Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §10.33.1-10.33.5

穆蒂纳战报延误与波里奥的自白和进军决意

第 233 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

阿西尼乌斯·波里奥解释了因列皮杜斯的阻挠而延迟收到穆蒂纳战事报告的原因,为其此前为了通过而曲意逢迎列皮杜斯进行了解释,并详细转述了最新听闻的穆蒂纳战况传言,表达了随时为国家采取行动的决心。

§10.33.1S. v. h. e. e. q. v.
如果您身体健康,那就太好了;我身体也很好。
quo tardius certior fierem de proeliis apud Mutinam factis Lepidus effecit, qui meos tabellarios novem dies retinuit; tametsi tantam calamitatem rei p. quam tardissime audire optandum est, sed illis, qui prodesse nihil possunt neque mederi.
列皮杜斯使我更迟地得知发生在穆蒂纳附近的战役,他扣留了我的信使整整九天;虽然,对于国家如此巨大的灾难,能够尽可能迟地听到本是值得期盼的,但那只是对于那些无能为力、无法医治的人而言。
atque utinam eodem s. c. , quo Plancum et Lepidum in Italiam arcessistis me quoque iussissetis venire! profecto non accepisset res p.
但愿你们当初用召集普兰克斯和列皮杜斯回意大利的同一元老院决议,也命令我前来!
hoc vulnus.
这样的话,国家无疑不会遭受这一创伤。
quo si qui laetantur in praesentia, quia videntur et duces et veterani Caesaris partium interisse, tamen postmodo necesse est doleant, cum vastitatem Italiae respexerint; nam et robur et suboles militum interiit, si quidem quae nuntiantur ulla ex parte vera sunt.
如果现在有人为此感到高兴,因为恺撒派的领袖和退役兵似乎都已经消亡,但此后,当他们回头看到意大利的荒废时,他们必将感到悲哀;因为,如果所报道的内容有任何部分是真实的话,士兵中的精锐和青年力量都已经消亡了。
§10.33.2neque ego non videbam quanto usui rei p. essem futurus, si ad Lepidum venissem; omnem enim cunctationem eius discussissem, praesertim adiutore Planco; sed scribenti ad me eius modi litteras quas leges et contionibus videlicet, quas Narbone habuisse dicitur, similis palparer necesse erat, si vellem commeatus per provinciam eius iter faciens habere.
我并非没有看到,如果我当初去到列皮杜斯那里,我对国家将会有多么大的用处;因为,尤其是在有普兰克斯作为助手的协助下,我本可以消除他所有的犹豫;但是,如果我希望在穿过他的属州旅行时获得粮食供应,我就必须对那个写信给我(你将会读到这样的信)并且其信件显然与据说他在纳尔博发表的演说相似的他,进行曲意逢迎。
praeterea verebar ne, si ante quam ego incepta perficerem proelium confectum esset, pium consilium meum raperent in contrariam partem obtrectatores mei propter amicitiam, quae mihi cum Antonio non maior tamen quam Planco fuit
此外,我害怕如果在我完成所着手的事情之前战斗就已经结束,我的诽谤者们会因为我与安东尼的友谊——然而我与他的友谊并不比普兰克斯与他的更大——而将我的虔敬意图歪曲向相反的方向。
§10.33.3itaque a Gadibus mense Aprili binis tabellariis in duas navis impositis et tibi et consulibus et Octaviano scripsi ut me faceretis certiorem quonam modo Nurimum possem prodesse rei p.
因此,四月份,我从加德斯派出了两组信使,分乘两艘船,给您、执政官们以及奥克塔维亚努斯写了信,以便你们让我得知我以何种方式最能对国家有所帮助。
sed, ut rationem ineo, quo die proelium Pansa commisit, eodem a Gadibus naves profectae sunt nulla enim post hiemem fuit ante eam diem navigatio.
但是,根据我的推算,在潘萨开战的同一天,船只从加德斯出发了;因为在冬季之后,直到那一天之前,根本无法航行。
et ego me hercules longe remotus ab omni suspicione futuri civilis tumultus penitus in Lusitania legiones in hibernis conlocaram.
而我,凭赫拉克勒斯起誓,由于远离对未来内乱的所有怀疑,已将我的军团安置在卢西塔尼亚深处的冬营中。
ita porro festinavit uterque confligere, tamquam nihil peius timerent quam ne sine maximo rei p. detrimento bellum componeretur.
就这样,双方都如此急于冲突,仿佛他们最害怕的莫过于在没有给国家带来最大损失的情况下平息战争。
sed si properandum fuit, nihil non summi ducis consilio gessisse Hirtium video.
但是,如果确实需要紧迫行事,我看到希尔蒂乌斯没有做任何不符合卓越统帅判断的事情。
§10.33.4nunc haec mihi scribuntur ex Gallia Lepidi et nuntiantur, Pansae exercitum concisum esse, Pansam ex vulneribus mortuum, eodem proelio Martiam legionem interisse et L. Fabatum et C. Peducaeum et D. Carfulenum; † Hirtino is autem proelio et quartam legionem et omnis peraeque Antoni caesas, item Hirti, quartam vero, cum castra quoque Antoni cepisset, a quinta legione concisam esse; ibi Hirtium quoque perisse et Pontium Aquilam; dici etiam Octavianum cecidisse (quae si, quod di prohibeant! vera sunt, non mediocriter doleo);
现在,有人从列皮杜斯的高卢写信并向我报告这些:潘萨的军队被歼灭,潘萨因伤势过重而死,在同一场战斗中马尔斯军团以及卢基乌斯·法巴图斯、盖乌斯·佩杜卡埃乌斯、德基穆斯·卡尔弗雷努斯都已阵亡;但在†希尔蒂乌斯的战役中,第四军团和安东尼的所有军队也都同样被歼灭,希尔蒂乌斯的军队也是如此,而第四军团在夺取了安东尼的营地后,却被第五军团歼灭;希尔蒂乌斯和蓬蒂乌斯·阿奎拉也死在那里;甚至据说奥克塔维亚努斯也已阵亡(如果这些是真实的——愿神明阻拦!
Antonium turpiter Mutinae obsessionem reliquisse sed habere equitum v legiones sub signis armatas tris et P. Bagienni unam, inermis bene multos; Ventidium quoque se cum legione vii, viii, viiii coniunxisse; si nihil in Lepido spei sit, descensurum ad extrema et non modo nationes sed etiam servitia concitaturum; Parmam direptam; L. Antonium Alpis occupasse.
——我感到非同寻常地悲痛);安东尼可耻地放弃了对穆蒂纳的围攻,但他拥有五千骑兵、军旗下的三个全副武装的军团,以及普布利乌斯·巴吉恩努斯的一个军团,还有非常多未武装的人;温蒂迪乌斯也率领第七、第八、第九军团与他会合;如果对列皮杜斯不抱希望,他将走向极端,不仅会煽动各部族,甚至会煽动奴隶;帕尔马已被洗劫;卢基乌斯·安东尼占领了阿尔卑斯山。
§10.33.5quae si vera sunt, nemini nostrum cessandum est nec exspectandum quid decernat senatus; res enim cogit huic tanto incendio succurrere omnis, qui aut imperium aut nomen denique populi R. salvum volunt esse.
如果这些是真实的,我们谁也不能闲着,也不能等待元老院将做出什么决定;因为局势迫使所有希望帝国或者罗马人民之名安全无虞的人,都来扑灭这场如此巨大的火灾。
Brutum enim cohortis xvii et duas non frequentis tironum legiones, quas conscripserat Antonius, habere audio.
因为我听说布鲁图斯拥有十七个大队,以及安东尼曾征召的、人员不足的两个新兵军团。
neque tamen dubito quin omnes qui supersint de Hirti exercitu confluant ad eum.
然而,我毫不怀疑希尔蒂乌斯军队中所有幸存的人都会向他聚集。
nam in dilectu non multum spei puto esse, praesertim cum nihil sit periculosius quam spatium confirmandi sese Antonio dari.
因为在征兵方面,我认为没有太多的希望,尤其是因为最危险的莫过于给安东尼提供重整旗鼓的时间。
Anni autem tempus libertatem maiorem mihi dat, propterea quia frumenta aut in agris aut in villis sunt.
而一年中的这个季节给我提供了更大的自由,因为粮食要么在田地里,要么在农舍里。
itaque proximis litteris consilium meum expedietur; nam neque desse neque superesse rei p. volo.
因此,在下一封信中,我的计划将会被阐明;因为我既不想对国家无所作为,也不想无端苟存。
maxime tamen doleo adeo et longo et infesto itinere ad me veniri, ut die quadragesimo post aut ultra etiam quam facta sunt omnia nuntientur.
然而,我最感到悲痛的是,通往我这里的旅途如此漫长且危险,以至于在所有事情发生后的第四十天或更晚,消息才被送达。

