Humanitext Reader

泰伦提乌斯 · 婆母 §260-309

索斯特拉塔的哀叹与归来的潘皮卢斯之苦恼

第 7 段,共 17 段 · 拉丁语

内容简介

斐迪普斯解释说,由于潘皮卢斯不在,菲卢美娜拒绝回来,随后他与拉克斯一同离开。独自留下的索斯特拉塔叹息世人对婆婆的偏见,随后归来的潘皮卢斯登场,为自己在爱情中的不幸以及母亲与妻子之间的不和而痛苦万分。

§260Quem ego intellexi illam haud minus quam se ipsum magnificare.
我知道他珍爱她不亚于珍爱他自己。
§261Neque adeo clam me est quam esse eum graviter laturum credam, §262Hoc si rescierit: eo domum studeo haec prius quam ille ut redeat.
而且如果他知道了这件事,我相信他会感到多么沉痛,这对我来说绝非秘密:如果他知道了这件事的话;因此我急切希望她能在他回来之前回家。
§263Laches, et diligentiam vestram et benignitatem §264Novi; et quae dicis omnia esse ut dicis animum induco: §265Et te hoc mihi cupio credere: illam ad vos redire studeo, §266Si facere possim ullo modo.
拉克斯,我既知道你们的尽心,也知道你们的善意;并且我让自己相信,你所说的一切正如你所言:我也希望你相信我这点:我是急切希望她能回到你们那里的,如果我能以任何方式办到的话。
§266bQuae res te id facere prohibet?
是什么阻碍了你这样做?
§267Eho, numquidnam accusat virum?
哦,难道她对丈夫有什么指责吗?
§267bMinime; nam postquam attendi §268Magis, et vi coepi cogere ut rediret, sancte adiurat §269Non posse apud vos Pamphilo se absente perdurare.
绝没有;因为在我更加留心观察,并开始用强制力迫使她回去之后,她庄严地起誓说,在潘皮卢斯不在的时候,她无法在你们家里坚持下去。
§270Aliud fortasse alii viti est: ego sum animo leni natus: §271Non possum adversari meis.
也许每个人各有各的毛病:我天生是个脾气温和的人;我无法违背我家里人的意愿。
§271bHem, Sostrata!
哼,索斯特拉塔!
§271cHeu me miseram!
唉,可怜的我啊!
§272Certumne est istuc?
这是确定的吗?
§272bNunc quidem ut videtur: sed numquid vis?
现在看来确实如此;但你还有什么吩咐吗?
§273Nam est quod me transire ad forum iam oporteat.
因为我现在有事必须去一趟广场。
§273bEo tecum una.
我跟你一起去。
§274Edepol ne nos sumus inique aeque omnes invisae viris, §275Propter paucas, quae omnes faciunt dignae ut videamur malo.
凭波鲁克斯起誓,我们女人真的都同样无辜地被丈夫们憎恨,都是因为那少数几个人,她们使得我们所有人看起来都该受罚。
§276Nam, ita me Di ament, quod me accusat nunc vir sum extra noxiam.
愿诸神保佑我,至于丈夫现在指责我的事,我是完全清白的。
§277Sed non facile est expurgatu; ita animum induxerunt socrus §278Omnes esse iniquas: haud pol me quidem;
但要辩白自己并非易事;他们已经认准了婆婆全都是恶毒的:凭波鲁克斯起誓,我可绝非如此!
nam nunquam secus §279Habui illam ac si ex me esset nata: nec qui hoc mihi eveniat scio; §280Nisi pol filium multimodis iam exspecto ut redeat domum.
因为我从未对待她有异于对待我亲生的女儿:我不知道这怎么会落到我头上;唯有凭波鲁克斯起誓,我如今极度期盼着儿子能回到家里来。
§281Nemini ego plura acerba credo esse ex amore homini unquam oblata §282Quam mihi. Heu me infelicem, hancine ego vitam parsi perdere?
我相信,因爱情而遭受如此多痛苦折磨的人,有史以来绝无仅有,唉,不幸的我啊,难道我当时竟然舍不得舍弃这生命吗?
§283Hacine causa ego cram tantopere cupidus redeundi domum, §284Cui quanto fuerat praestabilius ubivis gentium agere aetatem §285Quam huc redire, atque haec ita esse miserum me resciscere.
难道我之前如此渴望回到家里,就是为了这个原因吗,对于我来说,在世界上的任何地方度过余生,要好过回到这里,并让可怜的我发现事情竟然变成了这样。
§286Nam nos omnes, quibus est alicunde aliquis obiectus labos, §287Omne quod est interea tempus prius quam id rescitum est lucro est.
因为对我们所有人来说,凡是哪里降临了某种劳苦,在得知这消息之前的这段时间,全部都是赚到的。
§288At sic citius qui te expedias his aerumnis reperies.
但这样一来,你就能更快地找到如何让自己从这些痛苦中解脱出来的方法。
§289Si non redisses, hae irae factae essent multo ampliores; §290Sed nunc adventum tuum ambas, Pamphile, scio reverituras.
如果你没有回来,这些愤怒本会变得更加难以收拾;但现在,潘皮卢斯,我知道她们两位都会敬重你的归来。
§291Rem cognosces; iram expedies; rursum in gratiam restitues.
你你会查明实情;消除愤怒;让她们重新和好。
§292Levia sunt haec quae tu pergravia esse in animum induxti tuum.
这些你心里认为极其严重的事,其实都是微不足道的。
§293Quid consolare me? an quisquam usquam gentium est aeque miser?
你为什么安慰我? 世上难道还有人和我一样悲惨吗?
§294Prius quam hanc uxorem duxi habebam alibi animum amori deditum: §295Iam in hac re, ut taceam, cuivis facile scitu est quam fuerim miser: §296Tamen nunquam ausus sum recusare eam quam mihi obtrudit pater.
在娶这个妻子之前,我的心思一直在别处的爱人身上:如今在这件事上,且不说别的,任何人都能轻易看出我曾有多么痛苦:然而我从未敢拒绝我父亲强加给我的那个人。
§297Vix me illinc abstraxi, atque impeditum in ea expedivi animum meum, §298Vixque huc contuleram; hem, nova res orta est porro ab hac quae me abstrahat.
我好不容易才从那里抽身,将我纠缠在内的心思解脱出来,刚把心思转到这里来;天哪,她的方向又生出了新的变故,反过来要将我拉走。
§299Tum matrem ex ea re me aut uxorem in culpa inventurum arbitror; §300Quod ita quum esse invenero, quid restat nisi porro ut fiam miser?
而且,在这件事上,我认为我终会发现要么是我母亲有错,要么是我妻子有错;而当我发现事实确实如此时,除了今后继续痛苦下去,还剩下什么呢?
§301Nam matris ferre iniurias me, Parmeno, pietas iubet.
因为,帕尔美诺,孝道命令我去承受母亲带来的委屈。
§302Tum uxori obnoxius sum; ita olim suo me ingenio pertulit; §303Tot meas iniurias quae nunquam in ullo patefecit loco.
另一方面,我对妻子心存感激;她昔日以其温顺的脾气包容了我;她从未在任何地方张扬过我的这么多伤害。
§304Sed magnum nescio quid necesse est evenisse, Parmeno, §305Unde ira inter eas intercessit quae tam permansit diu.
但是,帕尔美诺,必然是发生了什么不得了的大事,才会使她们之间产生持续了这么久的愤怒。
§306Haud quidem hercle parvum, si vis vero veram rationem exsequi.
凭赫拉克勒斯起誓,这绝不是件小事,如果你真的想寻根究底的话。
§307Non maximas quae maximae sunt interdum irae iniurias §308Faciunt; nam saepe est quibus in rebus alius ne iratus quidem est, §309Quum de eadem causa est iracundus factus inimicissimus.
有时候,最强烈的愤怒并不一定是由最大的伤害引起的;因为往往在一些别人甚至不会生气的琐事上,一个脾气暴躁的人却会因为同样的原因而变成最残酷的仇敌。

