Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §1.9.16-1.9.18

引用柏拉图为政治立场的转变作辩护

第 16 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗对比了梅特卢斯的归国与他自己更为盛大的复权,并结合当前的国家局势和凯撒的慷慨帮助,引用柏拉图的政治哲学来为自己政治立场的转变作辩护。

§1.9.16in quo ego spem fefelli non modo invidorum, sed etiam inimicorum meorum, qui de uno acerrimo et fortissimo viro meoque iudicio omnium magnitudine animi et constantia praestantissimo, Q. Metello L. f. , quondam falsam opinionem acceperunt, quem post reditum dictitant fracto animo et demisso fuisse (est vero probandum, qui et summa voluntate cesserit et egregia animi alacritate afuerit neque sane redire curarit, eum ob id ipsum fractum fuisse, in quo cum omnis homines tum M. illum Scaurum, singularem virum, constantia et gravitate superasset!)—sed, quod de illo acceperant aut etiam suspicabantur, de me idem cogitabant, abiectiore animo me futurum, cum res publica maiorem etiam mihi animum quam umquam habuissem, daret, cum declarasset se non potuisse me uno civi carere, cumque Metellum unius tr. pl. rogatio, me universa res publica duce senatu, comitante Italia, promulgantibus omnibus magistratibus, te ferente consule, comitiis centuriatis, cunctis ordinibus hominibus incumbentibus, omnibus denique suis viribus reciperavisset.
在这件事上,我不仅让嫉妒我的人落空,也让我的仇敌们失望了。 关于卢修斯之子昆图斯·梅特卢斯——一个极其坚强勇敢,且在我看来在气概和毅力上都超越所有人的最杰出人物——他们曾接受过一种错误的看法,在梅特卢斯归国后,他们常说他已经斗志丧失、萎靡不振(确实值得赞同啊,一个以极大的意愿让步、以极高昂的斗志离开、甚至根本不在意归国的人,竟然会因为那一件事而斗志丧失,而在那件事上,他在坚韧与威严上不仅超越了所有人,还超越了那个卓越的人物马尔库斯·斯考鲁斯! )——但是,他们关于他所接受甚至怀疑的事,也同样想到了我,以为我也会变得斗志消沉,而与此同时,国家却赋予了我比以往任何时候都更强大的气概,宣告它不能失去我这一位公民,而且,恢复梅特卢斯地位的仅仅是一位护民官的提案,而恢复我的却是整个国家――在元老院的领导下,在意大利的陪同下,在所有政务官的倡议下,在你这位执政官的主持下,在百人队会议上,所有阶层和人民都全力以赴,总之是用尽了它所有的力量。
§1.9.17neque vero ego mihi postea quicquam adsumpsi neque hodie adsumo, quod quemquam malevolentissimum iure possit offendere; tantum enitor, ut neque amicis neque etiam alienioribus opera, consilio, labore desim.
事实上,我在此后从未为自己揽取过任何东西,今天也没有,以至于任何极度不怀好意的人都可以理所当然地感到被冒犯;我只是竭尽全力,不论是对朋友还是对更疏远的人,在行动、建议和劳作上都不遗余力。
hic meae vitae cursus offendit eos fortasse, qui splendorem et speciem huius vitae intuentur, sollicitudinem autem et laborem perspicere non possunt; illud vero non obscure queruntur, in meis sententiis, quibus ornem Caesarem, quasi desciscere me a pristina causa.
我这一生行事的轨迹或许冒犯了那些只看到这种生活的光鲜和外表、却无法察觉其焦虑和辛劳的人;但他们毫不隐讳地抱怨,在我的那些用以赞美凯撒的意见中,我仿佛背叛了以前的事业。
ego autem cum illa sequor, quae paulo ante proposui, tum hoc non in postremis, de quo coeperam exponere.
然而,我不仅在追求我刚才所提出的那些目标,而且也在追求这件我刚刚开始阐述的、并非最不重要的事。
non offendes eundem bonorum sensum, Lentule, quem reliquisti, qui confirmatus consulatu nostro, non numquam postea interruptus, adflictus ante te consulem, recreatus abs te totus est nunc ab iis, a quibus tuendus fuerat, derelictus; idque non solum fronte atque vultu, quibus simulatio facillime sustinetur, declarant ii, qui tum nostro illo statu optimates nominabantur, sed etiam sensu saepe iam tabellaque docuerunt.
伦图卢斯,你不会再发现(offendes)你所留下的那些善人所持有的同样情感了。 那种情感在我们的执政官任期内得到加强,此后有时被打断,在你就任执政官之前受到重创,由你完全重振,但如今却被那些本该捍卫它的人所抛弃;而那些在我们当时的国家状态中被称为“显贵”的人,不仅通过最容易维持伪装的额头和面容表明了这一点,而且已经在他们经常表现出的态度和表决票中表明了这一点。
§1.9.18itaque tota iam sapientium civium, qualem me et esse et numerari volo, et sententia et voluntas mutata esse debet.
因此,明智的公民(我希望自己成为并被列入其中)的全部意见和意志,现在都必须有所改变。
id enim iubet idem ille Plato, quem ego vehementer auctorem sequor, tantam contendere in re publica, quantum probare tuis civibus possis; vim neque parenti nec patriae adferre oportere.
因为,我极力奉为导师的那位柏拉图也如此命令:在国家中争取的程度,应当以你能让你的公民认可的程度为限;既不应当对父母使用暴力,也不应当对祖国使用暴力。
atque hanc quidem ille causam sibi ait non attingendae rei publicae fuisse, quod, cum offendisset populum Atheniensem prope iam desipientem senectute, cumque eum nec persuadendo nec cogendo regi posse vidisset, cum persuaderi posse diffideret, cogi fas esse non arbitraretur.
而且他自己确实说过,这就是他不接触国家事务的原因:因为当他发现雅典人民几乎已经因年迈而糊涂,并看到他们既不能通过说服也不能通过强制来治理时,由于他怀疑说服的可能性,又不认为强制是合乎神法的,所以他退出了。
mea ratio fuit alia, quod neque desipiente populo nec integra re mihi ad consulendum, capesseremne rem publicam, implicatus tenebar, sed laetatus tamen sum, quod mihi liceret in eadem causa et mihi utilia et cuivis bono recta defendere.
我的情况则不同,因为我既没有面对糊涂的民众,也没有面对完好无损的局势(integra re)来让我深思熟虑是否要参与国家事务,但我仍然感到高兴,因为我被允许在同一事业中同时捍卫对我有利的事以及对任何善人而言正确的事。
huc accessit commemoranda quaedam et divina Caesaris in me fratremque meum liberalitas; qui mihi, quascumque res gereret, tuendus esset, nunc in tanta felicitate tantisque victoriis, etiam si in nos non is esset, qui est, tamen ornandus videretur.
除此之外,凯撒对我及我兄弟的某种值得提及且神圣的慷慨也加了进来;无论他做任何事,他本都是我应当拥护的,而如今在如此巨大的幸运和如此伟大的胜利之中,即使他对待我们的态度不是现在的样子,他也似乎应当受到颂扬。
sic enim te existimare velim, cum a vobis meae salutis auctoribus discesserim, neminem esse, cuius officiis me tam esse devinctum non solum confitear, sed etiam gaudeam.
我希望你这样想:除了作为我获救的倡议者的你们之外,没有人的恩惠让我不仅承认,而且还乐于感到如此受其约束。
quod quoniam tibi exposui, facilia sunt ea, quae a me de Vatinio et de Crasso requiris.
既然我已经向你解释了这一点,那么你向我询问的关于瓦蒂尼乌斯和克拉苏的事情就很容易理解了。