词汇与语法注释

  1. 10.33.1quo — 在 `quo tardius certior fierem` 中,接续词 `quo` 引导一个带有比较级(`tardius`)的目的从句(替代 `ut`),用以表达列皮杜斯扣留信使的目的。
  2. 10.33.1sed illis — 短语 `sed illis` 省略了 `optandum est`,应理解为 `sed [optandum est] illis, qui...`(“但是对于那些……的人来说[是值得期盼的]”)。这表明,迟一些听到灾难的消息,仅对那些无力改变局势的旁观者而言才是好事。
  3. 10.33.2similis — `similis` 是阴性宾格复数形容词,修饰前文的 `litteras`(受 `eius modi litteras... quas` 的支配)。它支配与格复数 `contionibus`,意思是“与他[在纳尔博发表的]演说相似的[信件]”。
  4. 10.33.3Nurimum — 这是抄本中的一处错误,通常被校勘为 `plurimum`(副词性,意为“最”、“最大限度地”)。
  5. 10.33.5neque desse neque superesse — `desse`(`deesse` 的缩略形式,“缺席、见死不救”)与 `superesse`(“幸存、多余、旁观”)的对比。这表达了作者在国家危机中的决心:“我既不想对国家失职,也不想在国家灭亡中独自苟存(或作为多余的人作壁上观)。”

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §10.33.1-10.33.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.33.1-10.33.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。