词汇与语法注释

  1. §260Quem — 宾格阳性单数关系代词。其先行词为前一句末尾的 'gnati'(儿子),在句首起到连接性关系代词的作用(“我深知他……”)。
  2. §261clam me est — 意为“对我隐瞒”的无人称表达。介词 clam 在古典时期通常接夺格,但在早期拉丁语(如戏剧)中,支配宾格(me)是非常普遍的用法。
  3. §277expurgatu — 动词 expurgo 的目的动名词(第二目的动名词)夺格形式。修饰形容词 facile(容易的),作为关系夺格起作用,表示“在辩白、澄清方面”。
  4. §282parsi perdere — parsi 是 parco(珍惜、克制)的常备/古风完成式。与不定式 perdere 连用,意为“难道我竟克制自己不去丢掉这生命吗?”,自嘲地回顾了过去自己在相思病或重病中免于一死的过程。
  5. §288qui — 源于关系/疑问代词古风夺格/工具格的副词,意为“如何”、“以何种方式”,引导间接疑问句(qui... expedias)。注意不要与主格关系代词 qui 相混淆。
  6. §307Non maximas quae maximae sunt interdum irae iniurias — 语序存在显著的倒装(超前置)。骨架为 irae, quae maximae sunt, interdum non faciunt maximas iniurias,意为“(那些)最强烈的愤怒,有时并非由最大的伤害所产生”,体现了起因与结果之间的不对称性。

引用这一段

泰伦提乌斯, 婆母 §260-309. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:260-309

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。