词汇与语法注释

  1. 1.9.16est vero probandum, qui et summa voluntate cesserit et egregia animi alacritate afuerit neque sane redire curarit, eum ob id ipsum fractum fuisse — 带有讽刺意味的荒谬表达。非人称的 `est probandum`(必须承认/赞同)加上 `vero` 引入了强烈的反讽语气,意为“那确实值得赞同啊(意即:这简直是荒谬至极)”。句中 `eum... fuisse` 是其宾语的“对格与不定式”结构,而 `qui... cesserit` 是带有虚拟式关系从句,修饰主语 `eum`(指梅特卢斯)。
  2. 1.9.17non offendes — 动词 `offendere` 在此并非“冒犯/使不快”之意,而是指“碰见、发现”(相当于 `invenire` 或 `reperire`)。因此,其意思是“你将不会发现同样的(你曾留下的)善人们的情感”。
  3. 1.9.18qui mihi, quascumque res gereret, tuendus esset — 由动形容词 `tuendus` 与 `esset`(未完成过去时虚拟式)构成的被动周边叙述。`mihi` 是施事者与格。它修饰凯撒(关系代词 `qui` 的先行词),意为“无论他采取何种行动,他本都是应当由我来拥护的”,通过未完成过去时虚拟式表达了过去的某种义务或西塞罗当时不得不拥护他的主观处境。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §1.9.16-1.9.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:1.9.16-1.9.18

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。