Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §1.9.1-1.9.4

致谢伦图鲁斯与阐明自身政治立场的开端

第 12 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗感谢伦图鲁斯对他的信任和敬爱,对两人无法在罗马共同行动表示遗憾,并在回复其询问时,开始追溯自己从流放归来以来的政治意图,解释其与凯撒、阿皮乌斯及瓦蒂尼乌斯的关系。

§1.9.1periucundae mihi fuerunt litterae tuae, quibus intellexi te perspicere meam in te pietatem; quid enim dicam benevolentiam, cum illud ipsum gravissimum et sanctissimum nomen pietatis levius mihi meritis erga me tuis esse videatur? quod autem tibi grata mea erga te studia scribis esse, facis tu quidem abundantia quadam amoris, ut etiam grata sint ea, quae praetermitti sine nefario scelere non possunt.
你寄来的信让我非常高兴,从中我了解到你清楚地看到了我对你的敬爱;因为,如果与你对我的恩德相比,连那个极其庄重和神圣的敬爱之名在我看来都显得太轻,那我又何必谈及好意呢? 至于你写道我对你的热忱让你感到欣慰,这确实是因为你心中洋溢着某种爱意,以至于连那些如果不做就会构成滔天罪行的事情,也让你感到欣慰。
tibi autem multo notior atque inlustrior meus in te animus esset, si hoc tempore omni, quo diiuncti fuimus, et una et Romae fuissemus.
但是,如果在我们分离的这段时间里,我们一直在一起且都在罗马,那么我对你的心意对你来说将会更加为人所知、更加显着。
§1.9.2nam in eo ipso, quod te ostendis esse facturum quodque et in primis potes et ego a te vehementer exspecto, in sententiis senatoriis et in omni actione atque administratione rei publicae floruissemus (de qua ostendam equidem paulo post qui sit meus sensus et status, et rescribam tibi ad ea, quae quaeris); sed certe et ego te auctore amicissimo ac sapientissimo et tu me consiliario fortasse non imperitissimo, fideli quidem et benevolo certe usus esses.
因为,正是在你表明你将要去做、且你最擅长做、而我也切切期待于你的那件事中——即在元老院的发言以及国家的一切活动与管理中,我们本可以共同大放异彩(关于这一点,我稍后会向你说明我的见解和现状,并针对你的提问给你写回信);但可以肯定的是,我也本可以得到你这位最友好、最睿智的建言者,你也可以得到我这个也许并非最无能、但绝对忠诚且充满好意的咨询者。
quamquam tua quidem causa te esse imperatorem provinciamque bene gestis rebus cum exercitu victore obtinere, ut debeo, laetor; sed certe, qui tibi ex me fructus debentur, eos uberiores et praesentiores praesens capere potuisses; in eis vero ulciscendis, quos tibi partim inimicos esse intellegis propter tuam propugnationem salutis meae, partim invidere propter illius actionis amplitudinem et gloriam, mirificum me tibi comitem praebuissem; quam quam ille perennis inimicus amicorum suorum, qui tuis maximis beneficiis ornatus in te potissimum fractam illam et debilitatam vim suam contulit, nostram vicem ultus est ipse sese.
虽然,为你着想,我对你身为统帅、并在顺利处理事务后带着胜利的军队掌管行省感到高兴,正如我应当的那样;但确实,那些我所欠你的回报,如果你在场,本可以更丰厚、更直接地享受到;而且,在惩治那些因你维护我的安全而对你怀有敌意、或因那次行动的伟大与荣耀而嫉妒你的人时,我本可以为你提供极好的陪伴;尽管那位对自己朋友们的永久敌人,在受到你极大恩惠的情况下,却偏偏将他那破碎和虚弱的力量发泄在你身上,他实际上已经代替我们惩罚了他自己。
ea est enim conatus, quibus patefactis nullam sibi in posterum non modo dignitatis sed ne libertatis quidem partem reliquit.
因为他的那些企图一旦败露,使他在未来不仅没有留下任何尊严,甚至连自由的一丝一毫也没有留给自己。
§1.9.3te autem etsi mallem in meis rebus expertum quam etiam in tuis, tamen in molestia gaudeo eam fidem cognosse hominum non ita magna mercede quam ego maximo dolore cognoram.
然而,虽然我宁愿你在我的事情中,而不是在你自己的事情中体验到人们的这种忠诚,但在这种烦恼中,我还是感到高兴,因为你认识到人们的这种忠诚所付出的代价,并不像我曾以极大的痛苦所认识到的那样巨大。
de qua ratione tota iam videtur mihi exponendi tempus dari, ut tibi rescribam ad ea, quae quaeris.
关于这整个方针,现在似乎给了我解释的时间,以便我能针对你的提问给你写回信。
§1.9.4certiorem te per litteras scribis esse factum me cum Caesare et cum Appio esse in gratia teque id non reprehendere adscribis; Vatinium autem scire te velle ostendis quibus rebus adductus defenderim et laudarim.
你在信中写道,你已得知我和凯撒以及阿皮乌斯关系和好,并补充说你并不谴责这一点;但你表示你想知道,我是出于什么原因才为瓦蒂尼乌斯辩护并赞美他的。
quod tibi ut planius exponam, altius paulo rationem consiliorum meorum repetam necesse est.
为了向你更清楚地解释这一点,我必须将我计划的条理稍微往回追溯得更深一些。
ego me, Lentule, initio rerum atque actionum tuarum non solum meis sed etiam rei publicae restitutum putabam et, quoniam tibi incredibilem quendam amorem et omnia in te ipsum summa ac singularia studia deberem, rei publicae, quae te in me restituendo multum adiuvisset, eum certe me animum merito ipsius debere arbitrabar, quem antea tantum modo communi officio civium, non aliquo erga me singulari beneficio debitum praestitissem.
伦图鲁斯,在你行动和措施的初期,我不仅认为自己恢复了个人生活,也认为自己复归了国家;而且,既然我对你欠下了难以置信的爱以及对你个人所有最高和独特的关切,我便认为对于在恢复我的事情上给予极大帮助的国家,我确实因其自身的功绩而欠下了一种心愿——而这种心愿在以前我只是作为公民的共同义务所履行的,并不是因为任何针对我的特殊恩惠所欠下的。
hac me mente fuisse et senatus ex me te consule audivit et tu in nostris sermonibus conlocutionibusque vidisti.
你当政执政官时,元老院曾从我这里听到过我怀有这种心意,你也在我们的谈话和会谈中看到了这一点。

