanc provincialem molestiam temporis prorogari.
我的库里奥啊,因你对我那难以置信的善意,以及我对你同样非凡的情谊,我向你请求并哀求,不要容许我在属州承担的这份苦差事有任何期限上的延长。
praesens tecum egi, cum te tr. pl. isto anno fore non putarem, itemque petivi saepe per litteras, sed tum quasi a †senatuore, nobilissimo tamen adulescente et gratiosissimo, nunc a tr. pl. et a Curione tribuno, non ut decernatur aliquid novi, quod solet esse difficilius, sed ut ne quid novi decernatur, ut et senati consultum et leges defendas, eaque mihi condicio maneat, qua profectus sum.
当服务还不认为你在今年会成为平民护民官时,我曾当面与你交涉,也同样屡次在信中请求;但那时只是像向一位元老院议员、一位极其高贵且极有声望的青年请求,而现在则是向平民护民官、向身为护民官的库里奥请求,这并非要求做出任何新的决议(这通常更为困难),而是要求不要做出任何新的决议,以便你捍卫元老院决议和法律,使我出发时的那个条件能继续保持。
hoc te vehementer etiam atque etiam rogo.
我一再地、极力地向你请求此事。

词汇与语法注释

  1. §2.7.1sempiternae laudi tibi sit — “双与格”结构,其中 `sempiternae laudi` 用作目的/结果与格(“作为永恒的荣耀”),`tibi` 用作关系与格(“对你而言”)。
  2. §2.7.1labere — 异态动词(形式被动词)*labor* 的直陈式将来时第二人称单数(采用古雅的 `-ere` 尾缀以代替标准的 `-eris`),意为“你将失足/犯错”。
  3. §2.7.2quod in rei publicae tempus — 疑问形容词 `quod` 修饰 `tempus`,整个介词短语引导一个间接疑问句,作为 `vides` 的宾语。语序发生了倒装(Hyperbaton),等同于 `in quod tempus rei publicae`。
  4. §2.7.4senati — 第四变格名词 *senatus* 的古体属格单数(而非标准的古典期属格 *senatūs*),保留在官方和法律陈规定型表达式 `senati consultum`(元老院决议)中。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §2.7.1-2.7.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:2.7.1-2.7.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。