Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §15.5.1-15.5.3

卡托关于感谢祭与真正荣耀的复信

第 374 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

卡托给西塞罗复信,指出元老院对其在属州治理中展现出的和平美德(廉洁与自制)的赞美,远比依靠军事武力获得的凯旋式更为光荣,并在尊重其尊严的前提下,劝慰他因当前的感谢祭决议而感到高兴。

§15.5.1quod et res p. me et nostra amicitia hortatur, libenter facio ut tuam virtutem, innocentiam, diligentiam cognitam in maximis rebus domi togati, armati foris pari industria administrare gaudeam.
正如国家和我们的友谊都敦促我那般,我欣然为之,即欣喜于你那在内政中作为平民于极重大的事务中已为人知的德行、廉洁与勤勉,如今在外作为武装的将领也以同等的勤勉在主持事务。
itaque, quod pro meo iudicio facere potui, ut innocentia consilioque tuo defensam provinciam, servatum Ariobarzanis cum ipso rege regnum, sociorum revocatam ad studium imperi nostri voluntatem sententia mea et decreto laudarem, feci.
因此,根据我的判断,我尽我所能做到了:通过我的发言和决议,赞美了因你的廉洁与谋略而得到防卫的属州、与国王本人一同得以保全的阿里奥巴尔赞尼斯的王国,以及被重新唤回对我们帝国之热忱的盟友们的意愿。
§15.5.2supplicationem decretam, si tu, qua in re nihil fortuito sed summa tua ratione et continentia rei p. provisum est, dis immortalibus gratulari nos quam tibi referre acceptum mavis, gaudeo; quod si triumphi praerogativam putas supplicationem et idcirco casum potius quam te laudari mavis, neque supplicationem sequitur semper triumphus, et triumpho multo clarius est senatum iudicare potius mansuetudine et innocentia imperatoris provinciam quam vi militum aut benignitate deorum retentam atque conservatam esse; quod ego mea sententia censebam.
至于通过决议举行感谢祭一事——在这件事上,国家未曾因偶然获得任何保障,而全是由于你极高的理智和自制力得到了防备——如果你宁愿我们向不朽的神灵表示祝贺,而不是将其归功于你,我感到高兴;但如果你认为感谢祭是凯旋式的前兆,并因此宁愿运气而非你自己受到赞美,那么不仅凯旋式并不总是紧随感谢祭之后,而且比凯旋式更为光荣得多的是,元老院判定属州得以保全和维系,是由于将领的温和与廉洁,而非由于士兵的武力或神灵的恩赐;这正是阁下我在发言中所主张的。
§15.5.3atque haec ego idcirco ad te contra consuetudinem meam pluribus scripsi ut, quod maxime volo, existimes me laborare ut tibi persuadeam me et voluisse de tua maiestate quod amplissimum sim arbitratus et quod tu maluisti factum esse gaudere.
我之所以违反自己的习惯,给你写了这么多字,是为了让你相信——这也是我最希望的——我正不遗余力地向你表明:我既曾为你渴望那项我认为对你的尊严而言最为崇高的荣誉,也为如今实现了你更偏好的结果而感到高兴。
vale et nos dilige et instituto itinere severitatem diligentiamque sociis et rei p. praesta.
愿你安好,并请继续爱戴我;在你已踏上的旅程中,继续向盟友和国家展现你的严明与勤勉。

词汇与语法注释

  1. 15.5.1libenter facio ut tuam virtutem, innocentiam, diligentiam cognitam in maximis rebus domi togati, armati foris pari industria administrare gaudeam — 这里的 `facio ut` + 虚拟语气(`gaudeam`)是一种迂回表达,用以强调动作或状态的实现,此处意为“乐于为……感到高兴”。文本中 `togati`(身穿托加,指在“国内” `domi` 的平民生活)与 `armati`(身披铠甲,指在“国外” `foris` 的军事统帅)形成了鲜明的对照。
  2. 15.5.1quod pro meo iudicio facere potui, ut ... laudarem, feci — 这里的 `ut ... laudarem` 从句是名词性从句,作主句动词 `feci` 的宾语,并在同格上解释了前置关系从句 `quod ... potui` 的具体内容。`laudarem` 的宾语是三个名词 `provinciam`、`regnum` 和 `voluntatem`,它们各自带有过去分词(`defensam`、`servatum`、`revocatam`),用以表示“属州得到防卫”等已成事实的状况(类似于“从建城以来”的 ab urbe condita 构文)。
  3. 15.5.2supplicationem decretam, si tu ... mavis, gaudeo — 句首的 `supplicationem decretam` 可以被视为带等格的不定式短语(省略了 `esse`),作为 `gaudeo` 的直接宾语(“我为……而高兴”)。但在语境中,它更像是起到了引入话题的作用(“至于通过决议举行感谢祭一事”),随后接条件从句 `si tu ... mavis` 和主句动词 `gaudeo`。
  4. 15.5.2triumpho multo clarius est senatum iudicare — `triumpho` 是比较夺格,修饰比较级 `clarius`,意为“比凯旋式(更光荣)”。`clarius` 是中性单数主格,作非人称句 `est` 的表语。实质上的主语是带对格的不定式短语 `senatum iudicare`(“元老院判定……”)。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §15.5.1-15.5.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:15.5.1-15.5.3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。