词汇与语法注释

  1. §1.9.1quid enim dicam benevolentiam — quid dicam 是修辞性疑问句中的现在时虚拟语气(“我为什么要说……?”),以 benevolentiam 为直接宾语,暗示与“敬爱”(pietas)相比,仅用“好意”一词是微不足道的。
  2. §1.9.1facis tu quidem... ut etiam grata sint ea — 这里的 facere ut 结构表示带来某种结果:“由于某种充溢的爱,你确实做到了使那些事情也显得可喜……”。
  3. §1.9.2et ego te auctore... et tu me consiliario... usus esses — 夺格支配的虚拟语气过去完成时 usus esses 表示与过去事实相反的条件。虽然主语同时是 ego 和 tu(严格来说需要复数的 usus essemus,或者分别使用 usus essem 和 usus esses),但动词被单数第二人称的 tu 所吸引。
  4. §1.9.2nostram vicem ultus est ipse sese — nostram vicem 是夺格/宾格的副词性用法,意为“代替我们”或“为了我们的缘故”。sese 是异态动词 ultus est 的直接宾语,字面意思是“他自己报复了自己”(即自食其果、自取灭亡)。
  5. §1.9.3de qua ratione tota — ratio 在此处指西塞罗的“政治方针”或“处世之道”。exponendi 是属格动名词,修饰 tempus(“解释的时间/机会”)。
  6. §1.9.4quem antea... praestitissem — praestitissem 采用过去完成时虚拟语气,因为它是间接引语或主观想法(受 arbitrabar 支配)中的从属关系从句。debitum 与 quem(指代 eum animum)一致,表示“我以前仅将其作为公民的共同义务而呈现、而非因任何针对我的特殊恩惠所欠下的那种情操”。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §1.9.1-1.9.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:1.9.1-1.9.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。